Giữ hương trầm xứ biển

Sáng sớm ở xã Vạn Thắng, khi sương mai còn bảng lảng, bên trong những căn nhà dọc con đường ven biển, mùi trầm hương đã lan ra khắp xóm. Dưới mái hiên, những người thợ cặm cụi xoi từng thớ gỗ trầm, đôi tay chai sạn, đượm hương qua nhiều năm gắn bó với nghề.

Giữ hồn quê

Vào làng nghề xoi trầm Vạn Thắng, chúng ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh người thợ cần mẫn xoi từng thớ gỗ. Bàn tay họ thoăn thoắt, nhẹ nhàng xoay từng miếng gỗ, từng đường vân, từng lớp dầu đậm nhạt, tất cả như cuộc đối thoại thầm thì giữa người và gỗ. “Nhìn gỗ là biết đâu là phần có thể khai thác, đâu là phần nên bỏ, đó là kỹ năng được rèn bằng cả đời làm nghề” - ông Nguyễn Duy Nhất có 30 năm gắn bó với nghề chia sẻ. Còn ông Lê Quang Vinh - thợ xoi trầm hơn 30 năm kể, hồi nhỏ, ông thường theo cha vào rừng Hòn Hèo, Hòn Giao tìm trầm, mỗi chuyến đi kéo dài cả tháng trời. Hồi đó cực lắm, nhưng khi chẻ được một miếng gỗ có mùi thơm, bao nhiêu mệt nhọc tan biến hết. Giờ đây, khi rừng trầm thiên nhiên dần cạn, ông Vinh chuyển sang mở cơ sở nhỏ để giữ nghề theo cách bền vững hơn. “Cây trầm không chỉ cho hương, mà còn cho mình sự kiên nhẫn, dạy mình biết chờ đợi” - ông Vinh nói, bàn tay khẽ vuốt miếng gỗ nâu sẫm như chạm vào ký ức.

Sản phẩm của làng nghề trầm hương Vạn Thắng ngày càng đa dạng, đáp ứng nhu cầu của khách hàng trong và ngoài nước.

Từ những gia đình nhỏ lẻ ban đầu, nghề xoi trầm ở Vạn Thắng đã dần phát triển thành làng nghề truyền thống với hơn 400 hộ. Ông Trần Công Đức - Giám đốc Hợp tác xã Trầm hương Vạn Thắng chia sẻ: “Người thợ xoi trầm hiểu rằng mạch trầm tích tụ trong gỗ cả chục năm, đôi khi vài chục năm, chỉ có thể được tôn trọng bằng sự nghiêm cẩn của chính họ. Làm trầm là làm bằng cái tâm, nếu mình không đặt tâm vào, sản phẩm sẽ không bao giờ có hồn”. Bởi vậy, khách hàng mua trầm Vạn Thắng không chỉ mua một món hàng, mà mua cả niềm tin vào sự tử tế và chuẩn mực của người làm nghề.

Niềm vui của người dân làng nghề trầm hương khi sản phẩm làm ra luôn được khách hàng ưa chuộng.

Làng nghề trong đời sống hiện đại

Nhờ sự gìn giữ và phát triển nghề xoi trầm, cuộc sống của người dân trong xã đã ổn định hơn. Nhiều gia đình mở xưởng nhỏ tại nhà, vừa duy trì nghề truyền thống, vừa tạo việc làm cho người thân và bà con trong xóm với mức thu nhập từ 6 đến 10 triệu đồng/tháng. Không ít thanh niên sau khi đi làm xa nay trở về lập nghiệp, tiếp nối nghề ông cha đã gây dựng. Với người dân Vạn Thắng, trầm hương không chỉ là sản vật quý, mà còn là nét văn hóa đã thấm vào từng nếp nghĩ. Vì thế, người thợ xoi trầm luôn trân quý từng sản phẩm làm ra và nỗ lực xây dựng làng nghề bền vững, gắn với du lịch trải nghiệm để du khách tận mắt nhìn thấy quy trình xoi trầm, được nghe kể về lịch sử nghề và cảm nhận sự tinh tế của từng sản phẩm.

Sử dụng khuôn đúc tạo hình nụ trầm hương.

Những năm gần đây, nhờ sự hỗ trợ của địa phương, các hộ sản xuất trầm ở Vạn Thắng đã ứng dụng máy móc vào một số công đoạn sấy, nghiền, tạo hình... giúp nâng cao năng suất. Theo thời gian, sản phẩm làm ra ngày càng đa dạng như: Trầm miếng, trầm cảnh, bột trầm, trầm nụ, vòng trầm, túi trầm, tinh dầu trầm... đáp ứng nhu cầu lựa chọn của khách hàng. Nhiều hộ còn mở gian hàng trực tuyến, livestream giới thiệu sản phẩm, đưa trầm hương Vạn Thắng tiếp cận rộng rãi thị trường trong và ngoài nước. Chính sự năng động ấy đã giúp làng nghề bắt nhịp với xu hướng thị trường, mở ra cơ hội phát triển bền vững.

Mỗi sản phẩm trầm hương được tạo ra đòi hỏi sự kỳ công của người thợ.

Giữa hương trầm lan dịu trong gió, người dân Vạn Thắng đang bền bỉ viết tiếp câu chuyện đẹp về làng nghề truyền thống, nơi hương trầm không chỉ tỏa trong từng sản phẩm, mà còn lan trong đời sống và trong niềm tự hào quê hương.

VĂN GIANG