Đã đến lúc Mark Zuckerberg từ chức

CEO Mark Zuckerberg chính là nhân tố trung tâm gắn liền với chuỗi sai lầm và bê bối kéo dài suốt nhiều thập kỷ của Meta. Ảnh: Business Insider.

Theo thỏa thuận tại phiên tòa ở bang California công bố ngày 26/8, Meta đồng ý chi trả 18 tỷ USD (17 tỷ USD cho các bang khởi kiện và 1 tỷ USD cho bang Texas). Thỏa thuận bắt buộc tập đoàn phải thiết lập bảo vệ cho thiếu niên.

Thắng lợi pháp lý này đang tạo ra sức ép gia tăng lên Hội đồng quản trị Meta. Làn sóng kêu gọi tái cấu trúc thượng tầng xuất hiện nhằm buộc ban lãnh đạo ưu tiên an toàn người dùng, đồng thời làm dấy lên những tranh luận quanh việc thay đổi vị trí CEO của Mark Zuckerberg.

18 tỷ USD

Tổng mức bồi thường cho các bang khởi kiện, riêng Texas 1 tỷ USD

~219 tỷ USD

Tài sản Mark Zuckerberg hiện tại (theo Bloomberg Billionaire Index)

01

"Mark Zuckerberg phải rời đi"

Theo chuyên gia Joan Donovan - nhà sáng lập Viện Nghiên cứu Internet (CISI) kiêm trợ lý Giáo sư tại Đại học Boston, CEO Mark Zuckerberg là nhân tố trung tâm gắn liền với chuỗi sai lầm và bê bối kéo dài suốt nhiều thập kỷ của Meta.

Đáng chú ý, các cáo buộc pháp lý chỉ ra rằng mô hình kinh doanh dựa vào quảng cáo đã triệt tiêu động cơ của CEO Meta trong việc kiểm soát triệt để nội dung độc hại.

Cụ thể, nhiều người tố giác từ chính nội bộ Meta đã liên tục lên tiếng cảnh báo kèm hàng loạt bằng chứng cho thấy ban lãnh đạo biết rõ tác hại của Facebook và Instagram đối với thiếu niên. Dù vậy, một số nguồn tin tiết lộ các báo cáo trình lên cấp cao thường không được giải quyết.

Tại phiên tòa ở bang California, Meta đồng ý chi trả khoản phạt lên tới 18 tỷ USD. Ảnh: Reuters.

"

Bạn không thể tin tưởng Mark Zuckerberg khi giao con em cho ông ta.

Arturo Bejar — cựu quản lý an toàn tại Instagram

Ông Bejar phát biểu trong một phiên điều trần công khai trước Nghị viện. Ông từng đảm nhiệm vị trí quản lý an toàn tại Instagram và có hơn 100 lần làm việc trực tiếp với ông Zuckerberg trước khi lên tiếng.

Các tài liệu nội bộ do cựu nhân viên Frances Haugen chia sẻ với chuyên gia Donovan củng cố thêm nhận định này. Theo bà, các tài liệu này cho thấy ban lãnh đạo Meta hoàn toàn nhận thức được tổn thương tâm lý mà Instagram gây ra cho thiếu niên, nhưng các đề xuất can thiệp thuật toán sẽ không được thông qua nếu chúng làm ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng của nền tảng.

"

Các khoản tiền phạt dù lớn đến đâu cũng không còn đủ sức răn đe đối với Zuckerberg. Tài sản cá nhân của ông vẫn tăng lên mức gần 219 tỷ USD qua từng bê bối.

Joan Donovan — Viện Nghiên cứu Internet (CISI)

Mark Zuckerberg đang định hướng chiến lược AI và vũ trụ ảo, theo đánh giá của chuyên gia, điều này có thể gây ra những hệ lụy xã hội.

"Đã đến lúc các cổ đông Meta cần lên tiếng để chấm dứt sự chi phối này. Thay đổi vị trí CEO là bước đi bắt buộc để xây dựng một môi trường mạng an toàn hơn", chuyên gia kết luận.

02

"Hại ngang thuốc lá"

Thỏa thuận bồi thường 18 tỷ USD mới đây là kết quả từ quá trình kiện tụng, đấu tranh kéo dài giữa giới truyền thông, các nhà nghiên cứu với Meta nhằm chứng minh tác hại từ mô hình kinh doanh của tập đoàn này.

Bà Donovan so sánh thuật toán của Meta với thuốc lá, khi nền tảng này sẵn sàng giữ chân người dùng bằng mọi giá nhằm tối đa hóa doanh thu quảng cáo. Các nhà nghiên cứu tại CISI cũng khẳng định ảnh hưởng tiêu cực từ các thuật toán này đối với sức khỏe cộng đồng tương tự như tác hại của khói thuốc thụ động.

Theo thỏa thuận bồi thường được ký kết trong phiên tòa tại bang California, Meta phải áp dụng hàng loạt quy định mới đối với người dùng thiếu niên tại Mỹ.

Theo đó, thời lượng sử dụng bị giới hạn tối đa hai giờ mỗi ngày, đồng thời hệ thống tự động chặn truy cập từ 12h đêm đến sáng sớm và tắt thông báo trong giờ học. Các tài khoản này cũng bắt buộc phải liên kết với tài khoản phụ huynh thông qua cơ chế xác minh độ tuổi nghiêm ngặt hơn.

2 giờ/ngày

Giới hạn thời lượng sử dụng

0-6h

Khung giờ tự động chặn truy cập

Bắt buộc

Xác minh & liên kết tài khoản phụ huynh

Tuy nhiên, bà Donovan cho rằng các biện pháp mới này mới chỉ giải quyết được phần bề nổi, đồng thời làm dấy lên những lo ngại mới về quyền riêng tư. Chúng chưa xử lý triệt để gốc rễ của vấn đề khi thuật toán của Meta vẫn tiếp tục đề xuất các nội dung độc hại liên quan đến ma túy, cờ bạc và gợi dục cho thiếu niên.

Dù từng phải nộp những khoản phạt tài chính kỷ lục, Meta vẫn liên tục vi phạm các quy định bảo mật dữ liệu cá nhân. Điển hình là sự cố an ninh mạng nghiêm trọng năm 2018 làm rò rỉ thông tin của hàng chục triệu tài khoản. Song song đó, tập đoàn này cũng liên tiếp thất bại trong việc bảo vệ sức khỏe tâm thần cho người dùng trẻ tuổi.

Theo chuyên gia Donovan, tác hại từ các nền tảng của Meta thậm chí đã lan sang phạm vi địa chính trị toàn cầu. Trong đại dịch COVID-19, nền tảng này cũng trở thành nơi lan truyền thông tin sai lệch cùng hàng loạt thuyết âm mưu, buộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phải đưa ra cảnh báo về nạn "đại dịch thông tin" độc hại.