Đồng bào dân tộc Mông ở Lâm Đồng nói không với tục 'bắt vợ'

Mùa xuân, đồng bào Mông thường tổ chức lễ hội, vừa là nơi vui chơi, vừa là nơi để trai, gái tìm hiểu, giao duyên

Cam kết bỏ tục “bắt vợ”

Những ngày đầu năm mới Bính Ngọ 2026, có dịp ghé thăm các bản làng của đồng bào dân tộc Mông khu vực phía Tây Lâm Đồng, không khó bắt gặp cảnh từng nhóm nam nữ tập trung chơi ném pao (pó po).

Những quả pao không chỉ mang theo ước vọng năm mới mà còn là tín vật, gửi gắm những tình cảm lứa đôi. Chẳng thế mà, đồng bào Mông lại có câu hát giao duyên: “Anh ném pao, em không bắt/Em không yêu, quả pao rơi rồi...”

Anh Tráng A Dơ, Trưởng bản Đoàn Kết, xã Quảng Tân cho biết, mùa xuân là mùa của lễ hội. Khi những lễ hội rộn ràng khắp các bản làng vùng cao cũng là lúc các chàng trai, cô gái dân tộc Mông thể hiện tình cảm thông qua trò chơi ném pao.

Thông qua trò chơi ném pao và hát giao duyên, nam nữ sẽ tìm hiểu, hẹn hò nhau

Theo lời trưởng bản 40 tuổi, trước đây, đồng bào dân tộc Mông có tục “bắt vợ”, “kéo vợ”. Đây là phong tục gắn liền với việc hệ trọng của đời người, đó là chuyện hôn nhân. Tuy nhiên, từng có thời gian phong tục này bị biến tướng, bị xem như “hủ tục” và để lại những hệ lụy cho xã hội.

Nhận thức được điều này, đồng bào dân tộc Mông khi di cư từ phía Bắc vào Lâm Đồng lập nghiệp đã kiên quyết loại bỏ. Cấp ủy, chính quyền địa phương, già làng, trưởng bản đã vận động các bạn trẻ tìm hiểu nhau trên tinh thần tự nguyện và tiến tới hôn nhân theo quy định của pháp luật.

“Thông qua các buổi sinh hoạt cộng đồng, tuyên truyền pháp luật về hôn nhân và gia đình, thanh niên hiểu rõ quyền tự do kết hôn, xây dựng gia đình trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng", Trưởng bản Đoàn Kết Tráng A Dơ thông tin.

Gìn giữ bản sắc bằng sự chọn lọc

Theo quan niệm của người Mông, những dịp lễ hội, đặc biệt là hội xuân, trai gái được tìm hiểu nhau công khai, trong sự chứng kiến của cộng đồng.

Từ khi bỏ tục “bắt vợ”, hôn nhân bền chặt hơn. Vợ chồng trẻ tự nguyện đến với nhau nên biết trân trọng, cùng nhau làm ăn, nuôi dạy con cái. Mâu thuẫn, xung đột trong gia đình cũng giảm rõ rệt.

Hiện nay, nhiều bạn trẻ đã bỏ tục “bắt vợ”, xây dựng gia đình trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng

Bà Hạng Thị Khua, Bí thư Chi bộ tổ dân phố 5- Đắk Ha, phường Bắc Gia Nghĩa (Lâm Đồng) chia sẻ: “Gần 300 hộ đồng bào dân tộc Mông ở địa phương đã “cam kết” bỏ tục “bắt vợ”, cùng với đó chuyện tảo hôn, kết hôn sớm cũng dần chấm dứt. Các gia đình chỉ tổ chức lễ cưới cho con cái khi đủ tuổi quy định”.

Theo lời bà Khua, giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, người Mông ở Lâm Đồng đã chọn cách gìn giữ bản sắc bằng sự chọn lọc. Những nét đẹp, phong tục tốt vẫn được duy trì, tạo sự gắn kết cộng đồng. Ngược lại, những hủ tục lạc hậu được người dân chung tay xóa bỏ, góp phần xây dựng đời sống văn minh.

Nói thêm về nỗ lực xóa bỏ những hủ tục lạc hậu, đặc biệt là tục “bắt vợ”, ông Lê Văn Đại, Phó Chủ tịch UBND xã Tà Đùng (Lâm Đồng) cho hay, thời gian qua, địa phương xây dựng các thiết chế văn hóa, duy trì các hoạt động lễ hội, thể thao truyền thống và thực hiện cam kết bài trừ các hủ tục, phong tục lạc hậu.

Các chàng trai, cô gái người Mông tự do tìm hiểu nhau và tổ chức hôn lễ theo đúng quy định của pháp luật

Thực tế cho thấy, khi người dân hiểu đúng và được tạo điều kiện tiếp cận pháp luật, sự thay đổi diễn ra một cách tự nhiên và bền vững.

Việc nói không với tục “bắt vợ” không đồng nghĩa với đánh mất bản sắc, mà ngược lại, thể hiện sự tiến bộ trong tư duy và cách ứng xử của cộng đồng người Mông.

“Đây là minh chứng rõ nét cho quá trình gìn giữ văn hóa một cách chọn lọc, phù hợp với nhịp sống hiện đại, góp phần xây dựng những bản làng bình yên, hạnh phúc và phát triển bền vững nơi vùng cao Lâm Đồng”, ông Lê Văn Đại cho hay.

Dương Phong