Gia Lai: Đặc sắc Lễ hội khai sơn cầu ngư - Vạn Đầm Xương Lý

Dự lễ có Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Thanh Lịch cùng đông đảo nhân dân và du khách.

Đoàn rước nghinh thần di chuyển dọc tuyến đường ven biển, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Ảnh: Dũng Nhân

Lễ hội khai sơn cầu ngư - Vạn Đầm Xương Lý diễn ra trong 13 ngày, từ 18-2 đến 2-3 (tức mùng 2 đến 14 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại khu vực Vạn Đầm Xương Lý và các không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng liên quan.

Phần lễ chính tập trung vào ngày 25 và 26-2 với các nghi thức truyền thống như: Lễ Cung nghinh Thủy Lục tại bãi biển Xương Lý, Lễ hành chính tại Lăng Ông Nam Hải (khu phố Lý Chánh), Lễ tế thần, biểu diễn Hầu thần của Đội Bả trạo và Lễ Khởi ca.

Đoàn tàu cá Nhơn Lý thực hiện nghi thức Cung nghinh Thủy Lục, mở đầu mùa biển mới tại Lễ hội. Ảnh: Dũng Nhân

Toàn cảnh nghi thức Cung nghinh Thủy Lục trên bãi biển Nhơn Lý. Ảnh: Dũng Nhân

Theo truyền tụng, năm 1815, cư dân Việt từ phía Bắc vào lập nghiệp đã dựng Trường Lăng - lăng thờ Cá Ông đầu tiên tại vùng đất Quy Nhơn, nay thuộc khu phố Lý Chánh, phường Quy Nhơn Đông.

Đội Bả trạo biểu diễn nghi thức Hầu thần, tái hiện sinh hoạt nghề biển truyền thống trong Lễ hội khai sơn cầu ngư. Ảnh: Dũng Nhân

Đến năm 1839, khi làng Xương Lý được hình thành, người dân chọn vị trí linh thiêng nơi cửa biển, dưới triền núi, để tái thiết và xây dựng Lăng Ông Nam Hải Xương Lý.

Những trích đoạn tuồng truyền thống là một phần không thể thiếu của lễ hội. Ảnh: Dũng Nhân

Từ đó, nghi lễ nghinh thần từ Trường Lăng về lăng Xương Lý trở thành điểm nhấn quan trọng, mở đầu cho một không gian lễ hội gắn với linh vật chủ đạo là cá voi.

Lễ hội không chỉ thể hiện niềm tin tâm linh mà còn lồng ghép nhiều lớp tín ngưỡng dân gian, tái hiện sinh hoạt nghề biển, gửi gắm ước nguyện mưa thuận gió hòa, tôm cá đầy khoang.

Đặc sắc Lễ hội khai sơn cầu ngư Vạn đầm Xương Lý. Clip: Dũng Nhân

Trải qua gần 2 thế kỷ, Lễ hội khai sơn cầu ngư Vạn Đầm Xương Lý đã trở thành điểm hẹn văn hóa đặc sắc của cư dân biển Nhơn Lý. Việc được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch công nhận Lễ hội cầu ngư Vạn Đầm Xương Lý là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2025 càng khẳng định chiều sâu lịch sử và giá trị bền lâu của lễ hội trong đời sống cộng đồng.

Với ngư dân Nhơn Lý, Lễ hội khai sơn cầu ngư không chỉ là dịp thăm hỏi, gặp gỡ và trao đổi kinh nghiệm giữa bà con trong vùng với ngư dân các địa phương ven biển khác, mà còn là khoảng thời gian tạm gác lại những tháng ngày lênh đênh vất vả ngoài khơi để sẻ chia, động viên nhau vượt qua khó khăn, chung tay giữ gìn nghề truyền thống và đón du khách thập phương.

Chính những giá trị văn hóa, tinh thần ấy đã tạo nên bản sắc riêng của Lễ hội cầu ngư Nhơn Lý, góp phần nuôi dưỡng sức sống lâu dài cho một sinh hoạt tín ngưỡng gắn chặt với đời sống cư dân miền biển.

PHÚ HÒA