Mẹ bầu tăng cân bao nhiêu là đủ?

Tăng cân khi mang thai là một phần tự nhiên của quá trình thai kỳ, nhưng không có một con số chung áp dụng cho tất cả mẹ bầu.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), mức tăng cân phù hợp được xác định chủ yếu dựa trên chỉ số khối cơ thể (BMI) trước khi mang thai và số lượng thai.

Với thai đơn:

Phụ nữ có cân nặng bình thường trước khi mang thai, tương ứng BMI 18,5-24,9, được khuyến nghị tăng khoảng 11,3-15,9 kg trong cả thai kỳ.
Nếu mẹ thiếu cân, BMI dưới 18,5, mức tăng phù hợp cao hơn, khoảng 12,7-18,1 kg.
Phụ nữ thừa cân với BMI 25-29,9 nên tăng khoảng 6,8-11,3 kg.
Người béo phì với BMI từ 30 trở lên nên tăng khoảng 5-9,1 kg.

Trong 3 tháng đầu, mẹ bầu thường chưa cần tăng nhiều cân. Theo Hiệp hội Sản phụ khoa Mỹ (ACOG), trong 12 tuần đầu, mẹ có thể chỉ tăng khoảng 0,5-2,3 kg hoặc thậm chí không tăng cân. Với người có cân nặng bình thường trước khi mang thai, từ tam cá nguyệt thứ hai và thứ ba, tốc độ tăng thường vào khoảng 0,23-0,45 kg mỗi tuần.

Tăng cân vừa phải khi mang thai giúp bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và em bé. Ảnh: Shutterstock.

Vì vậy, mẹ không nên quá lo lắng nếu những tuần đầu thai kỳ cân nặng gần như không thay đổi, đặc biệt khi bị nghén, buồn nôn hoặc nôn. Điều quan trọng là theo dõi cân nặng theo từng giai đoạn và kết hợp đánh giá sự phát triển của thai nhi trong các lần khám thai.

Tăng cân quá nhiều cũng không đồng nghĩa với việc em bé phát triển tốt hơn. Tăng cân vượt mức khuyến nghị có liên quan đến nguy cơ trẻ có cân nặng sơ sinh lớn hơn và mẹ khó giảm cân sau sinh. Ngược lại, tăng cân không đủ có thể liên quan đến nguy cơ trẻ nhẹ cân.

Đặc biệt, mẹ bầu không nên cố ăn thật nhiều chỉ để đạt một con số cân nặng nhất định. Theo ACOG, nếu mẹ tăng cân ít hơn mức khuyến nghị nhưng thai nhi vẫn phát triển phù hợp, không nhất thiết phải ép tăng cân để "đuổi kịp" mục tiêu. Bác sĩ sẽ dựa vào nhiều yếu tố, trong đó có tốc độ phát triển của thai nhi, để đưa ra hướng theo dõi phù hợp.

Để kiểm soát cân nặng, CDC khuyến nghị mẹ bầu duy trì chế độ ăn cân bằng với ngũ cốc nguyên hạt, rau củ, trái cây, sữa ít béo và các nguồn protein nạc; đồng thời hạn chế đường bổ sung và chất béo rắn. Với những thai phụ không có chống chỉ định, hoạt động thể chất cường độ vừa phải tổng cộng khoảng 150 phút mỗi tuần cũng được khuyến khích.

Với thai đôi, mức tăng cân lại cao hơn đáng kể. Chẳng hạn, phụ nữ có BMI bình thường trước khi mang song thai được khuyến nghị tăng khoảng 16,8-24,5 kg. Những trường hợp mang đa thai từ ba bé trở lên cần được bác sĩ theo dõi và đưa ra mục tiêu riêng.

Do đó, thay vì chỉ nhìn vào số cân trên bàn cân, mẹ bầu nên quan tâm đến tốc độ tăng cân, BMI trước thai kỳ, chế độ dinh dưỡng và sự phát triển của thai nhi. Theo dõi cân nặng đều đặn trong các lần khám thai sẽ giúp phát hiện sớm tình trạng tăng quá nhanh hoặc quá ít, từ đó có biện pháp điều chỉnh an toàn cho cả mẹ và bé.