Lắng nghe trẻ em bằng hành động

Tiểu phẩm “Sự thức tỉnh của người cha” do các em học sinh Trường THCS Ngư Lộc trình bày tại diễn đàn.

Khi trẻ em lên tiếng

Diễn đàn trẻ em năm 2026 được tổ chức trong khuôn khổ Dự án “Nâng cao năng lực cộng đồng trong phòng, chống bạo lực thể chất đối với trẻ em trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa” do tổ chức Terre des Hommes (Cộng hòa Liên bang Đức) tài trợ, nhằm lan tỏa thông điệp giáo dục tích cực, không bạo lực đối với trẻ em.

Tại cụm diễn đàn tổ chức ở xã Vạn Lộc, không khí hội trường nhiều lần lắng xuống khi các em học sinh chia sẻ về cảm giác tổn thương mỗi khi bị quát mắng vì học chưa tốt, làm sai việc hay chưa ngoan. Những câu hỏi tưởng như rất nhỏ nhưng lại khiến nhiều người lớn phải suy ngẫm: “Vì sao nhiều người lớn vẫn dùng đòn roi để dạy con?”, “Người lớn có nên xin lỗi trẻ em khi làm sai không?”...

Không còn sự rụt rè thường thấy, nhiều em học sinh đã mạnh dạn bày tỏ suy nghĩ của mình trước đông người. Em Nguyễn Thị Minh Anh, học sinh lớp 7, chia sẻ, điều khiến em buồn nhất không phải là bị phạt mà là khi người lớn không chịu lắng nghe. Có những lúc em chỉ muốn được giải thích, nhưng người lớn thường nóng giận và cho rằng trẻ con không có quyền nói.

Một trong những nội dung gây xúc động tại diễn đàn là tiểu phẩm “Sự thức tỉnh của người cha” do học sinh Trường THCS Ngư Lộc thể hiện. Vở diễn tái hiện câu chuyện một em nhỏ thường xuyên bị cha mẹ đánh đòn vì học chưa tốt. Từ một học sinh vui vẻ, em trở nên sợ hãi, thu mình và dần mất niềm tin vào bản thân. Chỉ đến khi cha mẹ nhận ra những tổn thương mà con phải chịu đựng, gia đình mới bắt đầu thay đổi bằng sự lắng nghe, trò chuyện và đồng hành.

Bên cạnh sân khấu hóa, triển lãm tranh với chủ đề “Thế giới không đòn roi” cũng thu hút sự quan tâm của đông đảo đại biểu và phụ huynh. Hàng chục bức tranh được các em thể hiện bằng màu sắc hồn nhiên nhưng chứa đựng nhiều thông điệp sâu sắc như: “Gia đình biết lắng nghe con”, “Ngôi trường an toàn, không bạo lực”, “Một lời xin lỗi có thể chữa lành”, “Bạn bè giúp nhau khi bị bắt nạt”... Đặc biệt, bức tranh của hai học sinh Trường THCS Bút Sơn gây ấn tượng khi vẽ hình ảnh một em nhỏ ngồi co ro trong góc nhà giữa tiếng quát mắng của người lớn, phía bên kia là hình ảnh em bé được cha mẹ ôm vào lòng, trò chuyện và động viên. Thông điệp của bức tranh được viết ngắn gọn nhưng đầy ám ảnh: “Đòn roi hôm nay - chai sạn ngày mai”.

Theo Ban tổ chức, các hoạt động trải nghiệm, đối thoại và triển lãm tranh không chỉ giúp trẻ em tự tin bày tỏ suy nghĩ mà còn tạo cơ hội để người lớn hiểu hơn tâm tư, nguyện vọng của trẻ. Từ đó, từng bước thay đổi nhận thức về giáo dục tích cực và xây dựng môi trường an toàn cho trẻ em.

Xây dựng môi trường không bạo lực

Điểm đáng chú ý của diễn đàn năm nay là sự tham gia trực tiếp của phụ huynh, giáo viên, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội trong phần đối thoại với trẻ em. Thay vì những bài phát biểu mang tính một chiều, chương trình dành nhiều thời gian để người lớn lắng nghe các câu hỏi, tâm sự và kiến nghị từ trẻ.

Nhiều phụ huynh thừa nhận rằng, trước đây họ từng nghĩ việc la mắng con là cách để dạy dỗ, giúp con nên người. Tuy nhiên, sau khi nghe những chia sẻ từ trẻ em tại diễn đàn, họ nhận ra rằng đòn roi có thể để lại tổn thương rất lớn đối với tâm lý trẻ. Chị Lê Thị Hồng, một phụ huynh tham dự chương trình, cho biết: “Nhiều khi cha mẹ nóng giận nên quát mắng hoặc đánh con mà không nghĩ rằng điều đó khiến con sợ hãi và tổn thương. Nghe các cháu nói hôm nay, tôi thấy người lớn cần học cách kiềm chế cảm xúc và trò chuyện với con nhiều hơn”.

Không chỉ dừng ở việc đối thoại, diễn đàn còn triển khai chương trình “Bàn tay cam kết”, nơi đại biểu, phụ huynh, giáo viên và học sinh cùng ghi những lời cam kết hành động để bảo vệ trẻ em. Nhiều thông điệp được viết lên bảng cam kết như: “Không dùng bạo lực để dạy con”, “Lắng nghe trẻ bằng trái tim”, “Mỗi ngày dành thời gian trò chuyện cùng con”, “Xây dựng trường học an toàn, thân thiện”.

Theo đại diện Ban tổ chức, diễn đàn không đơn thuần là một sân chơi dành cho trẻ em mà còn là dịp để các cấp, các ngành nhìn nhận rõ hơn những vấn đề trẻ đang gặp phải. Những ý kiến, câu hỏi và kiến nghị của trẻ sẽ được tổng hợp để làm cơ sở xây dựng các chương trình hành động về chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em trong thời gian tới. Thông qua chuỗi hoạt động, thông điệp “Trẻ em không cần đòn roi để trưởng thành” đã được lan tỏa mạnh mẽ. Thay cho sự nóng giận và áp đặt, trẻ em cần được lớn lên trong tình yêu thương, sự đồng hành và tôn trọng.

Ông Trịnh Ngọc Dũng, Chủ tịch Hội Bảo trợ người khuyết tật, Trẻ mồ côi và Bảo vệ quyền trẻ em tỉnh Thanh Hóa cho biết: Việc giáo dục bằng bạo lực hay đòn roi không chỉ gây tổn thương thể chất mà còn để lại những vết thương tâm lý lâu dài, ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ. Việc tổ chức diễn đàn là cơ hội để trẻ em được nói lên suy nghĩ, mong muốn của mình; đồng thời giúp người lớn hiểu hơn những áp lực, tổn thương mà trẻ có thể đang phải đối mặt. Từ đó, các cấp, ngành và cộng đồng sẽ có thêm giải pháp phù hợp nhằm xây dựng môi trường sống an toàn, thân thiện cho trẻ em.

Bài và ảnh: Trần Hằng