Đổi mới công nghệ, giảm sức công nhân

Đổi mới công nghệ còn giúp DN nâng cao năng suất, bảo đảm tiến độ đơn hàng, giảm áp lực thiếu lao động và cải thiện điều kiện làm việc cho công nhân.

Một nhà máy ứng dụng công nghệ cao tại Khu công nghiệp Amata. Ảnh: Vương Thế

Thay thế bằng máy móc tự động

Ghi nhận tại nhiều DN cho thấy, những công việc mang tính lặp lại, nặng nhọc hoặc tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đang từng bước được thay thế bằng máy móc, thiết bị tự động. Công nhân từ chỗ trực tiếp thực hiện các công đoạn sản xuất chuyển sang vận hành, giám sát và kiểm soát máy móc.

Ở một số dây chuyền tự động hóa, người lao động (NLĐ) chỉ cần theo dõi, điều khiển trên máy tính; có dây chuyền chỉ cần 2-3 lao động có tay nghề để vận hành. Xu hướng này đang được triển khai tại nhiều DN thuộc các ngành công nghiệp hỗ trợ, điện tử, cơ khí, may mặc…

Điển hình, Công ty TNHH Giấy Yuen Foong Yu Đồng Nai (phường Long Thành) đã đưa robot tự động vào khâu vận chuyển sản phẩm. Thay vì sử dụng sức người để di chuyển, sắp xếp từng sản phẩm, hệ thống robot đảm nhiệm việc đưa hàng hóa đến các vị trí được thiết lập, bảo đảm nhanh chóng, chính xác và khoa học.

Ông Đỗ Nguyên Phương, Chủ tịch Công đoàn cơ sở Công ty TNHH Giấy Yuen Foong Yu Đồng Nai cho biết: Việc tự động hóa từng công đoạn sản xuất không chỉ giúp DN nâng cao năng suất, tối ưu không gian lưu trữ mà còn góp phần giảm đáng kể sức lao động cho công nhân. Đặc biệt, NLĐ không phải thực hiện những công việc lặp lại, nặng nhọc, qua đó có thêm điều kiện chuyển sang các công đoạn đòi hỏi kỹ năng, khả năng vận hành và kiểm soát thiết bị công nghệ.

Mô hình nêu trên là  hướng đi được nhiều DN quan tâm trong quá trình đổi mới công nghệ, hiện đại hóa sản xuất. Khi máy móc, robot từng bước thay thế con người ở những công đoạn nặng nhọc, nguy hiểm, NLĐ ngày càng đảm nhận nhiều hơn vai trò vận hành, giám sát thiết bị và xử lý các tình huống phát sinh trên dây chuyền.

Sự chuyển dịch này vừa giúp DN nâng cao hiệu quả sản xuất, bảo đảm tiến độ đơn hàng, vừa giảm áp lực thể chất và hạn chế nguy cơ tai nạn lao động cho công nhân.

Tại Công ty TNHH Topband Smart Đồng Nai (Việt Nam) ở phường Long Thành, công nhân làm chủ các dây chuyền sản xuất hiện đại. Việc DN đầu tư công nghệ mới không chỉ hướng tới nâng cao năng suất mà còn đặt ra yêu cầu NLĐ phải thích ứng với phương thức sản xuất mới.

Công nhân Công ty TNHH Topband Smart Đồng Nai (Việt Nam), phường Long Thành thích ứng với công nghệ sản xuất hiện đại.

Anh Hồ Nhật Tâm, công nhân Công ty TNHH Topband Smart Đồng Nai (Việt Nam) cho biết: Trong quá trình làm việc, tôi có cơ hội tiếp xúc với nhiều loại máy móc, thiết bị hiện đại và được các chuyên gia, kỹ sư, quản lý trực tiếp đào tạo, hướng dẫn về quy trình, thao tác vận hành. Đây là những kinh nghiệm quý giúp tôi nâng cao tay nghề, đáp ứng yêu cầu sản xuất các sản phẩm phục vụ những khách hàng cao cấp.

Tạo môi trường làm việc an toàn

Trong môi trường sản xuất công nghiệp, giảm sức lao động không đơn thuần là giảm số lượng thao tác của công nhân mà còn là giảm những yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe NLĐ về lâu dài. Xu hướng này phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại, xanh và công nghệ cao của thành phố.

Đặc biệt, Đồng Nai đang hướng đến thu hút có chọn lọc các dự án công nghệ cao, ưu tiên những ngành như: tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và các lĩnh vực có giá trị gia tăng lớn. Khi đó, yêu cầu về chất lượng nguồn nhân lực cũng ngày càng cao.

Đối với công nhân, một dây chuyền hiện đại nếu được vận hành đúng cách sẽ giúp giảm những thao tác thủ công không cần thiết, hạn chế tiếp xúc với các yếu tố nguy hiểm và tạo môi trường làm việc chuyên nghiệp hơn.

Chị Nguyễn Thị Nga, công nhân Công ty TNHH Advanced Multitech Việt Nam (phường Nhơn Trạch) cho hay: Khi máy móc đảm nhận những công đoạn đòi hỏi nhiều sức lực, công nhân giảm được việc nâng, kéo, vận chuyển hoặc thao tác liên tục trong thời gian dài. NLĐ có điều kiện tập trung nhiều hơn vào những công việc đòi hỏi kỹ năng, khả năng quan sát, xử lý tình huống và làm chủ thiết bị.

Tại Công ty TNHH Fujikura Electronics Việt Nam (phường Long Bình), công nhân Phạm Tính Đức có nhiều đề án cải tiến, trong đó có sáng kiến giúp tiết kiệm hơn 24,6 ngàn USD/năm. Sáng kiến cho thấy công nhân không chỉ là người sử dụng công nghệ mà còn có thể trở thành một phần quan trọng trong quá trình đổi mới sản xuất.

Máy móc hiện đại giúp giảm sức người, nhưng để khai thác hiệu quả công nghệ, NLĐ cần được đào tạo, nâng cao tay nghề. Khi sức khỏe được bảo đảm, môi trường làm việc được cải thiện và kỹ năng nghề được nâng lên, công nhân sẽ có khả năng thích ứng nhanh hơn với những thay đổi của công nghệ.

Trong năm 2026, ngành công thương Đồng Nai triển khai hỗ trợ DN nhỏ và vừa ứng dụng các giải pháp chuyển đổi số, trong đó có tự động hóa quy trình sản xuất, phần mềm quản lý và các giải pháp công nghệ số, AI. Mức hỗ trợ tối đa 20 triệu đồng/năm đối với DN siêu nhỏ, 50 triệu đồng đối với DN nhỏ và 100 triệu đồng đối với DN vừa.

Những chính sách này tạo thêm điều kiện để DN từng bước tiếp cận công nghệ mới, đáp ứng yêu cầu sản xuất hiện đại. Quan trọng hơn, quá trình này góp phần giảm sức lao động ở những công đoạn nặng nhọc, cải thiện điều kiện làm việc và mở ra cơ hội để NLĐ nâng cao kỹ năng, thích ứng với môi trường sản xuất ngày càng hiện đại.