Đất nước Đông Nam Á được tạo từ hàng nghìn hòn đảo

Nổi tiếng với danh xưng "quốc gia nghìn đảo", Philippines không chỉ sở hữu hơn 7.641 hòn đảo thiên đường mà còn là nơi chứa đựng những nghịch lý văn hóa đầy mê hoặc. Đảo quốc này luôn mang đến những bất ngờ thú vị, phản ánh bản sắc đa tầng được nhào nặn từ lịch sử và tinh thần lạc quan của người dân nơi đây.

Sắc lệnh Claveria và câu chuyện họ Tây Ban Nha ở Philippines

Trong nhiều thập kỷ, Philippines được biết đến là quốc gia có 7.107 hòn đảo. Con số này xuất hiện trong sách giáo khoa, tài liệu du lịch và cả các ấn phẩm chính thức. Tuy nhiên, theo dữ liệu từ World Atlas và báo cáo của Cục Thông tin Tài nguyên và Bản đồ Quốc gia Philippines (NAMRIA), nhờ công nghệ radar và đo đạc hiện đại, giới khoa học đã phát hiện thêm hàng trăm đảo và bãi đá ngầm mới.

Kết quả, tổng số đảo hiện được ghi nhận là 7.641. Sự thay đổi này không chỉ mang ý nghĩa thống kê mà còn củng cố vị thế của Philippines trong nhóm những quốc gia có số lượng đảo nhiều nhất thế giới.

Philippines sở hữu 7.641 hòn đảo lớn nhỏ. Ảnh: Britannica.

Địa hình quần đảo rộng lớn giúp quốc gia này sở hữu đường bờ biển dài hơn 36.000 km, thuộc nhóm dài nhất toàn cầu. Tuy nhiên, chính sự phân mảnh địa lý ấy cũng tạo nên một “vườn bách thảo ngôn ngữ” với khoảng 150-170 ngôn ngữ và phương ngôn, theo thống kê của National Geographic. Mỗi hòn đảo gần như là một thế giới văn hóa riêng biệt.

Thú vị hơn là du khách lần đầu đến đây thường ngạc nhiên khi bắt gặp những cái họ Tây Ban Nha quen thuộc như Garcia, Santos, Cruz hay De la Cruz. Tuy nhiên, theo tài liệu từ FamilySearch, điều này không đồng nghĩa với việc phần lớn người dân mang huyết thống Tây Ban Nha.

Nguồn gốc của hiện tượng này bắt nguồn từ Sắc lệnh Claveria ban hành ngày 21/11/1849. Khi đó, Toàn quyền thuộc địa Narciso Clavería y Zaldúa yêu cầu chuẩn hóa hệ thống họ tên nhằm thuận tiện cho công tác điều tra dân số và thu thuế. Chính quyền đã phát hành cuốn Catálogo alfabético de apellidos dài 141 trang, chứa hơn 61.000 họ để người dân lựa chọn.

Danh sách được phân bổ theo từng khu vực. Ở một số địa phương như thị trấn Oas (tỉnh Albay), cư dân có họ bắt đầu bằng cùng một chữ cái do cách phân chia hành chính thời đó.

Hiện nay, cấu trúc tên phổ biến của người Philippines gồm tên gọi, họ mẹ và họ cha. Cách đặt tên này thể hiện sự tôn trọng dòng tộc của cả hai bên, tạo nên một đặc trưng nhân thân riêng biệt so với nhiều quốc gia khác trong khu vực.

Là một quốc gia không có biên giới đất liền, Philippines được tạo nên từ hàng nghìn hòn đảo lớn nhỏ. Ảnh: Mappemonde.

Những kỷ lục Guinness kỳ lạ

Dù chiều cao trung bình không quá nổi trội, người Philippines lại dành tình yêu đặc biệt cho bóng rổ. Môn thể thao này được các giáo viên Mỹ đưa vào giảng dạy từ đầu thế kỷ XX và nhanh chóng trở thành một phần bản sắc đại chúng.

Giải bóng rổ chuyên nghiệp Philippine Basketball Association (PBA), thành lập năm 1975 là giải đấu chuyên nghiệp lâu đời nhất châu Á và thuộc hàng lâu đời trên thế giới.

Theo dữ liệu từ FIBA và Olympic, Philippines hiện vẫn giữ kỷ lục là quốc gia châu Á có thứ hạng cao nhất lịch sử Thế vận hội với vị trí thứ 5 tại Berlin 1936. Đây cũng là đội tuyển duy nhất của châu lục tính đến nay từng đứng trên bục nhận huy chương tại Giải vô địch thế giới với tấm Huy chương Đồng vào năm 1954.

Trên bình diện khu vực, quốc đảo này khẳng định vị thế thống trị với 5 chức vô địch FIBA Asia Cup và 5 Huy chương Vàng Á vận hội, bao gồm cả ngôi vương tại Asian Games 2022 sau hơn 6 thập kỷ chờ đợi. Đặc biệt, sức nóng của môn thể thao này còn được minh chứng qua kỷ lục thế giới về số lượng khán giả dự khán một trận đấu World Cup với 38.115 người được thiết lập tại Manila vào năm 2023.

Từ các trung tâm thương mại sang trọng đến những con hẻm nhỏ, đâu đâu cũng có thể bắt gặp sân bóng. Những rổ bóng tự chế gắn trên thân dừa hay cột điện trở thành hình ảnh quen thuộc. Sự xuất hiện của những cái tên như Kai Sotto hay Jordan Clarkson trong màu áo tuyển quốc gia càng tiếp thêm lửa đam mê cho thế hệ trẻ.

Bóng rổ du nhập vào Philippines từ đầu thế kỷ XX và dần trở thành một phần bản sắc văn hóa đại chúng. Ảnh: The Independent.

Nhắc đến Philippines không thể bỏ qua karaoke hay “videoke” theo cách gọi địa phương. Ca hát là một phần linh hồn của các buổi tụ họp gia đình, bạn bè.

Tuy nhiên, đam mê này từng gắn liền với hiện tượng xã hội được truyền thông quốc tế gọi là "My Way killings”. Theo The New York Times, ít nhất 12 vụ án mạng được ghi nhận liên quan đến việc trình bày ca khúc My Way của Frank Sinatra tại các quán karaoke.

Các chuyên gia cho rằng sự kết hợp giữa rượu bia, tính khí nóng nảy và ca từ mang màu sắc tự tôn của bài hát dễ kích hoạt xung đột khi ai đó hát sai tone hoặc chiếm micro quá lâu. Để tránh rủi ro, nhiều quán karaoke tại thủ đô Manila đã chủ động gỡ bài hát này khỏi danh sách bài hát.

Philippines cũng là vùng đất của những kỷ lục đặc biệt. BBC từng đưa tin về một ngư dân ở Palawan tìm thấy viên ngọc tự nhiên lớn nhất thế giới nặng 34 kg, trị giá ước tính khoảng 100 triệu USD. Điều đáng chú ý là ông đã cất giữ viên ngọc dưới gầm giường suốt nhiều năm như một lá bùa may mắn.

Năm 2025, Guinness xác nhận khách sạn hình con gà cao gần 35 m tại khu nghỉ dưỡng Campuestohan Highland ở Negros là công trình có hình dáng gà lớn nhất thế giới. Chủ đầu tư cho biết thiết kế này tượng trưng cho ngành công nghiệp chọi gà, nguồn thu kinh tế quan trọng của địa phương.

Với hơn 85% dân số theo Công giáo, người dân của quốc đảo này chịu ảnh hưởng sâu đậm từ Tây Ban Nha và Mỹ nhưng vẫn giữ bản sắc bản địa, Philippines là sự giao thoa đầy nghịch lý giữa truyền thống và hiện đại.

Lê Huyên