Khai thác văn hóa phát triển du lịch

Tết cổ truyền dân tộc Hà Nhì được Sín Thầu quan tâm duy trì và nâng tầm trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch đặc sắc.

Nhắc đến Sín Thầu, nhiều du khách nghĩ ngay tới A Pa Chải - vùng đất cực Tây của Tổ quốc. Hành trình đến đây không chỉ để chinh phục Cột mốc số 0, ngắm núi rừng biên giới, mà còn là cơ hội để khám phá đời sống, văn hóa của đồng bào dân tộc người Hà Nhì, cộng đồng sinh sống lâu đời trên vùng đất này. Nhiều giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Hà Nhì vẫn được gìn giữ, từ trang phục, nhà trình tường, ẩm thực đến phong tục, nghi thức, lễ hội. Trong đó, Lễ cúng bản (Gạ Ma Thú) và nghệ thuật trang trí trên trang phục của người Hà Nhì đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Đời sống văn hóa của người Hà Nhì gắn với nhiều nghi lễ theo mùa, chu kỳ sản xuất. Trong năm có Tết cổ truyền Khù Sự Chà vào tháng 12 dương lịch, lễ cúng bản Gạ Ma Thú cuối tháng 2 âm lịch, Tết mùa mưa Dế Khù Chà, lễ cúng cơm mới Chế Sợ Hứ Chà... Mỗi nghi lễ mang những nét riêng trong tín ngưỡng, ẩm thực, trang phục và sinh hoạt cộng đồng. Đây là nguồn tài nguyên để Sín Thầu hình thành sản phẩm du lịch trải nghiệm và khám phá văn hóa nơi vùng cực Tây.

Sở hữu nhiều lợi thế, năm 2025, Sín Thầu đón khoảng 2.000 lượt khách tham quan, chinh phục Cột mốc số 0 và trải nghiệm văn hóa. Toàn xã hiện có 3 homestay cung cấp dịch vụ ăn uống, lưu trú, trong đó gia đình anh Chu Khai Phù, bản A Pa Chải là một trong những hộ tiên phong. Anh khôi phục, cải tạo nhà trình tường thành 9 phòng nghỉ, phục vụ du khách lưu trú và thưởng thức các món ăn truyền thống. Homestay trở thành điểm dừng chân của nhiều đoàn khách trên hành trình chinh phục cực Tây. Anh Chu Khai Phù chia sẻ: “Khách đến đây thường nghỉ qua đêm, thưởng thức món ăn truyền thống, mặc trang phục dân tộc Hà Nhì để chụp ảnh lưu niệm. Nhiều du khách thích giao lưu văn nghệ, thưởng thức dân ca, dân vũ, đốt lửa trại cùng người dân trong bản”.

Văn hóa bản địa đang tạo thêm nhiều trải nghiệm thú vị cho hành trình đến cực Tây đối với đông đảo du khách. Thời gian lưu trú kéo dài tạo thêm cơ hội phát triển dịch vụ, tăng thu nhập cho cộng đồng. Thời gian qua, xã Sín Thầu chú trọng duy trì, nâng tầm Tết cổ truyền dân tộc Hà Nhì thành sản phẩm văn hóa - du lịch thường niên.

Ông Đỗ Thùy Giang, Phó Chủ tịch UBND xã Sín Thầu cho biết: “Vào dịp Tết Khù Sự Chà, cùng với các nghi lễ, hoạt động truyền thống, chúng tôi tổ chức giao lưu văn nghệ, liên hoan ẩm thực và trò chơi dân gian cho bà con. Qua đó, tạo không gian sinh hoạt văn hóa, nâng cao đời sống tinh thần; đồng thời quảng bá hình ảnh vùng đất, con người Sín Thầu để thu hút du khách đến trải nghiệm. Chúng tôi kỳ vọng Tết cổ truyền dân tộc Hà Nhì sẽ trở thành điểm nhấn trong chuỗi sự kiện văn hóa, du lịch của Điện Biên, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương”.

Người Hà Nhì ở Sín Thầu gìn giữ nhiều nét văn hóa truyền thống, ẩm thực độc đáo tạo trải nghiệm thú vị cho du khách trên hành trình khám phá cực Tây.

Trên cung đường chinh phục cực Tây, nếu Sín Thầu mang đến trải nghiệm văn hóa Hà Nhì thì tại xã Mường Chà, du khách có thể hòa mình vào đời sống, sinh hoạt truyền thống của đồng bào dân tộc Thái (ngành Thái trắng) ở bản Nà Sự. Nghị quyết số 12-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển du lịch giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035 đặt mục tiêu đến năm 2030 toàn tỉnh có 7 bản du lịch cộng đồng; trong đó Nà Sự đã được chứng nhận đạt tiêu chuẩn du lịch cộng đồng ASEAN. Không gian này đang được định hướng trở thành điểm du lịch cộng đồng tiêu biểu của tỉnh.

Cộng đồng bản Nà Sự chú trọng phát huy văn hóa truyền thống để tạo dấu ấn riêng trong hoạt động du lịch. Du khách có thể mặc trang phục dân tộc Thái, tham gia múa xòe, thưởng thức ẩm thực, tìm hiểu đời sống người dân. Ban điều hành bản đã xây dựng lộ trình cụ thể để phục dựng một số lễ hội truyền thống như: Lễ mừng cơm mới, bố trí khung cửi giới thiệu nghề dệt và xây dựng không gian trưng bày nông sản địa phương... tạo thêm trải nghiệm cho du khách.

Chị Thùng Thị Lâm, Ban điều hành du lịch cộng đồng bản Nà Sự cho biết: “Muốn giữ chân du khách, ngoài cảnh quan đẹp cần có bản sắc riêng. Vì vậy, bản gìn giữ văn hóa truyền thống, phục dựng lễ hội, khuyến khích mặc trang phục dân tộc, duy trì văn nghệ và từng bước đưa nghề truyền thống vào phục vụ du lịch. Từ đầu năm đến nay, bản Nà Sự chúng tôi đón hơn 1.500 lượt khách đến lưu trú, thưởng thức ẩm thực và giao lưu văn hóa”.

Mỗi địa bàn có cách khai thác du lịch khác nhau nhưng cùng hướng tới việc lấy cộng đồng làm chủ thể, văn hóa bản địa làm nền tảng tạo sản phẩm. Để phát huy giá trị lâu dài, bên cạnh đầu tư hạ tầng, nâng chất lượng dịch vụ và kỹ năng làm du lịch, cần giữ gìn tính nguyên bản của văn hóa. Khi người dân đồng lòng gìn giữ, trực tiếp giới thiệu và hưởng lợi từ những giá trị của cộng đồng, bản sắc văn hóa sẽ tiếp tục hiện diện trong đời sống, tạo điều kiện để các thôn, bản vùng biên hình thành sản phẩm du lịch mang dấu ấn riêng, thu hút du khách và biến tiềm năng văn hóa thành nguồn lực phát triển kinh tế bền vững.