Giữ Tết trong ký ức tuổi thơ

Tết Nguyên đán từ lâu đã vượt ra ngoài ý nghĩa của một kỳ nghỉ hay một mốc thời gian khởi đầu năm mới. Đó là dịp đoàn viên, là hành trình trở về với cội nguồn, với bàn thờ gia tiên nghi ngút khói hương và những bữa cơm đủ đầy yêu thương. Trong ký ức nhiều thế hệ, Tết gắn với tiếng cười quây quần, với những ngày cùng cha mẹ dọn dẹp nhà cửa, gói bánh, chờ đợi khoảnh khắc giao thừa thiêng liêng.

Thế nhưng, trong đời sống hiện đại, không ít phụ huynh băn khoăn khi nhận ra con trẻ dường như cảm nhận Tết theo một cách khác. Với nhiều em, Tết đơn thuần là kỳ nghỉ dài, là thời gian dành cho các thiết bị điện tử, hay là những phong bao lì xì được nhận theo thói quen. Hình ảnh trẻ nhỏ ngồi lặng lẽ trước màn hình giữa không khí sum vầy ngày cuối năm không còn hiếm gặp.

Sự thay đổi ấy không xuất phát từ sự thờ ơ của trẻ, mà chủ yếu đến từ môi trường sống đã biến chuyển quá nhanh. Khi mỗi thành viên trong gia đình đều có "thế giới riêng" trên thiết bị số, không gian chung cho những trải nghiệm văn hóa truyền thống dần bị thu hẹp. Nếu Tết chỉ được cảm nhận qua lời kể hay những lời nhắc nhở hình thức, các giá trị tinh thần khó có thể thấm sâu vào tâm hồn trẻ nhỏ.

Ảnh minh họa.

Từ góc độ tâm lý học phát triển, trẻ em tiếp nhận và ghi nhớ giá trị thông qua trải nghiệm trực tiếp. Khi được cùng cha mẹ lau dọn bàn thờ, chuẩn bị mâm cơm tất niên, đi chợ hoa, thắp nén hương đầu năm, các em không chỉ "tham gia cho có", mà đang từng bước hiểu về lòng biết ơn, về sự tiếp nối và ý nghĩa của sum vầy. Những hành động giản dị ấy chính là sợi dây gắn kết các thế hệ, là cách truyền trao văn hóa bền vững nhất.

Quan trọng hơn, trẻ cảm nhận Tết qua thái độ và cách sống của người lớn. Nếu cha mẹ vẫn bận rộn với mạng xã hội hay công việc riêng trong những ngày đầu năm, rất khó để yêu cầu con trẻ rời khỏi màn hình. Ngược lại, khi người lớn chủ động chậm lại, dành thời gian trò chuyện, giải thích ý nghĩa phong tục bằng ngôn ngữ gần gũi và kiên nhẫn lắng nghe, Tết sẽ trở thành một phần ký ức ấm áp thay vì chuỗi nghi lễ bắt buộc.

Giữ Tết cho con hôm nay không phải là giữ hình thức, mà là giữ nền tảng văn hóa và điểm tựa tinh thần cho tương lai. Giữa dòng chảy công nghệ không ngừng, ký ức về những ngày đầu năm đầm ấm, về sự sẻ chia và yêu thương trong gia đình sẽ là hành trang quan trọng để trẻ lớn lên với bản sắc rõ ràng và mối dây gắn bó sâu sắc với cội nguồn.

Đó là giá trị mà không một thiết bị thông minh nào có thể thay thế.

TS. Nguyễn Thị Triều Tiên - Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng