Đánh thức tiềm năng du lịch Đồng Nguyên

Lợi thế độc đáo, riêng biệt

Với vị trí cửa ngõ giao thương của Bắc Ninh lại có nhiều di tích đặc sắc, Đồng Nguyên có điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch. Toàn phường hiện có 31 di tích, gồm 10 di tích quốc gia, 6 di tích cấp tỉnh và 15 di tích lịch sử đã được kiểm kê. Nổi bật là cụm đình, đền, chùa Đồng Kỵ được công nhận là điểm du lịch cấp tỉnh; đình Đồng Kỵ được xếp hạng di tích quốc gia năm 1988; lễ hội Đồng Kỵ với nghi thức rước pháo được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2016. Cùng với đó, làng nghề gỗ mỹ nghệ Đồng Kỵ có lịch sử hơn 300 năm, hiện quy tụ khoảng 2 nghìn hộ sản xuất, tạo nên một không gian nghề đặc sắc và giàu sức sống.

Các thí sinh Cuộc thi Hoa hậu Việt Nam năm 2026 tham quan, nghe thuyết minh về giá trị lịch sử văn hóa đặc sắc tại đình Đồng Kỵ (phường Đồng Nguyên).

Những giá trị ấy không tồn tại biệt lập mà đan xen trong một không gian vừa giàu truyền thống, vừa năng động với nhịp sản xuất, thương mại và đô thị hóa mạnh. Chính sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại, di sản và kinh tế, làng xã và đô thị đã tạo cho Đồng Kỵ điều kiện đặc biệt để kiến tạo những sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng, giàu trải nghiệm và có sức hút trong giai đoạn mới.

Thực tiễn cho thấy, tài nguyên du lịch Đồng Nguyên giàu bản sắc nhưng chưa được kết nối thành những sản phẩm đủ sức hấp dẫn. Các điểm đến còn khai thác riêng lẻ, nguồn lực phân tán; liên kết giữa điểm đến với doanh nghiệp, người dân và các lĩnh vực thương mại, dịch vụ còn rời rạc; chưa hình thành được chuỗi giá trị du lịch hoàn chỉnh, tạo thành một hành trình trải nghiệm thống nhất.

Theo đồng chí Ngô Minh Nam, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Đồng Nguyên, định hướng của địa phương là chuyển hóa chiều sâu văn hóa thành nguồn lực phát triển, từng bước xây dựng Đồng Kỵ trở thành điểm đến văn hóa - làng nghề đặc sắc của Bắc Ninh. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Đồng Nguyên đang tập trung nhận diện đầy đủ các giá trị nổi bật của di tích, lễ hội, làng nghề và không gian văn hóa địa phương, đồng thời tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, các chuyên gia, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp lữ hành để tìm hướng khai thác phù hợp.

Tìm lời giải cho bài toán phát triển du lịch

Tại Hội thảo "Giải pháp phát triển du lịch phường Đồng Nguyên gắn với phát huy giá trị cụm di tích đình, chùa và làng nghề Đồng Kỵ" do phường Đồng Nguyên tổ chức cuối tháng 8 vừa qua, các nhà quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp lữ hành cho rằng Đồng Nguyên cần xây dựng đề án tổng thể phát triển du lịch với quy hoạch phù hợp, xác định rõ không gian, sản phẩm và nguồn lực. Trong đó, đặc biệt lưu ý phát huy giá trị đặc sắc của lễ hội rước pháo truyền thống Đồng Kỵ trong bối cảnh mới; tăng cường liên kết với các điểm đến của Bắc Ninh và Hà Nội để hình thành những tour, tuyến có khả năng thu hút khách quanh năm.

Thực hành trình diễn quảng bá nghề chạm khắc gỗ mỹ nghệ Đồng Kỵ.

Hướng tới những sản phẩm du lịch đặc sắc, bền vững, Giáo sư, Tiến sĩ Từ Thị Loan, Ủy viên Hội đồng Di sản quốc gia gợi mở mô hình "một hành trình - ba trải nghiệm", kết hợp khám phá di sản, trải nghiệm làng nghề, thưởng thức ẩm thực và trình diễn văn hóa dân gian. Theo đó, cụm di tích đình, đền, chùa tạo chiều sâu văn hóa; làng nghề trở thành hạt nhân của trải nghiệm sáng tạo và mua sắm; ẩm thực gia tăng sức hấp dẫn và thời gian lưu trú; trình diễn dân gian tạo cảm xúc và mở rộng khả năng tiếp cận với thế hệ trẻ.

Chính sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại, di sản và kinh tế, làng xã và đô thị đã tạo cho Đồng Kỵ điều kiện đặc biệt để kiến tạo những sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng, giàu trải nghiệm và có sức hút trong giai đoạn mới.

Ông Tào Đức Hiệp, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Du lịch dịch vụ thương mại BHL, đơn vị vận hành tàu Hà Nội 5 Cửa Ô - The Hanoi Train cho rằng, Đồng Kỵ hội tụ nhiều điều kiện để trở thành điểm trải nghiệm tiếp nối trong hành trình Thăng Long - Kinh Bắc. Với khách nội địa, đây có thể là sản phẩm giáo dục trải nghiệm dành cho gia đình, học sinh, sinh viên, người trẻ. Với khách quốc tế, Đồng Kỵ mở ra một lát cắt khác của Việt Nam với không gian làng xã, đình, chùa, nghệ nhân và nghề thủ công truyền thống. Lợi thế lớn ở Đồng Kỵ là du khách sẽ được tiếp xúc với một nghề đang vận hành sôi động chứ không phải một nghề được dựng lại để phục vụ du lịch.

Đại diện Công ty du lịch Travelogy Việt Nam cho rằng, Đồng Kỵ cần chuyển từ điểm tham quan đơn thuần thành "mắt xích trải nghiệm", với những sản phẩm cụ thể, dễ tổ chức và có sức hút. Du khách có thể nghe nghệ nhân kể chuyện nghề, quan sát và trực tiếp thử một công đoạn chạm khắc, mang về sản phẩm tự tay làm, kết hợp khám phá ẩm thực. Cùng với đó, phát triển dòng quà tặng gỗ nhỏ gọn, tinh tế, thiết kế hiện đại trên nền mô típ truyền thống, minh bạch về nghệ nhân, vật liệu và nguồn gốc, qua đó gia tăng giá trị trải nghiệm và sức hấp dẫn của điểm đến.

Ngoài ra, phát triển du lịch làng nghề cũng phải gắn với môi trường, an toàn và chất lượng dịch vụ, đồng thời, đẩy mạnh số hóa thông tin điểm đến, tích hợp bản đồ, lịch hoạt động, tour trải nghiệm, nghệ nhân, ẩm thực và cơ sở dịch vụ để du khách dễ tiếp cận, lựa chọn.

Dưới góc độ nguồn nhân lực phục vụ du lịch, Thạc sĩ Lưu Ngọc Thành, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội phân tích: Đồng Nguyên cần xây dựng đội ngũ nòng cốt, đào tạo theo từng nhiệm vụ, trong đó, nghệ nhân kể chuyện nghề, người am hiểu di tích kể chuyện di sản, người trẻ đảm nhiệm thuyết minh và sáng tạo nội dung số.