Không thể 'đánh cược' mãi với thời tiết

 Lồng nuôi dày đặc, sát nhau cũng là nguyên nhân dẫn đến cá chết hàng loạt.

Hơn 29 tấn cá chết, thiệt hại gần 2 tỷ đồng

Với nhiều hộ dân, nuôi cá lồng trên sông Bồ là nghề mang lại nguồn thu nhập khá. Thế nhưng, thời gian gần đây, người nuôi cá nơi đây liên tiếp đối mặt với nhiều rủi ro. Chỉ sau một đêm, đàn cá trắm cỏ được chăm sóc suốt nhiều tháng nổi đầu, yếu dần rồi chết hàng loạt.

“Sáng ra thấy cá chết nổi dày đặc, trắng cả lồng. Xót lắm! Bao nhiêu công sức bỏ ra, sắp đến kỳ thu hoạch lại xảy ra chuyện không vui”, ông Võ Sang - một hộ nuôi cá lồng ở thôn La Vân, xã Quảng Điền ngậm ngùi.

Riêng trong ngày 19/8, khoảng 995kg cá nuôi lồng của 7 hộ dân bị chết hàng loạt, chủ yếu là cá trắm cỏ, trọng lượng từ 1,5 - 6kg/con. Trước đó, vào những ngày cuối tháng 7, dọc tuyến sông Bồ qua các thôn Niêm Phò và Phò Lai, xã Quảng Điền, hàng nghìn con cá trắm cỏ bất ngờ nổi đầu, yếu dần rồi chết trắng lồng sau nhiều ngày nắng nóng gay gắt xen kẽ những trận mưa dông bất thường.

Ông Ngô Lành, cán bộ phụ trách lĩnh vực chăn nuôi, thủy sản Phòng Kinh tế xã Quảng Điền thông tin, từ tháng 7 đến ngày 20/8, trên địa bàn xã liên tiếp xảy ra 3 đợt cá nuôi lồng trên sông Bồ chết. Qua 3 đợt, hơn 29 tấn cá trắm cỏ bị chết, gây thiệt hại gần 2 tỷ đồng đối với người nuôi. Điều đáng lo ngại là các đợt cá chết xảy ra liên tiếp trong một khoảng thời gian rất ngắn.

Theo ông Hoàng Công Tựu, Chi hội trưởng Chi hội Nghề cá thôn La Vân, thời tiết khắc nghiệt, nguồn nước thay đổi, dòng chảy không lưu thông cùng với mật độ lồng và mật độ cá nuôi cao có thể khiến cá bị sốc, thiếu ôxy và dẫn đến chết. Tuy nhiên, đây mới chỉ là những nhận định dựa trên thực tế sản xuất và kinh nghiệm của người dân.

Tổ chức lại nghề nuôi, chủ động giảm rủi ro

Thực tế những đợt cá lồng chết liên tiếp gần đây cho thấy, bên cạnh yếu tố thời tiết và môi trường nước, phương thức tổ chức sản xuất cũng cần được nhìn nhận, đánh giá lại.

Đặt ống sục khí vào lồng nuôi cá để tạo ôxy. 

Thời gian qua, người nuôi cá lồng trên sông Bồ đã được tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, phòng, chống dịch bệnh và ứng phó với thời tiết bất lợi. Thế nhưng, vẫn còn tình trạng một số hộ chưa tuân thủ đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật, nhất là về mật độ cá, vệ sinh lồng nuôi, theo dõi môi trường nước và trang bị phương tiện chủ động tạo ôxy.

Ông Hoàng Công Toàn, một hộ nuôi cá lồng trên sông Bồ cho rằng, nguyên nhân cá chết một phần do người nuôi có phần chủ quan, chỉ theo kinh nghiệm. Việc nuôi cá với mật độ cao, thiếu thiết bị sục khí, nhiều lồng đặt sát nhau trên cùng một đoạn sông, trong khi việc vệ sinh đáy lồng và khu vực phía dưới chưa được chú trọng có thể làm gia tăng nguy cơ cá chết khi môi trường nước biến động.

“Tình trạng người nuôi cá chờ thời điểm được giá mới xuất bán nên gặp rủi ro cao. Chúng tôi liên tục cảnh báo, hướng dẫn người nuôi cá khi cá đạt kích cỡ phù hợp với nhu cầu thị trường thì cần chủ động thu hoạch từng phần hoặc thu hoạch dứt điểm nhằm giảm mật độ cá trong lồng, hạn chế lượng thức ăn đưa xuống sông và giảm nguy cơ thiệt hại khi thời tiết bước vào giai đoạn nắng nóng kéo dài”, ông Trần Phúc, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Quảng Điền nói.

Theo ông Trần Phúc, đã đến lúc cần xem xét quy hoạch lại vùng nuôi cá lồng. Đồng thời, nghiên cứu giải pháp điều tiết, lưu thông dòng chảy phù hợp. Khi nước sông Bồ được lưu thông thường xuyên, lượng phân cá, thức ăn và các chất thải hữu cơ tích tụ dưới các lồng nuôi sẽ được kiểm soát, qua đó góp phần giảm nguy cơ ô nhiễm nguồn nước. Một trong những giải pháp trước mắt là thay đổi tư duy sản xuất, không để người dân rơi vào tình trạng “được ăn cả, ngã về không”.

Để nghề nuôi cá lồng trên sông Bồ phát triển ổn định, bền vững, theo ông Phạm Quang Khôi, Trưởng phòng Nghiệp vụ Thủy sản, Chi cục Thủy sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường, cần nhìn nhận đúng thực trạng nghề nuôi cá trên sông Bồ hiện nay.

“Các hộ nuôi cá lồng trên sông Bồ hầu hết là nuôi tự phát, chưa bảo đảm quy định. Mặc dù vậy, đây là nghề truyền thống của người dân sinh sống dọc tuyến sông Bồ nên họ vẫn nuôi. Muốn giảm thiểu thiệt hại, trước hết người nuôi cần tuân thủ các hướng dẫn về kỹ thuật nuôi cá lồng trên sông”, ông Phạm Quang Khôi nói.

Theo hướng dẫn của Chi cục Thủy sản, trong những ngày nắng nóng gay gắt, người nuôi cần giảm mạnh lượng thức ăn, thậm chí ngừng cho ăn khi nhiệt độ tăng cao; bổ sung vitamin C, khoáng chất và chế phẩm sinh học nhằm tăng sức đề kháng cho cá. Các lồng nuôi cần được bố trí với mật độ phù hợp, tránh tập trung quá dày trên cùng một đoạn sông. Khi mực nước xuống thấp, người dân cần chủ động hạ thấp hoặc di chuyển lồng đến khu vực có mực nước sâu, bảo đảm điều kiện sinh trưởng cho cá.

Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, về lâu dài, chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan cần có chính sách hỗ trợ về vay vốn ưu đãi, cây, con giống... để người dân tái sản xuất nếu sau khi tổ chức quy hoạch, sắp xếp lại vùng nuôi khiến một số hộ không còn được nuôi cá lồng.