Lan tỏa tư tưởng Hồ Chí Minh trên không gian số

Cơ hội truyền bá nhanh chóng

- Chỉ thị số 07-CT/TW của Bộ Chính trị đặt yêu cầu đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới. Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị ngày 3/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhấn mạnh yêu cầu công tác tư tưởng phải dẫn dắt nhận thức xã hội, việc học và làm theo Bác phải chuyển thành thực hành thường xuyên... Từ góc độ nghiên cứu, ông nhìn nhận thế nào về việc tuyên truyền, giáo dục và lan tỏa tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay, nhất là trên không gian số?

- Công tác tuyên truyền, giáo dục di sản Hồ Chí Minh trên không gian số thời gian qua đã đạt được những bước tiến đáng khích lệ, bước đầu ứng dụng công nghệ mang lịch sử đến gần giới trẻ. Ngành Hồ Chí Minh học đã bắt nhịp với việc ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn (Big Data) và học máy để bước đầu lập cơ sở dữ liệu nền tảng về cuộc đời và sự nghiệp của Người.

Sinh viên thi tìm hiểu Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh “Ánh sáng thời đại”. Ảnh: Long Hồ

Việc chuyển dịch từ không gian tuyên truyền truyền thống sang không gian số không đơn thuần là thay đổi công cụ truyền thông, mà là sự thay đổi căn bản về mặt phương thức tiếp biến văn hóa và tâm lý tiếp nhận thông tin của thế hệ trẻ. Đó là từ “thụ động tiếp nhận” sang “tương tác, đối thoại chủ động”; từ “lý thuyết khái quát” sang “trải nghiệm thực chứng”; từ “văn bản hàn lâm” sang “hình thức trực quan”.

Công nghệ số mở ra cơ hội để truyền bá nhanh chóng các giá trị di sản Hồ Chí Minh ra toàn cầu. Chúng ta có thể dễ dàng tiếp cận không chỉ công chúng trẻ tuổi trong nước, mà còn cả thế hệ kiều bào trẻ xa xứ (Gen Z, Gen Alpha kiều bào) và bạn bè quốc tế, đưa tư tưởng của Người vào đối thoại học thuật toàn cầu. Đồng thời, qua đó có khả năng củng cố "thế trận lòng dân" trên không gian mạng.

Không gian số cho phép khơi dậy tự hào dân tộc, biến mỗi cư dân mạng thành một chiến sĩ tư tưởng chủ động lan tỏa cái đẹp, ngăn chặn cái xấu. Chúng ta có thể tạo ra các "phong trào sáng tạo nội dung tích cực" tự nguyện trong học sinh, sinh viên, để chính họ trở thành chủ thể lan tỏa di sản của Bác bằng ngôn ngữ của thế hệ mình. Việc xây dựng các nền tảng trực tuyến như MOOC, e-learning, thư viện số mở giúp người học dễ dàng tiếp cận học liệu chính thống về Hồ Chí Minh mọi lúc, mọi nơi một cách chủ động.

Đổi mới phương thức tuyên truyền

- Để tư tưởng của Người thực sự thấm sâu, trở thành người bạn đồng hành tinh thần đáng tin cậy của giới trẻ, cần đổi mới cách thức truyền thông và tổ chức thực hiện như thế nào để tận dụng các thế mạnh của không gian số như ông vừa nêu?

- Thứ nhất, chuyển đổi phương pháp sang hướng tương tác và trải nghiệm. Cần từ bỏ lối truyền đạt một chiều, khô cứng, chuyển mạnh sang hướng trải nghiệm - tương tác. Xây dựng "Không gian văn hóa Hồ Chí Minh" trong trường học, tổ chức học tập tại bảo tàng, di tích bằng công nghệ VR/AR, kích thích tư duy qua các buổi thảo luận, giải quyết tình huống thực tiễn…

TS. Lê Trung Kiên - Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng. Ảnh: NVCC

Thứ hai, ứng dụng triệt để nghệ thuật kể chuyện (Storytelling) và trẻ hóa định dạng. Hãy kéo hình tượng vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh về gần gũi với cuộc sống bằng phương pháp kể chuyện. Hãy chia sẻ với người trẻ những câu chuyện dung dị, nhân văn, xúc động về đời tư và sự hy sinh lớn lao của Người. Đầu tư sản xuất các sản phẩm nội dung ngắn - trực quan - dễ lan tỏa như video, podcast, đồ họa 3D, sách minh họa, truyện tranh lịch sử, phim hoạt hình và phim tài liệu có góc nhìn hiện đại.

Thứ ba, game hóa (Gamification) các nội dung học tập. Thiết kế bài học trên các nền tảng số dưới dạng chủ đề tình huống thực tế, game hóa nội dung để tăng tương tác và thu hút người học tự nguyện tham gia. Tổ chức các cuộc thi trực tuyến tìm hiểu di sản Hồ Chí Minh với hình thức Rich Media hấp dẫn. Trang bị "đề kháng số" và kích hoạt "Sự kháng cự nhận thức" (Epistemic Resistance). Đưa "kỹ năng đọc hiểu tư liệu Hồ Chí Minh" vào các lớp bồi dưỡng chính trị để trang bị cho học sinh, sinh viên kỹ năng số vững chắc: biết cách phân tích nguồn tin, kiểm chứng thông tin chính thống và nhận diện bẫy tin giả. Điều này giúp khơi dậy cơ chế tự vệ nhận thức tự giác của giới trẻ, giúp họ chủ động bẻ gãy các chiến dịch thao túng tư tưởng của các thế lực thù địch trên mạng xã hội.

Học tập phải đi đôi với thực hành

- Theo ông, làm thế nào để tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh không chỉ được lan tỏa trên không gian số mà thực sự trở thành những giá trị được thực hành trong đời sống, đặc biệt của người trẻ?

- Để di sản Hồ Chí Minh thực sự trở thành nguồn động lực nội sinh đưa dân tộc vững bước trong kỷ nguyên phát triển mới, cần tập trung ưu tiên một số nhiệm vụ.

Thí sinh tham dự cuộc thi trực tuyến “Tuổi trẻ học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” năm 2019. Ảnh: Nguyễn Hiếu

Đối với các cơ quan, tổ chức, đơn vị tập thể, kiến nghị bổ sung “phương pháp Hồ Chí Minh” và sáng tạo trong lãnh đạo, chỉ đạo. Cần đưa thành tố “phương pháp Hồ Chí Minh” vào nội dung học tập chính thức và thực hành để bảo đảm tính toàn diện, xứng tầm với di sản vĩ đại của Người. Phương pháp cách mạng chính là "cách làm" khoa học, linh hoạt, đầy nghệ thuật thực tiễn giúp chúng ta giải quyết các điểm nghẽn trong công cuộc đổi mới ngày nay.

Việc Chỉ thị 07 đưa cụm từ “thực hành” thay cho “làm theo” tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh thể hiện đúng tư duy biện chứng Hồ Chí Minh, kích thích các tổ chức chủ động, đổi mới tư duy để giải quyết các thách thức nảy sinh trong thực tiễn bối cảnh mới.

Bên cạnh đó, xây dựng hệ sinh thái chuyển đổi số đồng bộ: lập “Ngân hàng dữ liệu số Hồ Chí Minh”, số hóa triệt để phông tư liệu sơ cấp để phục vụ nghiên cứu mở đi đôi với việc thiết lập bộ tiêu chuẩn kiểm chứng dữ liệu gốc nhằm ngăn chặn nguy cơ giả mạo. Ưu tiên phát triển các mô hình Trí tuệ nhân tạo (AI) tiếng Việt chính thống, mang hệ giá trị Việt Nam. Việc Việt Nam có mô hình AI chủ quyền được huấn luyện bằng phông học liệu số chính thống là bước đi sống còn để bảo vệ chủ quyền tư tưởng số quốc gia.

Vận dụng các phương pháp cốt lõi của Người như "dân vận", "nêu gương", "gần dân" làm nền tảng cho quản trị hiện đại, văn hóa công sở, văn hóa doanh nghiệp. Đào tạo đội ngũ cán bộ “chủ thể số” vừa hồng vừa chuyên. Thành lập mạng lưới chuyên gia trực chiến đa lĩnh vực (Hồ Chí Minh học, sử học, an ninh mạng, báo chí) để phản ứng nhanh, đưa ra các lập luận phản bác sắc bén dựa trên tư liệu gốc chính thống trước các thông tin sai lệch.

Đối với mỗi cán bộ, đảng viên, phải khắc phục triệt để hiện tượng “nói nhiều làm ít”, “học mà không làm”. Mỗi cá nhân cần biến việc tu dưỡng học tập Bác thành nhu cầu tự giác thường xuyên hàng ngày. Phải đưa tư tưởng, đạo đức của Bác vào chính công việc chuyên môn hàng ngày của bản thân, đo lường kết quả học tập bằng chính hiệu quả thực tế hoàn thành nhiệm vụ được giao tại cơ quan, đơn vị.

Mỗi cá nhân, đặc biệt là cán bộ, đảng viên, người đứng đầu phải tiên phong thực hành đạo đức cách mạng “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”, nêu gương trước tập thể. Tích cực tham gia chia sẻ, sáng tạo các nội dung tích cực, chân thực về Người trên mạng xã hội. Mỗi tài khoản cá nhân của một công dân có trách nhiệm cần phải trở thành một "màng lọc tự giác", một cột mốc bảo vệ sự trong sáng của di sản Hồ Chí Minh.

Học tập tinh thần tự học không ngừng nghỉ của Người để làm chủ công nghệ mới và nâng cao năng lực bản thân; biến tri thức thành hành động thực tế để cống hiến sức trẻ cho sự nghiệp xây dựng đất nước giàu mạnh, phồn vinh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

- Xin cảm ơn ông!