Mặc sức ép từ Mỹ, công nghệ Trung Quốc vẫn vươn ra toàn cầu

Cụ thể, theo CNBC, Apple đã hợp tác với Alibaba và Baidu trong lĩnh vực AI tại Trung Quốc, trong khi Ford chuyển sang hợp tác với hãng CATL để tiếp cận công nghệ pin. Volkswagen hợp tác với Xpeng để phát triển xe điện thông minh tại Trung Quốc, còn Stellantis đang mở rộng quan hệ đối tác với Leapmotor trong sản xuất và mua chung xe điện.

Theo các nhà phân tích, một sự thay đổi lớn đang diễn ra khi các công ty Trung Quốc trở thành nguồn cung cấp công nghệ và đổi mới mà các doanh nghiệp toàn cầu không dễ dàng bỏ qua.

Bà Kitty Fok, Giám đốc điều hành tại Công ty nghiên cứu thị trường IDC Trung Quốc nói: “5 năm trước, Trung Quốc chủ yếu là nơi các công ty toàn cầu đến để bán hàng. Ngày nay, trong một số lĩnh vực nhất định, Trung Quốc còn trở thành nơi họ tìm kiếm nguồn cung ứng”.

Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh Washington tiếp tục mở rộng các biện pháp kiềm chế công nghệ của Bắc Kinh.

Kể từ khi đưa Huawei vào danh sách đen vào năm 2019, Mỹ đã áp đặt các hạn chế sâu rộng đối với chip tiên tiến và thiết bị sản xuất chip, hạn chế một số khoản đầu tư của Mỹ vào các lĩnh vực bán dẫn, công nghệ lượng tử và AI của Trung Quốc. Song song với đó, đất nước của Tổng thống Trump cũng cấm các công ty, trong đó có nhà sản xuất chip theo hợp đồng Semiconductor Manufacturing International Corporation (SMIC).

Từ thị trường đến nguồn cung công nghệ

Trung Quốc đang ngày càng khẳng định vị thế trong nhiều lĩnh vực công nghệ.

Theo ông Soumen Mandal, nhà phân tích tại Counterpoint Research, các nhà sản xuất ô tô như BYD, Changan và Chery chiếm gần 63% thị trường xe điện toàn cầu vào năm 2025. Trong khi đó, các nhà sản xuất pin như CATL, BYD, CALB và Gotion chiếm gần 70% thị trường.

Ông Mandal cho rằng, chi phí, quy mô, chiều sâu sản xuất, mức độ tích hợp chuỗi cung ứng và tốc độ đổi mới là những lý do quan trọng khiến các công ty toàn cầu tiếp tục hợp tác với doanh nghiệp của đất nước tỷ dân.

“Sự phát triển công nghệ của Trung Quốc đang chuyển từ sản xuất chi phí thấp sang quy mô, chiều sâu chuỗi cung ứng và tốc độ đổi mới. Các công ty toàn cầu đang phải cân bằng giữa rủi ro địa chính trị và thực tế thương mại”, nhà phân tích tại Counterpoint Research nêu quan điểm.

Sự thay đổi nói trên thể hiện rõ nhất trong lĩnh vực pin xe điện. Đơn cử như hãng CATL đã trở thành một mắt xích quan trọng trong ngành công nghiệp ô tô toàn cầu. Ford đang hợp tác với CATL để sử dụng công nghệ pin lithium-iron phosphate tại một nhà máy pin trị giá 3,5 tỷ USD ở Michigan, Mỹ.

Bà Kitty Fok cho rằng, việc tích hợp công nghệ pin xe điện của Trung Quốc vào chuỗi cung ứng toàn cầu có thể khiến quá trình thay đổi nhà cung cấp trở nên khó khăn.

Tuy nhiên, đối với một số công ty, việc hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc vẫn chủ yếu phục vụ hoạt động kinh doanh tại chính thị trường của đất nước tỷ dân.

Theo bà Fok, các công ty đa quốc gia hoạt động tại Trung Quốc nếu có nhu cầu sử dụng dịch vụ AI hoặc cơ sở hạ tầng điện toán đám mây sẽ phải hợp tác với các nhà cung cấp công nghệ trong nước, do những hạn chế đối với việc sử dụng dịch vụ của các nhà cung cấp nước ngoài.

“Ở Trung Quốc, trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp không có nhiều lựa chọn”, bà nhấn mạnh.

Trong khi đó, ông Lian Jye Su, nhà phân tích trưởng tại Omdia nhận thấy, nhu cầu tiếp cận thị trường vẫn là động lực quan trọng thúc đẩy nhiều mối quan hệ hợp tác giữa các doanh nghiệp toàn cầu và đối tác Trung Quốc.

Xu hướng này đặc biệt rõ trong ngành ô tô, khi các nhà sản xuất toàn cầu tìm đến các doanh nghiệp Trung Quốc để cung cấp phần mềm, công nghệ AI và các hệ thống phục vụ thị trường này.

Bước tiến của AI Trung Quốc

Tuy nhiên, theo ông Su, đây không phải là yếu tố duy nhất. Một “sự thay đổi mang tính cấu trúc, diễn ra chậm nhưng bền bỉ” đang dần hình thành trong chuỗi cung ứng và dòng chảy đổi mới công nghệ, đặc biệt ở các lĩnh vực như pin, xe điện, lưu trữ năng lượng và AI ứng dụng.

Xu hướng này cũng bắt đầu xuất hiện trong lĩnh vực AI, nơi năng lực ngày càng tăng của các mô hình Trung Quốc đang thách thức quan điểm cho rằng các công ty chuyển sang sử dụng công nghệ Trung Quốc chủ yếu vì chi phí thấp hơn.

Một cuộc khảo sát của Công ty nghiên cứu thị trường và tư vấn công nghệ toàn cầuIDC đối với các công ty châu Âu vào đầu năm nay cho thấy, yêu cầu về bảo mật, tuân thủ và hiệu suất vượt trội là hai lý do hàng đầu thúc đẩy việc áp dụng rộng rãi các mô hình AI của Trung Quốc.

Khác với Anthropic và OpenAI có trụ sở tại Mỹ, các công ty Trung Quốc như Alibaba và DeepSeek tập trung vào các mô hình mã nguồn mở, qua đó giúp các nhà phát triển trên toàn cầu dễ dàng tiếp cận hơn.

Theo ông Lian Jye Su, bước tiến của AI Trung Quốc diễn ra ngay cả khi Washington đã hạn chế Bắc Kinh trong lĩnh vực như bán dẫn tiên tiến.

“Tác động chính của các hạn chế của Mỹ là trở thành chất xúc tác cho sự đổi mới và hiệu quả trong nước của Trung Quốc. Các nhà cung cấp Trung Quốc vẫn có khả năng cạnh tranh trong AI, pin và phần mềm ô tô", ông Lian Jye Su nhận định.

Các yếu tố địa chính trị tiếp tục ảnh hưởng đáng kể đến phạm vi và lĩnh vực mà công nghệ Trung Quốc có thể được ứng dụng trên thị trường quốc tế.

Ông Su cho biết, sự thận trọng và phản ứng đối với công nghệ Trung Quốc sẽ rõ rệt nhất trong những lĩnh vực như chất bán dẫn tiên tiến, dịch vụ an ninh mạng, quốc phòng và an ninh quốc gia.

Thay vì hoàn toàn “tẩy chay” hoặc chấp nhận công nghệ Trung Quốc, các nhà phân tích cho rằng, mức độ áp dụng những lĩnh vực trên sẽ khác nhau.

Ông Mandal dự báo, việc áp dụng công nghệ Trung Quốc sẽ tiếp tục mở rộng trên toàn cầu trong các lĩnh vực như xe điện, pin, điện tử tiêu dùng, robot, máy bay không người lái, AI và chất bán dẫn.

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ Mỹ-Trung ngày càng gay gắt, những lợi thế về quy mô sản xuất, chi phí, chuỗi cung ứng và tốc độ đổi mới đang giúp doanh nghiệp Trung Quốc tiếp tục mở rộng dấu ấn trên thị trường quốc tế. Dù vậy, các yếu tố địa chính trị và yêu cầu về an ninh vẫn sẽ đặt ra những giới hạn nhất định, khiến quá trình này trở nên khó khăn hơn.