Kể tiếp chuyện hoa sen

Đài sen khô trang trí và chuỗi vòng hạt sen là hai sản phẩm chính của dự án khởi nghiệp. 

Hoa nở lần 2

Với dự án “Huế và Diễm - Từ bùn, Sen lại nở hoa”, chị Nguyễn Thị Diễm My (phường Thuận Hóa), cùng các thành viên đang biến những đài sen, hạt sen khô tưởng như bỏ đi thành những sản phẩm mang theo vẻ đẹp, văn hóa và câu chuyện của vùng đất Cố đô.

Tại không gian làm việc của nhóm “Huế và Diễm - Từ bùn, Sen lại nở hoa”, những đài sen khô được xếp ngay ngắn, chờ bàn tay người thợ tạo hình thành các sản phẩm trang trí. Có đài sen được giữ gần như nguyên bản; có chiếc được xử lý màu, kết hợp với gốm Phước Tích, cỏ bàng Phò Trạch. Những hạt sen già, hóa đá được xâu thành chuỗi hạt… Ít ai nghĩ rằng trước khi trở thành những món quà nhỏ xinh, chúng từng là phần nguyên liệu thường bị bỏ lại sau mùa sen. Ý tưởng khởi nghiệp của chị Nguyễn Thị Diễm My và các thành viên bắt đầu từ chính sự lãng phí đó.

Huế có nhiều vùng sen gắn với cảnh quan, lịch sử và văn hóa như hồ Tịnh Tâm, hồ sen lăng Gia Long, hồ Hà Trì ở làng cổ Phước Tích. Đặc biệt, sen trắng hoàng cung là giống sen gắn với không gian Hoàng cung Huế. Sau khi hoa được khai thác, gạo sen dùng ướp trà, hạt sen được sử dụng làm thực phẩm, một lượng lớn đài sen, lá sen, hạt sen già và hạt sen hóa đá không còn giá trị thực phẩm thường trở thành phế phẩm. Các thành viên nhóm xác định đây là nguồn nguyên liệu chính có thể tái sinh thành những sản phẩm mới.

Chuỗi vòng xinh xắn từ những hạt sen già. 

Từ đầu tháng 4/2026, nhóm bắt đầu tìm hiểu, thử nghiệm. Đài sen được thu gom, chọn lọc, làm sạch, phơi hoặc sấy khô, sau đó xử lý để tăng độ bền, hạn chế ẩm mốc, mối mọt nhưng vẫn giữ vẻ đẹp tự nhiên. Ba dòng sản phẩm chính dần hình thành. Mạch Sen Mộc sử dụng đài sen tự nhiên đã qua xử lý để trang trí; Mạch Sen Nghệ kết hợp đài, lá sen với gốm Phước Tích, cỏ bàng Phò Trạch; còn Mạch Sen An khai thác hạt sen hóa đá để làm vòng tay, vòng cổ, chuỗi hạt và các sản phẩm mang giá trị tinh thần.

Điểm khác biệt của sản phẩm không chỉ nằm ở chất liệu mà còn ở nguồn gốc nguyên liệu. Đài sen chủ yếu được lấy từ hồ Tịnh Tâm, trong đó có sen trắng hoàng cung - giống sen có đài lớn, tròn, độ cong đẹp tự nhiên. Hạt sen chủ yếu được khai thác từ vùng sen ở hồ lăng Gia Long và hồ Hà Trì. Những địa danh gắn với sen Huế vì thế được đưa vào câu chuyện của từng sản phẩm.

Mỗi ngày, cơ sở có thể thu gom hơn 3.000 đài sen. Sau khi xử lý, một đài sen có giá khoảng 30 - 45 nghìn đồng; mỗi chuỗi hạt sen có giá từ 120 nghìn đồng. Sản phẩm bước đầu tìm được những nhóm khách hàng riêng.

Một món quà, nhiều câu chuyện về Huế

Nếu chỉ làm đài sen khô, sản phẩm sẽ khó tạo sự khác biệt trên thị trường đồ trang trí. Chị Diễm My và nhóm lựa chọn kết nối sen với những chất liệu đặc trưng khác của Huế. Một chiếc đài sen được đặt trong bình gốm Phước Tích; một bó hoa đài sen kết hợp cùng cỏ bàng Phò Trạch. Những chất liệu vốn đứng riêng lẻ được đặt cạnh nhau, tạo thành sản phẩm mới vừa gần gũi, vừa mang dấu ấn văn hóa. Theo chị Diễm My, cách kết hợp này nhằm tạo nên một hệ sản phẩm vừa mang tính thủ công, vừa có câu chuyện văn hóa và phù hợp với nhu cầu quà tặng, trang trí hiện đại. “Chúng tôi không muốn khách hàng chỉ nhìn thấy một chiếc đài sen khô, mà muốn họ nhìn thấy Huế trong đó”, chị My nói.

Những đài sen khô được kết hợp với bình gốm Phước Tích tạo nên những sản phẩm trang trí đẹp mắt. 

Phía sau mỗi sản phẩm là câu chuyện về vùng nguyên liệu, mùa sen, chất liệu truyền thống và người làm ra sản phẩm. Là những người trẻ, có kinh nghiệm về truyền thông và am hiểu công nghệ, chị Diễm My cùng các thành viên trực tiếp xây dựng các kênh Facebook, TikTok để quảng bá sản phẩm. Nhờ đó, sản phẩm không chỉ được bán ở Huế mà được đưa đến một số cửa hàng đồ trang trí, lưu niệm tại Hà Nội và bắt đầu có khách hàng nước ngoài đặt mua.

Với nhóm, bán được sản phẩm mới chỉ là bước đầu. Điều quan trọng hơn là làm sao để khách hàng hiểu câu chuyện phía sau. Đây cũng là cách một dự án khởi nghiệp nhỏ tạo lợi thế trên thị trường quà tặng, không chỉ bằng mẫu mã mà còn bằng câu chuyện và bản sắc.

Gắn với cộng đồng

Đằng sau những sản phẩm nhỏ xinh là mục tiêu lớn hơn mà chị Diễm My và các thành viên hướng đến: xây dựng mô hình sản xuất theo hướng tuần hoàn, tạo thêm sinh kế và dành một phần thành quả kinh doanh cho cộng đồng.

Hiện cơ sở có 10 lao động thường xuyên. Khi có đơn hàng lớn như bó hoa đài sen, xâu chuỗi hạt sen…, chị My kết nối thêm lao động khuyết tật trên địa bàn để cùng tham gia. Những công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn như xâu chuỗi, bó hoa, hoàn thiện sản phẩm trở thành cơ hội để thêm nhiều người có việc làm và thu nhập. Với những người trẻ khởi nghiệp, ngoài xây dựng một thương hiệu riêng còn mong muốn tạo ra những giá trị có thể quay trở lại phục vụ cộng đồng.

 Bó hoa được kết từ đài sen và sản phẩm cỏ bàng.

Nhóm đang tiếp tục nghiên cứu, phát triển thêm các sản phẩm từ sen như nụ trầm sen, nước chưng cất từ sen…, từng bước hướng đến khai thác tối đa giá trị của cây sen. Về lâu dài, nhóm hướng đến mở rộng vùng nguyên liệu và hệ thống phân phối.

Bà Dương Thị Thu Thủy, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Huế đánh giá: “Huế và Diễm - Từ bùn, Sen lại nở hoa” là dự án khởi nghiệp có tiềm năng, mang lại nhiều ý nghĩa tích cực cho xã hội. Đây cũng là một trong 15 dự án lọt vào vòng chung kết cuộc thi “Phụ nữ khởi nghiệp - Hành trình chuyển đổi số” năm 2026. Điểm đáng ghi nhận của dự án là biết phát huy lợi thế đặc trưng của Huế để tạo ra sản phẩm mới, đồng thời kết hợp giữa bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế, tạo việc làm và ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá, bán hàng.

Trong câu chuyện của chị Diễm My và các thành viên, sen không chỉ là một loài hoa đẹp. Sen là ký ức, văn hóa, cảnh quan và cũng có thể trở thành nguồn lực kinh tế nếu biết khai thác đúng cách. Từ những đài sen tưởng như hết giá trị, nhóm đang tạo nên những sản phẩm có đời sống mới. Một món đồ trang trí, một chiếc vòng hạt sen có thể đưa khách hàng trở về với hồ Tịnh Tâm, sen trắng, vùng sen bên lăng Gia Long hay những làng nghề truyền thống của Huế. Hành trình ấy mới chỉ bắt đầu. Nhưng những người trẻ như chị Diễm My đang tìm cách làm mới, kể lại và đưa những giá trị quen thuộc của quê hương đến với khách hàng bằng một ngôn ngữ khác. Để rồi từ “bùn”, sen lại nở hoa - không chỉ trên mặt hồ, mà còn trong những sản phẩm mang theo câu chuyện Huế đến với nhiều miền đất khác.