Cuộc chạy đua đặt stent trong 'giờ vàng' cứu trái tim nhồi máu

Nhồi máu cơ tim đang trở thành một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam và có xu hướng ngày càng trẻ hóa. Tuy nhiên, giữa ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết, y học can thiệp tim mạch hiện đại đã mở ra cơ hội hồi sinh ngoạn mục cho nhiều bệnh nhân nếu được cấp cứu đúng “giờ vàng”.

“Thời gian là cơ tim”: Mỗi phút trôi qua đều có giá trị sống còn

Theo các chuyên gia tim mạch, nhồi máu cơ tim cấp xảy ra khi một nhánh động mạch vành bị tắc nghẽn đột ngột, khiến dòng máu giàu oxy không thể nuôi dưỡng cơ tim. Nếu tình trạng thiếu máu kéo dài, các tế bào cơ tim sẽ bị hoại tử và không thể phục hồi.

Bệnh nhân nhồi máu cơ tim, nếu được đặt stent trong khoảng 90–120 phút từ khi khởi phát triệu chứng, khả năng cứu sống và bảo tồn chức năng tim sẽ tăng lên đáng kể - Ảnh minh họa

Trong thực hành lâm sàng, căn bệnh này liên quan chặt chẽ đến nhiều yếu tố nguy cơ phổ biến trong đời sống hiện đại như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, béo phì, hút thuốc lá và lối sống ít vận động.

Đáng chú ý, các bác sĩ ghi nhận số ca bệnh không chỉ gia tăng mà còn xuất hiện ở độ tuổi ngày càng trẻ. Không ít người trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, chỉ đến khi cơn đau ngực dữ dội xuất hiện mới phát hiện mình bị nhồi máu cơ tim.

Tại Bệnh viện đa khoa Xuyên Á, chỉ trong nửa tháng 3 năm 2026, Khoa Can thiệp tim mạch đã tiếp nhận hơn 50 trường hợp nhồi máu cơ tim cấp. Phần lớn bệnh nhân nhập viện trong tình trạng đau ngực dữ dội, khó thở, vã mồ hôi – những dấu hiệu điển hình của cơn nhồi máu cơ tim.

BSCK1 Nguyễn Thanh Tân - Khoa Can thiệp tim mạch, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á - cho biết, yếu tố quyết định nhất trong cấp cứu tim mạch chính là thời gian.

“Trong nhồi máu cơ tim, mỗi phút trôi qua đều đồng nghĩa với việc một phần cơ tim bị tổn thương. Vì vậy, trong chuyên ngành tim mạch luôn có một nguyên tắc nổi tiếng: Time is muscle – thời gian chính là cơ tim. Càng tái thông mạch máu sớm, khả năng bảo tồn chức năng tim và cứu sống bệnh nhân càng cao”, bác sĩ Tân chia sẻ.

Một trong những ca bệnh điển hình là bệnh nhân O. (60 tuổi, ngụ xã Củ Chi, TP.HCM). Người đàn ông này có thói quen hút thuốc lá mỗi ngày một gói và hiếm khi kiểm tra sức khỏe định kỳ. Khoảng một tuần trước khi nhập viện, ông đã xuất hiện những cơn đau ngực thoáng qua.

Tuy nhiên, do chủ quan, ông cho rằng đó chỉ là biểu hiện mệt mỏi thông thường nên bỏ qua. Chỉ đến khi cơn đau ngực trở nên dữ dội, kéo dài kèm khó thở và vã mồ hôi, gia đình mới đưa ông đến bệnh viện cấp cứu.

Kết quả thăm khám cho thấy bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim ST chênh lên vùng thành trước rộng – một dạng nhồi máu cơ tim nguy hiểm có thể dẫn đến đột tử nếu không được xử trí kịp thời.

Ngay sau đó, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện đa khoa Xuyên Á để can thiệp chuyên sâu. Khi tiến hành chụp mạch vành, các bác sĩ phát hiện động mạch liên thất trước đã tắc hoàn toàn – một nhánh mạch quan trọng nuôi dưỡng vùng cơ tim lớn. Ngoài ra, động mạch vành phải cũng hẹp nặng tới 80–90%.

Theo BSCK1 Nguyễn Thanh Tân, đây là tình huống có nguy cơ tử vong rất cao nếu không tái thông mạch máu ngay lập tức. Ê-kíp can thiệp tim mạch đã nhanh chóng kích hoạt quy trình cấp cứu và đưa bệnh nhân vào phòng thông tim.

Sau khi thực hiện thủ thuật tái thông mạch vành, dòng máu nuôi tim được khôi phục, cơn đau ngực giảm nhanh và nhịp tim dần ổn định.

Sau hai tuần điều trị và theo dõi, bệnh nhân đã được xuất viện trong tình trạng sức khỏe ổn định.

Một trường hợp khác cho thấy rõ vai trò của việc cấp cứu kịp thời là bệnh nhân D. (66 tuổi, sống tại xã Tân An Hội, TP.HCM). Khi đang tham dự một buổi tiệc cùng bạn bè, bà D. bất ngờ xuất hiện cơn đau tức ngực dữ dội kèm buồn nôn và khó thở. Gia đình lập tức đưa bà đến bệnh viện.

Kết quả chụp mạch vành xác nhận bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp. Các bác sĩ nhanh chóng tiến hành can thiệp đặt stent mạch vành để tái thông dòng máu.

Nhờ được điều trị trong “giờ vàng”, tình trạng của bệnh nhân cải thiện nhanh chóng. Chỉ sau 5 ngày điều trị, bà đã có thể trở lại sinh hoạt bình thường.

Theo các bác sĩ, nếu người bệnh đến viện muộn, vùng cơ tim bị hoại tử sẽ rộng hơn, làm tăng nguy cơ suy tim hoặc tử vong.

“Không ít bệnh nhân khi đến bệnh viện thì cơ tim đã tổn thương nặng do trì hoãn cấp cứu. Điều đáng tiếc là trước đó họ đã có dấu hiệu cảnh báo nhưng lại nghĩ chỉ là đau dạ dày hoặc mệt mỏi thông thường”, bác sĩ Tân cho biết.

Đặt stent mạch vành – “vũ khí” cứu sống bệnh nhân

Trong điều trị nhồi máu cơ tim cấp, can thiệp đặt stent mạch vành được xem là phương pháp hiệu quả nhất để tái thông mạch máu.

Thủ thuật này được thực hiện dưới sự hướng dẫn của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA). Bác sĩ sẽ đưa một ống thông nhỏ vào cơ thể qua động mạch ở cổ tay hoặc đùi, sau đó dẫn đến vị trí mạch vành bị tắc.

Tại đây, một quả bóng nhỏ được bơm căng để mở rộng lòng mạch. Sau đó, một stent – khung kim loại siêu nhỏ – được đặt vào để giữ cho mạch máu không bị hẹp trở lại.

Theo BSCK1 Nguyễn Thanh Tân, phương pháp này có nhiều ưu điểm vượt trội. “Đặt stent mạch vành là kỹ thuật ít xâm lấn, thời gian thực hiện nhanh và bệnh nhân vẫn tỉnh táo trong suốt quá trình can thiệp. Nếu được thực hiện trong khoảng 90–120 phút từ khi khởi phát triệu chứng, khả năng cứu sống và bảo tồn chức năng tim sẽ tăng lên đáng kể”, bác sĩ Tân nói.

Thực tế lâm sàng cho thấy nhiều bệnh nhân sau khi được can thiệp đã cải thiện huyết động ngay trên bàn thủ thuật, cơn đau ngực biến mất nhanh chóng và chức năng tim phục hồi tốt.

Từ các trường hợp thực tế, các bác sĩ khuyến cáo nhồi máu cơ tim thường có những dấu hiệu cảnh báo sớm nhưng rất dễ bị bỏ qua.

Các triệu chứng phổ biến gồm: đau thắt ngực kéo dài, khó thở, vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, choáng váng.

Khi xuất hiện các dấu hiệu này, người bệnh cần đến cơ sở y tế có khả năng can thiệp tim mạch càng sớm càng tốt, tuyệt đối không tự điều trị tại nhà.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ vẫn là chìa khóa quan trọng nhất để phòng ngừa bệnh tim mạch. Điều này bao gồm duy trì chế độ ăn lành mạnh, bỏ thuốc lá, tập thể dục thường xuyên và khám sức khỏe định kỳ.

Trong bối cảnh bệnh tim mạch đang gia tăng nhanh chóng, những ca “hồi sinh từ cửa tử” nhờ can thiệp mạch vành cho thấy sức mạnh của y học hiện đại.

Nhưng quan trọng hơn, đó là lời nhắc nhở rằng trong cấp cứu tim mạch, từng phút đều có thể quyết định sinh mạng. Khi một cơn nhồi máu cơ tim xảy ra, cuộc chạy đua với thời gian bắt đầu, và “giờ vàng” chính là ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết.

Bình Thuận