Lâm Đồng đổi mới cách nhìn về nguồn lực đất đai

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh Lâm Đồng có diện tích lớn nhất cả nước với nguồn lực rất lớn từ đất đai

Từ nguồn lực đến động lực

Sau 4 năm thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW, nhiều chủ trương về đất đai đã được thể chế hóa, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều điểm nghẽn trong quy hoạch, giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, bồi thường, tái định cư, giá đất, cấp giấy chứng nhận và xử lý đất có nguồn gốc nông, lâm trường.

Đây cũng là những lĩnh vực dễ phát sinh khiếu nại, thất thoát, lãng phí, tham nhũng, tiêu cực. Nghị quyết số 21-NQ/TW, ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV vì vậy tiếp tục kế thừa những quan điểm phù hợp của Nghị quyết số 18, đồng thời bổ sung các định hướng mới để sửa đổi đồng bộ Luật Đất đai và các luật liên quan.

Nghị quyết số 21-NQ/TW, ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã đặt ra cách tiếp cận mới về đất đai

Điểm đáng chú ý là Nghị quyết số 21 đặt ra cách tiếp cận mới về vai trò của đất đai. Đất đai được xác định là tài nguyên đặc biệt, tư liệu sản xuất đặc biệt, thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Quyền sử dụng đất là tài sản, hàng hóa đặc biệt nhưng không phải quyền sở hữu.

Mục tiêu không chỉ là quản lý chặt mà phải minh bạch, công bằng, hiệu quả và bền vững. Quan trọng hơn, đất đai phải trở thành nguồn lực chiến lược, lợi thế cạnh tranh và động lực phát triển. Thị trường quyền sử dụng đất và thị trường bất động sản được định hướng trở thành kênh phân bổ đất đai hợp lý, công bằng, hiệu quả.

Tư duy tái thiết cuộc sống cho người dân bị thu hồi đất là điểm rất quan trọng của Nghị quyết số 21-NQ/TW, ngày 28/7/2026

Một thay đổi quan trọng là chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại về đất đai trên nền tảng dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo. Cùng với đó, tư duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” được chuyển sang “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất”, bảo đảm nơi ở và sinh kế tốt hơn sau thu hồi đất.

Cách tiếp cận này đặt đất đai trong mối quan hệ với phát triển kinh tế, an sinh xã hội, cải cách hành chính và chuyển đổi số. Những khu đất bỏ hoang, đất công dôi dư, đất nông, lâm trường sử dụng không hiệu quả và các dự án tồn đọng không chỉ là vấn đề quản lý. Đây còn là những nguồn lực đang bị “đóng băng” cần được khơi thông.

Đất đai có nguồn gốc nông, lâm trường tại Lâm Đồng có diện tích lớn và nguồn lực này chưa được khơi thông

Nghị quyết cũng đặt ra những mốc cụ thể. Đến hết năm 2026, hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu số đối với toàn bộ thửa đất đã được thu thập thông tin. Đến hết năm 2027, cơ bản hoàn thành đo đạc, lập bản đồ địa chính, hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai đối với diện tích chưa có dữ liệu. Đến năm 2030, hệ thống pháp luật về đất đai được định hướng hoàn thiện đồng bộ, đồng thời khắc phục tình trạng sử dụng đất lãng phí, bỏ hoang, ô nhiễm, suy thoái.

Với Lâm Đồng, những định hướng này càng có ý nghĩa trong bối cảnh tỉnh đang tổ chức lại bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và đứng trước yêu cầu phát huy tốt hơn các nguồn lực phục vụ tăng trưởng.

Sau hơn 1 năm sắp xếp đơn vị hành chính, Lâm Đồng đứng trước yêu cầu phát huy tốt hơn các nguồn lực, nhất là đất đai để phục vụ tăng trưởng

Để chủ trương thành những việc cụ thể

Tinh thần Nghị quyết số 21 đang được Lâm Đồng cụ thể hóa bằng chương trình hành động của Tỉnh ủy với 16 nhiệm vụ, gắn với công việc và thời hạn thực hiện cụ thể.

Trước hết là xây dựng nền tảng dữ liệu. Tỉnh yêu cầu rà soát tiến độ số hóa dữ liệu thửa đất, xây dựng lộ trình hoàn thành cơ sở dữ liệu số đối với toàn bộ thửa đất đã thu thập thông tin trong năm 2026. Phần diện tích còn thiếu dữ liệu sẽ được đo đạc, lập bản đồ địa chính, hồ sơ địa chính và cơ bản hoàn thành cơ sở dữ liệu trong năm 2027.

Lâm Đồng đang đẩy nhanh tiến độ hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai

Cùng với dữ liệu, Lâm Đồng sẽ rà soát, hoàn thiện các cơ chế thuộc thẩm quyền địa phương sau khi Luật Đất đai sửa đổi và các văn bản hướng dẫn có hiệu lực. Tổ chức phát triển quỹ đất được kiện toàn theo hướng tinh gọn, đủ năng lực tạo lập, quản lý và khai thác quỹ đất.

Tỉnh đồng thời nghiên cứu cơ chế xử lý phần diện tích còn lại của các dự án khi nhà đầu tư đã thỏa thuận được phần lớn diện tích và nhận được sự đồng thuận của đa số người sử dụng đất.

Đáng chú ý, những tồn đọng có tính lịch sử được đặt thành nhóm nhiệm vụ riêng. Lâm Đồng sẽ rà soát, phân loại và xây dựng phương án xử lý đất có nguồn gốc nông, lâm trường quốc doanh. Diện tích đất được giao trả về địa phương phải được đưa vào quản lý, khai thác hiệu quả, tránh bỏ hoang, lấn chiếm và lãng phí.

Một số dự án nông, lâm nghiệp còn tồn đọng sẽ được tỉnh Lâm Đồng đặc biệt quan tâm giải quyết

Tỉnh cũng rà soát đất trụ sở dôi dư, đất sau cổ phần hóa, thoái vốn và các dự án tồn đọng kéo dài. Với các khu dân cư đã giao đất nhưng chưa xác định giá đất, chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính, tỉnh sẽ rà soát để xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định. Kết quả bước đầu của nhóm nhiệm vụ này dự kiến được báo cáo trong năm 2027.

Một hướng quan trọng khác là đổi mới phương thức quản lý phù hợp với chính quyền địa phương 2 cấp. Lâm Đồng sẽ tham mưu phương án phân cấp, phân quyền quản lý đất đai, hướng dẫn cấp xã lập kế hoạch sử dụng đất theo hướng đơn giản, số hóa và tích hợp. Hệ thống thông tin đất đai của tỉnh cũng được đẩy mạnh hoàn thiện, kết nối với hệ thống thông tin quốc gia về đất đai và cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười đối thoại với người dân bị thu hồi đất, gỡ vướng mắc giải phóng mặt bằng tại nhiều dự án. Ảnh: Dương Phong

Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười nhấn mạnh yêu cầu mỗi cấp ủy, cơ quan, đơn vị phải “chuyển nhận thức thành nhiệm vụ cụ thể, lựa chọn đúng việc trọng tâm, tạo ra sản phẩm và kết quả thực chất”.

Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười chỉ đạo các đơn vị, địa phương tập trung khơi thông nguồn lực đất đai, tổ chức thực hiện quyết liệt, đồng bộ và thực chất

Theo Chủ tịch UBND tỉnh, triển khai Nghị quyết số 21 cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị với tinh thần “thống nhất nhận thức, thống nhất hành động và quyết tâm thực hiện”. Đây cũng là yêu cầu để Lâm Đồng biến những định hướng mới về đất đai thành động lực phát triển, góp phần thực hiện mục tiêu đưa tỉnh trở thành một trong những địa phương phát triển, tăng trưởng “2 con số”.