Khi nào có thể cai sữa cho trẻ?

Thời điểm cai sữa nên dựa trên sự phát triển của trẻ, nhu cầu của mẹ và hoàn cảnh của từng gia đình. Ảnh: Shutterstock.

Nhiều cha mẹ băn khoăn nên cho con cai sữa mẹ khi nào là phù hợp. Có người cho rằng trẻ cần cai sữa khi tròn 1 tuổi, trong khi một số khác lại lo ngại việc bú mẹ quá lâu sẽ khiến trẻ phụ thuộc. Tuy nhiên, không có một mốc tuổi cố định áp dụng cho mọi đứa trẻ. Thời điểm cai sữa nên dựa trên sự phát triển của trẻ, nhu cầu của mẹ và hoàn cảnh của từng gia đình.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị trẻ nên được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời. Từ sau 6 tháng, trẻ cần bắt đầu ăn dặm để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng ngày càng tăng, nhưng vẫn nên tiếp tục bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn nếu cả mẹ và bé đều mong muốn. Điều này có nghĩa là việc tiếp tục cho trẻ bú sau 2 tuổi không gây hại mà vẫn có thể mang lại nhiều lợi ích về dinh dưỡng, tăng cường miễn dịch và tạo sự gắn kết giữa mẹ và con.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), không có thời điểm nào được coi là "đúng" cho tất cả trẻ. Cai sữa là một quyết định mang tính cá nhân và nên được thực hiện khi cả mẹ và bé đều đã sẵn sàng. Nhiều trẻ sẽ tự giảm nhu cầu bú khi lớn lên, ăn được đa dạng thực phẩm hơn và có thể uống bằng cốc thay vì bú mẹ.

Một số dấu hiệu cho thấy trẻ có thể đã sẵn sàng cai sữa bao gồm hứng thú nhiều hơn với thức ăn đặc, tự giảm số lần bú trong ngày, thời gian bú ngắn hơn trước, dễ bị phân tâm khi bú hoặc đã uống thành thạo bằng cốc. Tuy nhiên, mỗi trẻ phát triển với tốc độ khác nhau nên không nên ép cai sữa chỉ vì đến một mốc tuổi nhất định.

Ngược lại, việc trẻ đột nhiên từ chối bú mẹ cũng không đồng nghĩa đã đến lúc cai sữa. CDC cho biết hiện tượng này có thể chỉ xảy ra tạm thời khi trẻ mọc răng, bị cảm, thay đổi môi trường sống hoặc cảm thấy căng thẳng. Sau khi nguyên nhân được giải quyết, nhiều trẻ sẽ bú mẹ trở lại bình thường.

Khi quyết định cai sữa cho trẻ, các chuyên gia đều khuyến cáo nên thực hiện từ từ thay vì dừng đột ngột. Mẹ có thể giảm từng cữ bú trong ngày và thay thế bằng bữa ăn hoặc thức uống phù hợp với độ tuổi của trẻ. Cách làm này giúp trẻ có thời gian thích nghi, đồng thời giúp cơ thể mẹ giảm tiết sữa dần, hạn chế tình trạng căng tức ngực, tắc tia sữa hoặc viêm tuyến vú.

Đối với trẻ dưới 12 tháng tuổi, nếu ngừng bú mẹ thì không nên thay bằng sữa bò thông thường mà cần sử dụng sữa công thức dành cho trẻ nhũ nhi theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Sau 12 tháng tuổi, trẻ có thể uống sữa bò nguyên kem đã tiệt trùng nếu không có chống chỉ định và vẫn cần duy trì chế độ ăn đa dạng để đáp ứng nhu cầu phát triển.

Các chuyên gia cũng khuyên cha mẹ nên tránh lựa chọn thời điểm cai sữa khi trẻ đang bị ốm, vừa tiêm chủng, chuyển nhà, đi nhà trẻ hoặc có những thay đổi lớn trong cuộc sống. Việc trì hoãn thêm một thời gian có thể giúp trẻ thích nghi tốt hơn và giảm căng thẳng cho cả mẹ lẫn con.

Mai Phương