Giữ mùa xuân bình yên trong thời đại số

Không gian mạng - thách thức mới trong bảo đảm an ninh trật tự

Cùng với quá trình chuyển đổi số, người dân Cao Bằng ngày càng quen thuộc với mạng xã hội, thanh toán trực tuyến, mua sắm online. Nhưng mặt trái đi kèm là tội phạm sử dụng công nghệ cao gia tăng nhanh, thủ đoạn ngày càng biến hóa như: giả danh cơ quan chức năng, giả mạo sàn thương mại điện tử, gửi mã độc, chiếm quyền điều khiển thiết bị để chiếm đoạt tài sản. Không ít người dân, nhất là người cao tuổi, người ít tiếp cận công nghệ trở thành mục tiêu của các đối tượng lừa đảo.

Bà H., trú tại phường Thục Phán vẫn chưa hết bàng hoàng khi nhớ lại cuộc gọi cuối năm 2025: Một người tự xưng cán bộ công an, thông báo bà “liên quan đến vụ án nghiêm trọng”, yêu cầu giữ bí mật và làm theo hướng dẫn “phối hợp điều tra”. Đối tượng nắm rõ thông tin cá nhân khiến bà hoang mang, chỉ đến khi giao dịch chuyển 250 triệu đồng tại ngân hàng thì nhân viên ngân hàng và lực lượng công an kịp thời can thiệp, bà mới nhận ra mình suýt mất trắng số tiền tích góp cả đời.

Không chỉ bà H., anh N. trú tại xã Nguyễn Huệ cũng từng bị dẫn dụ bằng chiêu “làm nhiệm vụ” đặt đơn hàng trên sàn Shopee để nhận “hoa hồng” cao. Tin vào ứng dụng giả mạo hiển thị lợi nhuận, anh mang sổ tiết kiệm đến Ngân hàng BIDV Chi nhánh Cao Bằng và chuẩn bị chuyển 250 triệu đồng. Anh N. kể: Lúc đó tôi nghĩ làm vài đơn là rút được tiền về ngay, không ngờ là bẫy, nhờ nhân viên ngân hàng phát hiện dấu hiệu bất thường và phối hợp báo công an, tôi được phân tích thủ đoạn, dừng giao dịch ngay trước giờ chuyển tiền. Nếu không được giải thích kịp thời, số tiền tích góp của gia đình tôi đã mất.

Theo thống kê, từ năm 2024 đến nay, Công an tỉnh đã ngăn chặn 33 vụ lừa đảo trên không gian mạng, với tổng số tiền thiệt hại gần 5 tỷ đồng. Thực tế cho thấy, tội phạm công nghệ cao không chỉ gây tổn thất kinh tế mà còn tác động trực tiếp tới tâm lý, niềm tin của người dân, một thách thức mới trong công tác bảo đảm an ninh trật tự.

Lực lượng công an đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền nhân dân trong đấu tranh phòng, chống tội phạm trên không gian mạng.

Chủ động, quyết liệt đấu tranh - những chuyên án tiêu biểu

Trước diễn biến ngày càng phức tạp của tội phạm trên không gian mạng, Công an tỉnh chủ động triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ với phương châm: chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm, đấu tranh kiên quyết và xử lý triệt để.

Tháng 3/2024, qua công tác nắm tình hình, Công an tỉnh phát hiện nhóm 5 đối tượng người Trung Quốc thuê nhà tại các phường trung tâm tỉnh, có dấu hiệu sử dụng công nghệ cao để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Quá trình kiểm tra, lực lượng chức năng thu giữ gần 8.000 tập tin chứa mã độc, hơn 2 triệu dữ liệu tài khoản mạng xã hội, cùng nhiều công cụ, kịch bản phục vụ hoạt động lừa đảo. Các đối tượng khai nhận đã gửi thư điện tử chứa mã độc nhằm đánh cắp tài khoản mạng xã hội QQ của công dân Trung Quốc. Vụ việc được xử lý đúng quy định và thực hiện trao trả theo cơ chế hợp tác thực thi pháp luật Việt - Trung, thể hiện sự chủ động và trách nhiệm của Công an tỉnh trong đấu tranh với tội phạm xuyên biên giới.

Đặc biệt, chuyên án 325L xác lập ngày 28/3/2025 được đánh giá là một trong những chiến công nổi bật trong đấu tranh phòng, chống tội phạm công nghệ cao. Nhóm đối tượng lập công ty “ma” tại Campuchia, giả danh lực lượng công an, hướng dẫn nạn nhân cài đặt ứng dụng VNeID giả mạo chứa mã độc. Chỉ sau vài thao tác, điện thoại của nạn nhân bị chiếm quyền điều khiển, tiền trong tài khoản ngân hàng và chứng khoán bị rút sạch. Kết quả điều tra xác định, đường dây này đã chiếm đoạt hơn 160 tỷ đồng của gần 400 nạn nhân trên cả nước. Đến nay, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã khởi tố vụ án, khởi tố 50 bị can, bóc gỡ toàn bộ đường dây lừa đảo công nghệ cao xuyên quốc gia, bảo đảm an toàn tuyệt đối trong quá trình truy bắt.

Vụ án Nguyễn Thị Tuyết Dâng (năm 2024), đối tượng cầm đầu nhóm giả danh sàn thương mại điện tử Shopee, mỗi ngày gọi từ 1.500 - 2.000 cuộc điện thoại để tiếp cận, dẫn dụ người dân thực hiện các giao dịch nhằm chiếm đoạt tài sản. Hai “tổng đài lừa đảo” tại Cao Bằng và Thái Nguyên bị triệt phá, hàng chục đối tượng bị bắt giữ, tang vật được thu giữ, góp phần răn đe mạnh mẽ loại tội phạm này.

Tuyên truyền và hợp tác cùng cộng đồng - hướng đến an toàn số

Xác định phòng ngừa là giải pháp lâu dài, Công an tỉnh đẩy mạnh công tác tuyên truyền, coi đây là “lá chắn mềm” trong phòng, chống tội phạm trên không gian mạng. Thượng úy Mông Văn Bộ, cán bộ Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh chia sẻ: Mỗi bài cảnh báo đăng tải trên fanpage Công an tỉnh không chỉ là thông tin nghiệp vụ mà còn là lời nhắc nhở kịp thời để người dân tự bảo vệ mình. Khi người dân đọc, chia sẻ và cảnh giác hơn, đó chính là thành công của công tác tuyên truyền.

Chiến dịch “Không một mình - Cùng nhau an toàn trực tuyến” được triển khai sâu rộng tại các trường học, khu dân cư, giúp hàng chục nghìn học sinh, sinh viên trang bị kỹ năng sử dụng mạng an toàn, từng bước hình thành ý thức phòng ngừa từ cộng đồng.

Riêng năm 2025, lực lượng Công an tỉnh đăng tải 2.122 bài viết, ảnh, video cảnh báo, tiếp cận hơn 1,6 triệu lượt xem; tổ chức 742 buổi tuyên truyền trực tiếp, phát hành 13.291 tờ rơi, qua đó ngăn chặn 17 vụ lừa đảo, bảo vệ tài sản cho người dân với số tiền hơn 3,1 tỷ đồng.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, nhất là dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, khi nhu cầu mua sắm, giao dịch tài chính trực tuyến gia tăng, nguy cơ tội phạm lợi dụng không gian mạng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Cán bộ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh) tuyên truyền Chiến dịch "Không một mình - Cùng nhau an toàn trực tuyến" cho học sinh Trường THPT chuyên

Thượng tá Hoàng Đình Tuyên, Trưởng Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh nhận định: Tội phạm công nghệ cao thường đánh vào tâm lý “nhẹ dạ, cả tin” và sự thiếu hiểu biết về công nghệ của một bộ phận người dân. Dịp Tết là thời điểm các đối tượng gia tăng hoạt động, với kịch bản lừa đảo được chuẩn bị rất tinh vi.

Trước thực tế đó, Công an tỉnh chủ động tăng cường cảnh báo thủ đoạn lừa đảo mùa Tết trên các kênh truyền thông chính thống; phối hợp chặt chẽ với ngân hàng, tổ chức tín dụng để giám sát, xác minh các giao dịch nghi vấn; đồng thời, khuyến cáo người dân không cung cấp mã OTP, không c huyển tiền theo yêu cầu của người lạ, ưu tiên sử dụng các ứng dụng chính thống có xác thực hai lớp bảo mật.

Trong những ca trực kéo dài đến đêm khuya, Đại úy Vũ Quang, Đội trưởng Đội 2, Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh vẫn lặng lẽ phân tích dữ liệu, truy vết dấu hiệu bất thường. Anh chia sẻ: Có những vụ việc chỉ cần chậm vài phút là tiền của người dân có thể bị mất. Vì vậy, chúng tôi luôn xác định phải căng mình từng giờ, từng phút. Chỉ cần ngăn chặn kịp thời một vụ lừa đảo, giữ được tiền của người dân, mọi vất vả đều xứng đáng.

Mùa xuân trong thời đại số không chỉ được đo bằng tiếng cười đoàn viên, mà còn bằng niềm tin của người dân khi bước vào không gian mạng - nơi tài sản, thông tin và sự bình yên cá nhân được bảo vệ. Sự bình yên ấy chính là món quà thầm lặng nhưng quý giá nhất khi người dân yên tâm bước sang năm mới, cả ngoài đời thực lẫn trên không gian số.

Kim Dung