Kiến tạo không gian phát triển bền vững

Đây không chỉ là một đồ án kỹ thuật, mà là “bản tuyên ngôn” về tư duy đổi mới, một tầm nhìn chiến lược táo bạo đưa Hà Nội “bay cao” trong kỷ nguyên mới.

Nhìn lại quá trình phát triển của Hà Nội trong nhiều thập kỷ qua, bên cạnh những thành tựu đã được khẳng định, vẫn tồn tại những hạn chế, lực cản cho quá trình phát triển đô thị văn minh, hiện đại. Một trong những hạn chế được nhắc đến nhiều nhất đó là vẫn thiếu một đồ án quy hoạch ổn định, dài hạn. Quy hoạch và xây dựng Thủ đô vẫn luôn đòi hỏi phải sớm khắc phục tình trạng manh mún, phân mảnh, thiếu đồng bộ; sự chồng chéo giữa các tầng lớp quy hoạch cũ và mới...

Trong bối cảnh đó, ý tưởng về Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm ra đời và được kỳ vọng sẽ là lời giải đúng đắn và đầy sức thuyết phục cho “nan đề” này. Thay vì những quy hoạch ngắn hạn 10 - 20 năm, vốn thường bị “hụt hơi” trước tốc độ phát triển thực tế, Hà Nội đã dũng cảm lựa chọn một tầm nhìn xa hơn. Tầm nhìn thế kỷ (đến năm 2100 và xa hơn) này cho thấy một sự thay đổi căn bản về triết lý phát triển, với khát khao kiến tạo một không gian sinh tồn bền vững cho nhiều thế hệ mai sau. Đây là minh chứng cho tư duy quản trị hiện đại, không ngại đối mặt với thực tế và sẵn sàng thay đổi để bứt phá.

Một trong những điểm sáng trong bản quy hoạch lần này là khả năng hóa giải những vấn đề bức thiết, nhất là 5 “điểm nghẽn” lớn đang kìm hãm sức phát triển: Ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, ngập úng, trật tự đô thị và vệ sinh an toàn thực phẩm.

Quy hoạch dù được xác định với tầm nhìn 100 năm nhưng gắn chặt với thực tại, được cụ thể hóa bằng mô hình “9 cực phát triển”, lấy trục sông Hồng làm trung tâm cảnh quan và động lực chính. Việc xác lập 9 cực tăng trưởng này không chỉ giúp giảm tải cho khu vực nội đô lịch sử mà còn tạo ra các vệ tinh phát triển độc lập nhưng có tính kết nối đồng bộ. Cách tiếp cận đa trung tâm, đa tầng, đa lớp của quy hoạch lần này giúp Hà Nội giải quyết triệt để sự manh mún kéo dài bấy lâu nay. Đặc biệt, việc tích hợp nội dung của hai quy hoạch lớn trước đó (Quy hoạch Thủ đô giai đoạn 2021 - 2030 và Điều chỉnh Quy hoạch chung đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065) vào một tầm nhìn thống nhất đã bảo đảm tính kế thừa và đổi mới xuyên suốt.

Với những đề xuất trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Hà Nội không chỉ tập trung vào các dự án, công trình bề thế. Điểm đáng nói là quy hoạch nhấn mạnh vào các chỉ số hạnh phúc, chỉ số phát triển con người (HDI) và bảo tồn bản sắc văn hóa. Một Hà Nội xanh hơn, thông minh hơn, nơi văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh cho phát triển kinh tế đang hiển hiện sinh động trong đề xuất quy hoạch lần này. Đó là một Thủ đô đáng sống, làm thỏa mãn khát vọng của người dân.

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới, Hà Nội không được phép đi sau. Bản quy hoạch tầm nhìn 100 năm cho thấy vai trò tiên phong của Thủ đô trong hiện thực hóa khát vọng hùng cường, thịnh vượng của dân tộc. Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm được đặt trong mối quan hệ cộng sinh, cộng hưởng với vùng Thủ đô. Đây là lời khẳng định rằng Hà Nội không chỉ phát triển cho riêng mình mà còn đóng vai trò là “bộ não” điều phối, là cực tăng trưởng trung tâm, lan tỏa động lực cho toàn vùng Đồng bằng sông Hồng và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Việc mạnh dạn đề xuất ban hành Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW của Bộ Chính trị và sửa đổi Luật Thủ đô năm 2024 song hành cùng quy hoạch này cho thấy quyết tâm chính trị to lớn và cách thức triển khai bài bản, đồng bộ của Thành phố. Với thể chế, quy hoạch và đổi mới mô hình phát triển, Hà Nội sẽ có trong tay bộ ba “trụ cột” chiến lược để kiến tạo nền tảng cho tương lai phát triển bền vững, xứng tầm.

Minh Nguyệt