Cơ chế đặc thù tháo gỡ vướng mắc cho các dự án APEC 2027

Quang cảnh phiên họp - Nguồn: Quốc hội

Xử lý những vướng mắc thực tế, không mở rộng phạm vi, không tạo tiền lệ

Trước đó, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày tóm tắt Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, thực hiện Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trên cơ sở ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo hoàn thiện dự thảo Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 và đã có Báo cáo số 622 báo cáo Quốc hội. 

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo hoàn thiện về phạm vi điều chỉnh đối tượng áp dụng của Nghị quyết theo hướng xác định cụ thể những công trình dự án đã được tổ chức triển khai, đang thi công xây dựng trong thời gian từ tháng 3/2025 đến trước ngày 18/5/2026.

Quy định trên nhằm đảm bảo xác định cụ thể và đầy đủ danh mục các dự án công trình được áp dụng cơ chế chính sách đặc thù xử lý vướng mắc theo ý kiến chỉ đạo của cấp có thẩm quyền. Trên cơ sở dự án, công trình thuộc danh mục này, Chính phủ, các bộ ngành và Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang sẽ thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo dõi, kiểm tra, thanh tra trong quá trình triển khai nghị quyết, đảm bảo áp dụng nghị quyết đúng đối tượng với các dự án công trình thuộc phạm vi đã được cấp có thẩm quyền cho chủ trương.

Đặc biệt, tuyệt đối không mở rộng phạm vi áp dụng hoặc tạo tiền lệ trong việc xử lý các trường hợp tương tự, phù hợp với chủ trương phân cấp, phân quyền, đảm bảo tính linh hoạt, phát huy tinh thần địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm.

Một trong những vấn đề cấp thiết nhất được Nghị quyết tập trung xử lý là các dự án, công trình phục vụ APEC 2027 đã phải triển khai thi công trong thời gian rất ngắn, trong khi một số thủ tục về đầu tư, xây dựng, đất đai, nghiệm thu, bàn giao, thanh toán, quyết toán chưa hoàn thiện.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn  trình bày tóm tắt Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội - Nguồn: Quốc hội

Đây là tình huống xuất phát từ yêu cầu đặc biệt về tiến độ của các công trình phục vụ một sự kiện quốc tế lớn. Trên cơ sở chủ trương của cấp có thẩm quyền, cơ chế đặc thù được Quốc hội thông qua nhằm tạo cơ sở pháp lý để tiếp tục hoàn thiện thủ tục và xử lý các công việc đã được triển khai trong giai đoạn trước khi hoàn thiện đầy đủ hồ sơ theo quy định.

Tuy nhiên, Nghị quyết không mở rộng cơ chế đặc thù một cách đại trà. Phạm vi áp dụng được xác định đối với các dự án thuộc danh mục đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 948/QĐ-TTg ngày 17/5/2025; các công trình, hạng mục công trình thuộc dự án đối ứng thực hiện trên quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư dự án Trung tâm tổ chức Hội nghị APEC theo hình thức BT; cùng một số hoạt động khai thác, thu hồi khoáng sản, đổ và tiếp nhận chất thải phục vụ các công trình thuộc phạm vi Nghị quyết.

Các công trình được áp dụng cơ chế cũng phải đáp ứng điều kiện về thời điểm triển khai, trong đó tập trung vào những công trình đã được tổ chức triển khai, thi công từ tháng 3/2025 đến trước ngày 18/5/2026.

Việc xác định rõ đối tượng, phạm vi và thời điểm áp dụng có ý nghĩa quan trọng: vừa xử lý đúng những vướng mắc thực tế của các dự án APEC, vừa bảo đảm không mở rộng phạm vi áp dụng hoặc tạo tiền lệ cho những trường hợp khác.

Chuyển từ phương thức tiền kiểm sang hậu kiểm

Về cơ chế kiểm tra, giám sát, hậu kiểm đối với dự án, công trình được áp dụng cơ chế đặc thù. Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo rà soát, chỉnh lý, hoàn thiện quy định về vấn đề trên theo hướng bổ sung cơ chế kiểm soát, có sự phối hợp giữa tỉnh An Giang và các bộ, ngành để xử lý vấn đề đổ thải, tiếp nhận chất thải phát sinh trong quá trình xây dựng; xử lý vấn đề thu hồi, khai thác khoáng sản, tổ chức thẩm định, nghiệm thu công trình, dự án nhằm đảm bảo tuyệt đối an toàn về môi trường, phòng cháy chữa cháy, an toàn lao động và lợi ích của nhà nước.

Tỷ lệ đại biểu Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết - Nguồn: Quốc hội

“Việc áp dụng cơ chế đặc thù để miễn, giảm một số thủ tục thực chất là nhằm chuyển từ phương thức tiền kiểm sang hậu kiểm, hoàn toàn không bỏ qua hay buông lỏng quản lý, vì cơ chế này được áp dụng khi đáp ứng được đầy đủ các điều kiện, tiêu chí chặt chẽ, không nhằm mục đích thay đổi hoặc miễn nghĩa vụ của chủ đầu tư, nhà đầu tư, nhà thầu theo quy định của pháp luật hiện hành”, Bộ trưởng Bộ Tài chính nêu rõ.

Về trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, ngành, Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang khi thi hành Nghị quyết. Tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo rà soát, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết để làm rõ trách nhiệm thi hành Nghị quyết của Chính phủ, các bộ, ngành và tỉnh An Giang, đảm bảo phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của cơ quan, đơn vị theo quy định của Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, đồng thời thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm của Chính phủ, cơ quan của Chính phủ trong việc đồng hành, phối hợp với Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027.

Cũng theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, trong quá trình hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang và các nhà đầu tư đã báo cáo Quốc hội, Chính phủ về một số vướng mắc trong việc áp dụng định mức, đơn giá xây dựng của các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC, và đề nghị bổ sung cơ chế, chính sách để xử lý tại Nghị quyết. Chính phủ nhận thấy, đây là những vấn đề mới phát sinh, chưa được Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang báo cáo trong suốt quá trình xây dựng Nghị quyết, do đó đến thời điểm hiện nay chưa có cơ sở để Chính phủ đánh giá toàn diện và báo cáo cấp có thẩm quyền cho chủ trương xử lý.

“Vì vậy, để đảm bảo có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và cơ sở thực tiễn, xem xét xử lý vướng mắc này theo đúng thẩm quyền và trình tự, thủ tục quy định, căn cứ vào Khoản 3 Điều 11 của dự thảo Nghị quyết sau khi được ban hành, Chính phủ sẽ chỉ đạo Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang và các cơ quan liên quan đánh giá toàn diện, đầy đủ những vướng mắc và đề xuất giải pháp xử lý phù hợp, đảm bảo cấp có thẩm quyền xem xét, cho chủ trương xử lý”, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết.