Meta thâu tóm Manus gây lo ngại Trung Quốc bị chảy máu chất xám về AI

Thương vụ mua lại Manus của Meta Platforms đã tạo ra sự pha trộn giữa phấn khích và lo ngại trong giới công nghệ Trung Quốc, mở ra một con đường thu lợi nhuận mới cho các doanh nhân AI vượt ra ngoài khuôn khổ IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) truyền thống.

Theo nguồn tin của trang WSJ, thương vụ này được định giá 2,5 tỉ USD, gồm cả gói giữ chân nhân viên Manus trị giá 500 triệu USD.

Manus chuyên phát triển tác tử AI đa năng, có thể hoạt động như nhân viên kỹ thuật số, thực hiện các nhiệm vụ như nghiên cứu và tự động hóa một cách độc lập, với sự hướng dẫn tối thiểu.

Các nhà quan sát trong ngành cho biết thương vụ trên có thể thực hiện được nhờ hai yếu tố quan trọng: Sự tiến bộ của Manus trong việc xây dựng một tác tử AI đa năng có khả năng cạnh tranh toàn cầu và quyết định của những người sáng lập về việc chuyển trụ sở ra nước ngoài.

Được thành lập tại thành phố Vũ Hán, thủ phủ tỉnh Hồ Bắc (miền trung Trung Quốc), công ty khởi nghiệp AI do Xiao Hong (Tiêu Hồng) điều hành đã cắt đứt các liên hệ với Trung Quốc và chuyển trụ sở sang Singapore vào tháng 7. Đây là bước đi giúp Manus tiếp cận nguồn vốn và thị trường quốc tế.

Meta Platforms vừa mua lại Manus với giá 2,5 tỉ USD - Ảnh: SV

Mức giá 2,5 tỉ USD mà Meta Platforms chi trả ngay lập tức đưa Manus vào nhóm các thương vụ thoái vốn thành công hàng đầu có liên hệ với Trung Quốc xét theo giá trị.

Để so sánh, Zhipu AI (một trong những công ty khởi nghiệp AI nổi tiếng nhất Trung Quốc) được kỳ vọng sẽ huy động khoảng 560 triệu USD khi niêm yết tại Hồng Kông. Trong khi MiniMax có thể tìm kiếm khoảng 538 triệu USD, theo ước tính thị trường.

Zhou Hongyi (Chu Hồng Nghị), Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành hãng an ninh mạng Qihoo 360, gọi thương vụ này là một “chiến thắng cho lộ trình AI của Trung Quốc”.

Trong video đăng trên mạng xã hội Weibo hôm 31.12.2025, Zhou Hongyi nói thỏa thuận đánh dấu lần đầu tiên AI do Trung Quốc phát triển giành được một vị trí tại “bàn tròn quyền lực” của các tập đoàn công nghệ toàn cầu, ở cấp độ ứng dụng và tác tử AI.

Tin tức này cũng tiếp thêm sự lạc quan cho giới sáng lập công ty và nhà đầu tư.

“Bầu không khí chung là tích cực và lạc quan”, Niu Zhangming (Niu Trương Minh), Giám đốc điều hành hãng công nghệ sinh học ứng dụng AI MindRank, cho biết. Ông nói thêm rằng thương vụ có thể là một “cú hích đáng kể cho hệ sinh thái” khi nâng cao niềm tin của doanh nhân, nhà đầu tư và giới khoa học Trung Quốc.

Bất chấp những lời ca ngợi, thương vụ này diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Trung về AI ngày càng gay gắt, cùng với việc Mỹ siết chặt các quy định về tài trợ và đầu tư vào công nghệ AI tiên tiến, chất bán dẫn và công nghệ lượng tử của Trung Quốc.

Đầu tháng 12.2025, Eric Schmidt (cựu giám đốc điều hành Google) cho rằng các hạn chế về tài chính có thể làm chậm tiến độ phát triển AI của Trung Quốc, bởi một số công ty khởi nghiệp “không thể huy động được vốn” để theo kịp cuộc đua.

Tại Trung Quốc, sự trỗi dậy của Manus gây chú ý với những nhà sáng lập thiếu bằng cấp học thuật danh giá hay kinh nghiệm làm việc tại các hãng công nghệ lớn.

Liu Xingliang (Lưu Hưng Lượng), nhà sáng lập công ty tư vấn DCCI có trụ sở tại Bắc Kinh (thủ đô Trung Quốc), cho rằng Manus đã phá vỡ sự ám ảnh của các nhà đầu tư mạo hiểm về bằng cấp từ các trường đại học danh tiếng và lịch sử làm việc nổi bật.

“Xây dựng một sản phẩm tự nói lên giá trị của mình mới là tấm hộ chiếu thực sự để bước ra sân chơi toàn cầu”, Liu Xingliang nói trong video đăng trên Weibo hôm 30.12.2025.

Không ai trong ba thành viên nòng cốt của Manus phù hợp với hình mẫu vốn được nhiều nhà đầu tư Trung Quốc ưa chuộng: Xuất thân từ đại học hàng đầu và có kinh nghiệm ở Thung lũng Silicon (Mỹ).

Xiao Hong, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Manus, tốt nghiệp Đại học Khoa học và Công nghệ Hoa Trung năm 2015 và khởi nghiệp bằng việc phát triển các plug-in cho WeChat tại Vũ Hán.

Hai thành viên chủ chốt khác của Manus là Ji Yichao (Kỷ Dịch Siêu) và Zhang Tao (Trương Đào), lần lượt tốt nghiệp Đại học Khoa học và Công nghệ Thông tin Bắc Kinh và Đại học Bưu chính Viễn thông Trùng Khánh.

Liu Yuan (Lưu Nguyên), đối tác tại ZhenFund - quỹ đầu tư vào Manus, cho biết lợi thế của đội ngũ không nằm ở việc huấn luyện các mô hình nền tảng, mà ở khả năng nhận diện điều đang khan hiếm trong chu kỳ hiện tại: Hiểu biết sâu sắc về người dùng và năng lực kỹ thuật sản phẩm xuất sắc.

“Dù những năng lực này thường không được coi là ‘công nghệ cốt lõi’, chúng lại là yếu tố quyết định thành công của bất kỳ công ty hay sản phẩm nào”, Liu Yuan nhận xét.

Xiao Hong, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Manus - Ảnh: X

Với một số nhà sáng lập, thương vụ Meta Platforms mua lại Manus đã mở ra con đường thu lợi nhuận mới cho các doanh nhân Trung Quốc.

Bruce Yang, nhà sáng lập công ty tác tử AI đa năng Agnes AI, nói với Caijing AI Pai (ấn phẩm trực thuộc tạp chí tài chính Caijing) rằng việc được một tập đoàn công nghệ hàng đầu Mỹ mua lại đã trở thành mục tiêu khả thi với các nhà sáng lập công ty Trung Quốc, đặc biệt là những người xây dựng sản phẩm cho thị trường quốc tế và hướng tới vị thế dẫn đầu toàn cầu.

“Không còn bất kỳ quyền sở hữu nào của Trung Quốc tại Manus”

Manus nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý toàn cầu sau khi ra mắt vào tháng 3, khi được quảng bá là tác tử AI đa năng đầu tiên. Sau đó, doanh thu định kỳ hàng năm của công ty đã đạt 100 triệu USD chỉ trong vòng 9 tháng.

Giữa những lời tung hô, một số người lại nhìn thấy điều u ám hơn.

Henry Gao, giáo sư luật tại Đại học Quản lý Singapore, mô tả việc Meta Platforms mua lại Manus là “đòn giáng nặng nề” vào tham vọng AI của Trung Quốc.

Viết trên mạng xã hội X hôm 31.12.2025, Henry Gao cho rằng thỏa thuận đã phát đi tín hiệu không thể nhầm lẫn rằng chỉ những doanh nghiệp Trung Quốc sẵn sàng “nhổ rễ hoàn toàn” mới có thể tiếp cận được vốn, nhân tài và quy mô toàn cầu. “Làn sóng ra đi đang đến”, ông nhận định.

Trước khi được Meta Platforms tiếp cận, các lãnh đạo Manus và các nhà đầu tư vào công ty khởi nghiệp này đã cân nhắc việc duy trì hoạt động độc lập và huy động thêm vốn đáng kể. Giống nhiều công ty khởi nghiệp AI thành công khác, Manus phải đối mặt với thực tế khó khăn: Nếu không có đối tác nền tảng như Meta Platforms, việc mở rộng quy mô toàn cầu sẽ rất khó khăn và tốn kém. Việc huy động thêm vốn có thể khiến Manus trở nên quá đắt đỏ với các nhà đầu tư tiềm năng.

Andy Stone, người phát ngôn của Meta Platforms, cho biết sẽ không còn bất kỳ quyền sở hữu nào của Trung Quốc tại Manus sau giao dịch này. Theo Andy Stone, Manus sẽ ngừng cung cấp dịch vụ và hoạt động tại Trung Quốc.

Meta Platforms bắt đầu đàm phán về việc mua lại Manus vào giữa tháng 12 và Giám đốc điều hành Mark Zuckerberg muốn đạt được thỏa thuận trước cuối năm 2025. Một số cổ đông hiện hữu của Manus không ngờ rằng công ty lại được mua lại nhanh đến vậy.

Việc trở thành một phần của Meta Platforms giúp Manus tiếp cận các kênh phân phối lớn như WhatsApp và Instagram, cùng chủ sở hữu có nguồn vốn dồi dào, khả năng hỗ trợ chi phí điện toán và cơ sở hạ tầng. Meta Platforms cho biết dự định tiếp tục vận hành và bán dịch vụ Manus, đồng thời tích hợp nó vào bộ sản phẩm mạng xã hội của mình.

Meta Platforms viết trong một bài đăng trên blog: "Các tài năng xuất chúng của Manus sẽ gia nhập đội ngũ Meta để cung cấp các tác tử đa năng cho các sản phẩm dành cho người tiêu dùng và doanh nghiệp của chúng tôi, gồm cả Meta AI".

Phản ứng của Mỹ và Trung Quốc

Thương vụ này khiến một số quan chức tại Trung Quốc bất ngờ. Một số người không hài lòng với thỏa thuận vì họ coi Manus là ví dụ tiêu biểu cho sức mạnh AI của Trung Quốc, theo WSJ. Những người này cho rằng việc bán Manus sẽ giúp Mỹ tiếp cận công nghệ do các kỹ sư Trung Quốc phát triển, đồng thời khuyến khích các công ty khởi nghiệp khác đi theo con đường tương tự. Tuy vậy, Trung Quốc dường như có rất ít công cụ để tác động tới thương vụ, do Manus đã có chỗ đứng vững chắc tại Singapore.

Tại Mỹ, phản ứng khá dè dặt, cho thấy những động thái từ Manus nhằm tránh vi phạm các quy định của Mỹ về hạn chế đầu tư ra nước ngoài vào các công nghệ then chốt đã làm giảm bớt lo ngại liên quan đến mối liên hệ của công ty này với Trung Quốc.

“Các dấu hiệu trong thương vụ đó, ít nhất là bề ngoài, dường như đều đang đi đúng hướng”, theo Chris McGuire, người từng tham gia xây dựng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ dưới thời chính quyền Biden và hiện là nghiên cứu viên cao cấp tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại. Ông cho rằng thỏa thuận này là bằng chứng cho thấy các biện pháp hạn chế về xuất khẩu và đầu tư đang phát huy tác dụng, đồng thời có thể gây sức ép lên các công ty AI Trung Quốc khác, buộc họ phải tăng cường hợp tác với các đối tác Mỹ.

Phản ứng của Mỹ lần này khác hồi đầu năm, khi các quan chức chính quyền Trump, gồm cả những thành viên của Hội đồng An ninh Quốc gia, từng lo ngại về vòng gọi vốn 75 triệu USD cho Manus do quỹ đầu tư mạo hiểm Benchmark (Mỹ) dẫn dắt. Ngay sau đó, Bộ Tài chính Mỹ bắt đầu xem xét liệu vòng gọi vốn này có vi phạm các quy định cấm đầu tư vào các công nghệ trọng yếu tại những nơi bị coi là gây rủi ro cho an ninh quốc gia hay không.

Vấn đề này nhìn chung đã không còn được nhiều quan chức chính quyền Trump chú ý sau khi Manus chuyển trụ sở sang Singapore, các nguồn tin của WSJ cho hay.

Sơn Vân