Hai trụ cột của cực tăng trưởng trọng điểm

Các đại biểu thực hiện nghi thức cắt băng khai trương Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng. Ảnh: NGỌC HÀ

Những bước đi cụ thể

Năm 2025, Đà Nẵng đón nhận nhiều tin vui khi Trung ương tiếp tục ban hành và áp dụng nhiều cơ chế, chính sách đặc thù để thành phố có dư địa phát triển. Cụ thể, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 222/2025/QH15 về Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Để cụ thể hóa nghị quyết, Chính phủ ban hành 8 nghị định và công bố thành lập Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam vào ngày 9/1. Dịp này, Đà Nẵng ra mắt Cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế tại thành phố với 1 chủ tịch và 2 phó chủ tịch.

Quốc hội thông qua Nghị quyết số 259/2025/QH15 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 136/2024/QH15 về tổ chức chính quyền đô thị và thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Đà Nẵng. Nghị quyết này xác lập khuôn khổ pháp lý cho việc hình thành và vận hành Khu thương mại tự do tại Đà Nẵng cùng nhiều cơ chế thuận lợi khác.

Để có được các kết quả trên là sự chuẩn bị kỹ lưỡng, bài bản trong nhiều năm qua của cả hệ thống chính trị, bởi Đà Nẵng không chỉ chờ cơ chế mà chủ động xây dựng nền móng vững chắc trên ba phương diện then chốt: quy hoạch chiến lược, chính sách vượt trội và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình (thứ 2, bên trái sang) tham quan Văn phòng Công ty CP PayD trong khuôn khổ sự kiện khai trương Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng. ảnh NGỌC HÀ

Về quy hoạch, thành phố sớm định hình không gian phát triển rõ rệt, dành quỹ đất sạch tại các vị trí “vàng” cho tổ hợp tài chính - thương mại. Với trung tâm tài chính, thành phố hoàn thành khu trụ sở Cơ quan điều hành tại Khu công viên phần mềm Đà Nẵng số 2 với không gian sử dụng dành cho các thành viên hơn 4.000m2.

Trong giai đoạn 2026 - 2027, Đà Nẵng tập trung xúc tiến thu hút đầu tư hạ tầng và phát triển hệ sinh thái trung tâm tài chính tại các khu đất sát biển với diện tích hơn 18ha. Song song, Khu thương mại tự do gắn liền cảng nước sâu Liên Chiểu tạo ra cửa ngõ quốc tế thuận lợi. Thành phố đã tích hợp mô hình Khu thương mại tự do vào quy hoạch chung đến năm 2030, tầm nhìn 2045, tạo ra một hệ sinh thái bổ trợ lẫn nhau, nơi dòng vốn tài chính phục vụ trực tiếp cho hoạt động logistics và xuất nhập khẩu.

Chính sách vượt trội trong hai mô hình động lực là yếu tố rõ nét nhất, khẳng định vị thế tiên phong của thành phố. Theo Giám đốc Sở Tài chính Trần Thị Thanh Tâm, với Khu thương mại tự do, Đà Nẵng áp dụng cơ chế “trong nước nhưng ngoài quan thuế”, nơi hàng hóa được tự do lưu thông, tạm nhập tái xuất với thủ tục hải quan tối giản và thuế suất ưu đãi tiệm cận các mô hình thành công của Singapore hay Dubai.

Trong khi đó, Trung tâm tài chính quốc tế được vận hành dựa trên khung pháp lý thử nghiệm (sandbox) cho phép các định chế tài chính quốc tế thực hiện các nghiệp vụ ngoại hối, quản lý tài sản xuyên biên giới và phát triển mạnh mẽ công nghệ tài chính (fintech), tài sản số. Hai mô hình có sự liên kết chặt chẽ vì Khu thương mại tự do thúc đẩy nhu cầu thực tế về thanh toán và bảo hiểm, còn Trung tâm tài chính cung cấp dòng vốn và dịch vụ tài chính để đẩy nhanh các hoạt động thương mại.

Trụ sở ban đầu của Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại thành phố Đà Nẵng. Ảnh: MAI QUẾ

Tầm nhìn rộng mở

Theo Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội thành phố (Sở Tài chính) Nguyễn Hoàng Hà, để đẩy nhanh tiến độ các dự án động lực này, thành phố cần tập trung vào các đầu việc cụ thể. Thứ nhất, hoàn thiện khung thể chế và cơ chế điều phối thực thi. Thứ hai, chuẩn bị nền tảng hạ tầng và không gian phát triển. Trung tâm tài chính quốc tế và Khu thương mại tự do cần được ưu tiên hoàn thiện hạ tầng số, logistics và quản lý dữ liệu; tạo điều kiện cho giao dịch xuyên biên giới, thử nghiệm công nghệ tài chính mới, và thu hút doanh nghiệp toàn cầu. Thứ ba, đảm bảo nguồn nhân lực “thích ứng”. Cuối cùng là tăng cường hợp tác quốc tế theo hướng có chiều sâu và có liên kết để chuyển giao tri thức, chuẩn hóa hạ tầng và cùng phát triển dự án.

Cùng quan điểm, TS. Nguyễn Trọng Hiếu, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ thành phố Đà Nẵng cho rằng, thời gian tới thành phố cần đẩy nhanh tiến độ quy hoạch và vận hành Khu thương mại tự do, ưu tiên cơ chế đặc thù về thuế, hải quan, đầu tư và cư trú chuyên gia nước ngoài; thành lập Trung tâm tài chính quốc tế Đà Nẵng gắn với sân bay và cảng Tiên Sa, thí điểm sandbox cho fintech và tài chính xanh; tăng tốc triển khai đề án “thành phố thông minh”, kết nối dữ liệu liên thông giữa các sở, ngành.

Theo bà Trần Thị Thanh Tâm, trong năm 2026, thành phố kiện toàn tổ chức bộ máy trung tâm tài chính, ban hành, niêm yết đầy đủ quy chế vận hành, quy trình phối hợp và phân công rõ trách nhiệm của từng bộ phận, hoàn thiện bộ tiêu chí nhà đầu tư chiến lược.

Đà Nẵng dành quỹ đất sạch tại các vị trí "vàng" cho tổ hợp tài chính - thương mại. Ảnh: MAI QUẾ

Đồng thời triển khai cơ chế “một cửa - một đầu mối”, bảo đảm các thủ tục liên quan đến đầu tư, tài chính, xuất nhập cảnh, lưu trú… cho nhà đầu tư, chuyên gia, khách hàng quốc tế được xử lý tập trung, minh bạch, lấy thời gian xử lý công việc, chi phí tuân thủ và mức độ hài lòng của nhà đầu tư làm thước đo hiệu quả.

Thành phố tổ chức các mô hình thử nghiệm có kiểm soát, tập trung vào các lĩnh vực mà Đà Nẵng nhận được nhiều sự quan tâm như fintech, tài chính xanh, tài trợ chuỗi cung ứng và các mô hình tài chính số gắn với tài sản thực.

Giám đốc Sở Công Thương Lê Thị Kim Phương cho biết, sở cùng các đơn vị liên quan tiếp tục triển khai các công tác liên quan Khu thương mại tự do Đà Nẵng theo kế hoạch đề ra, trong đó tăng cường xúc tiến đầu tư, mời gọi các tập đoàn, doanh nghiệp lớn có năng lực, kinh nghiệm đầu tư dự án hạ tầng dịch vụ logistics theo định hướng khu chức năng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Trước mắt, thành phố tập trung đẩy nhanh tiến độ cảng Liên Chiểu, hoàn thành tuyến đường kết nối cảng (dự kiến thông xe kỹ thuật vào quý I/2026) và kêu gọi đầu tư các bến cảng container để tạo “cửa ngõ” cho Khu thương mại tự do.

Có thể thấy, sự chuẩn bị kỹ lưỡng trong năm 2025 và sự quyết liệt triển khai các phần việc trong năm 2026 sẽ là bệ phóng để đến giai đoạn 2027 - 2030, Đà Nẵng không chỉ là thành phố du lịch mà còn là một “thành phố tài chính - thương mại quốc tế”. Đây chính là lời giải cho bài toán làm mới mô hình tăng trưởng, đưa Đà Nẵng trở thành cực phát triển có sức lan tỏa mạnh mẽ cho cả khu vực miền Trung - Tây Nguyên.

TRẦN MAI