Đồng bộ nguồn điện và lưới truyền tải

Cùng với đó, hệ thống lưới điện truyền tải, hạ tầng đóng vai trò đưa công suất từ các nhà máy điện hòa vào hệ thống quốc gia cũng tiếp tục đầu tư, mở rộng để đồng hành cùng tốc độ phát triển nguồn.

Nguồn điện tăng nhanh, lưới truyền tải tăng lực

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, giai đoạn 2026-2030, tỉnh được phân bổ 110 dự án nguồn điện, tổng công suất khoảng 5.501 MW. Đến nay, 91 dự án đã được triển khai, tổng công suất khoảng 4.924 MW, tương đương gần 89,5% công suất phân bổ.

Lưới truyền tải cũng liên tục được đầu tư, nâng cấp. Đơn vị Truyền tải điện Gia Lai thuộc Công ty Truyền tải điện 3 (Tổng Công ty Truyền tải điện Quốc gia - EVNNPT) hiện quản lý 26 đường dây với chiều dài quy đổi mạch đơn 1.318,346 km, gồm 9 đường dây 500 kV, 17 đường dây 220 kV; cùng 7 trạm biến áp với tổng công suất 5.230 MVA.

Nhiều công trình lớn đã hoàn thành gần đây như đường dây 500 kV mạch 3 Dốc Sỏi - Pleiku 2 dài gần 742 km, đi qua 9 tỉnh, thành, vốn đầu tư khoảng 11.949 tỷ đồng (năm 2022); trạm 500 kV Pleiku 2 được nâng công suất lên 1.800 MVA vào tháng 7-2026; trạm 220 kV An Khê đóng điện cuối năm 2024.

Trạm biến áp 500 kV Pleiku 2 hoàn thành thử nghiệm thao tác xa. Ảnh: EVN

Cùng với mở rộng quy mô đường dây, trạm biến áp, yếu tố then chốt là lưới điện phải có mặt đúng nơi có nguồn, đúng hướng phụ tải cần đến. Những khu vực tập trung nhiều dự án năng lượng tái tạo như: Krông Pa, Ia Pa, Phú Thiện, Ayun Pa, Vân Canh, Tây Sơn, Vĩnh Thạnh, Phù Mỹ vì vậy đang được ngành điện và địa phương quan tâm đẩy nhanh tiến độ các công trình lưới.

Krông Pa là khu vực có tốc độ phát triển nguồn điện nổi bật nhất, với 5 dự án đang vận hành, công suất 113,3 MW; 1 dự án chuẩn bị vận hành một phần 19 MW và 7 dự án đang xây dựng, dự kiến hoàn thành cuối năm 2027 với công suất 202,24 MW. Trong khi nguồn phát triển nhanh, trạm biến áp 220 kV Krông Pa và đường dây 220 kV Chư Sê - Krông Pa đang được xúc tiến.

Tại buổi làm việc với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) ngày 4-8, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn cho biết, tốc độ phát triển các dự án nguồn điện hiện khá nhanh so với đầu tư hệ thống lưới truyền tải và phân phối, do đó cần tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho hạ tầng lưới.

EVNNPT và Tổng Công ty Điện lực miền Trung đang trao đổi phương án tối ưu giải tỏa công suất, giữa hướng cải tạo hạ tầng 110 kV hiện có và hướng chuyển đấu nối nguồn lên cấp 220 kV.

Đầu tư theo hướng “nguồn đến đâu, lưới đến đó”

Với định hướng lưới điện đi trước một bước, đồng bộ với quy mô và vị trí các nguồn điện được quy hoạch, nhiều công trình truyền tải quan trọng đang được xúc tiến.

Nổi bật là dự án trạm biến áp 500 kV Bình Định và đường dây đấu nối (hơn 2.260 tỷ đồng), cùng đường dây 500 kV Bình Định - Krông Buk 2 mạch, dài hơn 187 km (hơn 8.208 tỷ đồng) đi qua nhiều địa bàn.

Dự án được tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư, chấp thuận EVNNPT là nhà đầu tư từ tháng 1-2026; dự kiến khởi công quý I/2028, hoàn thành năm 2029. Tháng 7-2026, EVNNPT và Ngân hàng Phát triển châu Á đã làm việc với tỉnh về thẩm định vốn ODA cho dự án.

Theo Quy hoạch điện VIII, các tuyến 500 kV Bình Định - Vân Phong và Dung Quất - Bình Định cũng sẽ tiếp tục củng cố lưới 500 kV phía Đông tỉnh.

Ở khu vực Krông Pa - Ayun Pa, trạm 220 kV Krông Pa (quy hoạch 250 MVA) và đường dây 220 kV Chư Sê - Krông Pa là công trình cần ưu tiên đầu tư sớm, cùng các công trình tăng cường liên kết 220 kV khu vực phía Nam, Đông Nam tỉnh.

Ông Ngô Sơn Hải - Phó Tổng Giám đốc EVN - cho hay: EVN đang đẩy nhanh tiến độ các dự án lưới truyền tải, đồng thời khuyến khích xã hội hóa đầu tư hạ tầng đấu nối, theo đó chủ đầu tư nhà máy điện có thể trực tiếp bỏ vốn xây dựng đường dây đến điểm đấu nối và sẽ phối hợp với Bộ Công Thương hoàn thiện cơ chế chi phí đấu nối, đẩy nhanh thủ tục hành chính liên quan.

Công nhân ngành điện vệ sinh sứ cách điện, bảo dưỡng thiết bị tại Trạm biến áp 110 kV Diên Hồng (phường Diên Hồng), góp phần bảo đảm hệ thống vận hành an toàn, liên tục. Ảnh: EVN

Theo EVNNPT, giai đoạn 2026-2030, đơn vị triển khai 13 dự án lưới điện truyền tải trên địa bàn. Nhóm dự án đang thỏa thuận vị trí, hướng tuyến và chuẩn bị hồ sơ có 2 dự án là Trạm biến áp 220 kV Krông Pa và đường dây 220 kV Krông Pa - Chư Sê).

Nhóm dự án đang trình chủ trương đầu tư và chấp thuận nhà đầu tư có 2 dự án là đường dây 500 kV Vân Phong - Bình Định và đường dây 220 kV Tuy Hòa - Phước An.

Nhóm dự án có số lượng dự án nhiều nhất, đang trong giai đoạn phê duyệt dự án đầu tư, thiết kế kỹ thuật, gồm 7 công trình: trạm biến áp 500 kV Bình Định và đấu nối, đường dây 500 kV Bình Định - Krông Buk; đường dây 500 kV đấu nối trung tâm điện khí hỗn hợp Dung Quất vào Bình Định; trạm biến áp 220 kV Nhơn Hội và đường dây đấu nối Phước An - Nhơn Hội; đường dây 220 kV Chư Sê - rẽ Pleiku 2 - Krông Buk mạch 2; công trình nâng khả năng tải đường dây 220 kV Tuy Hòa - Quy Nhơn; trạm biến áp Pleiku 2 500 kV nối cấp thêm 250 MVA.

2 dự án đã bước vào giai đoạn thi công là đường dây 220 kV Pleiku 2 - Krông Buk mạch 2 và đường dây 220 kV Phù Mỹ - rẽ Phước An - Quảng Ngãi mạch 2.

Lực lượng vận hành sửa chữa bảo dưỡng thiết bị đường dây 220 kV Quy Nhơn - Tuy Hòa. Ảnh: EVN

Về dài hạn, EVNNPT đề xuất tập trung đầu tư theo 3 nhóm ưu tiên, trong đó với các tuyến 500 kV tạo thêm hướng truyền tải mới, có khả năng giải tỏa khối lượng công suất lớn; các trạm 500 kV, 220 kV tại những khu vực tập trung nhiều nguồn điện và các tuyến 220 kV đấu nối trực tiếp dự án nguồn vào hệ thống, theo nguyên tắc “nguồn đến đâu, lưới đến đó”.

EVNNPT đề xuất quy hoạch lưới với tầm nhìn 5-10 năm; xác định phương án đấu nối ngay từ khi xem xét dự án nguồn lớn; rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng; đồng thời chủ động chuẩn bị các công trình cho giai đoạn 2031-2035 theo định hướng của Bộ Công Thương.