Chạy đua đưa điện hạt nhân vận hành vào năm 2035

Chạy đua chuẩn bị dự án điện hạt nhân đầu tiên

Tại Hội nghị Pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII tổ chức ngày 30-31/7, ông Nguyễn Tài Anh, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), cho biết tập đoàn là doanh nghiệp được Chính phủ giao là chủ đầu tư Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1. Hiện EVN đang tập trung tháo gỡ 3 nhóm thách thức lớn, đồng thời triển khai 5 nhóm giải pháp trọng tâm cho dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam.

Theo ông Nguyễn Tài Anh, thách thức đầu tiên là khung pháp lý và điều kiện triển khai. Do đây là dự án điện hạt nhân đầu tiên tại Việt Nam, hệ thống pháp luật, quy chuẩn, tiêu chuẩn cần tiếp tục được hoàn thiện, vừa đáp ứng yêu cầu của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), vừa tương thích với quốc gia xuất khẩu công nghệ. Với những vấn đề thực tế chưa được quy định đầy đủ, lãnh đạo EVN cho rằng cần có cơ chế đặc thù để tạo hành lang pháp lý triển khai dự án.

Thách thức thứ hai liên quan đến quy mô vốn đầu tư, mô hình tài chính, hiệp định tín dụng cùng yêu cầu cao về tiến độ, chất lượng và quản lý rủi ro. Theo lãnh đạo EVN, khối lượng công việc rất lớn, yêu cầu về công nghệ và an toàn cao nên tiến độ phải đi cùng chất lượng và kiểm soát chặt rủi ro.

Ông Nguyễn Tài Anh - Phó Tổng giám đốc EVN chia sẻ tại tọa đàm (cầm mic).

Thách thức thứ ba là nguồn nhân lực và đồng thuận xã hội. Dự kiến, dự án cần hơn 2.000 nhân lực, gồm khoảng 400 người tham gia quản lý dự án và 1.700-1.800 người vận hành, bảo dưỡng nhà máy.

Để tháo gỡ các khó khăn, ông Nguyễn Tài Anh cho biết EVN đang triển khai 5 nhóm giải pháp, gồm hoàn thiện cơ chế đặc thù và mô hình quản lý; kiện toàn Ban Quản lý dự án, lựa chọn tư vấn và phát huy kinh nghiệm của các đối tác; phối hợp hoàn thiện hành lang pháp lý, quy chuẩn, tiêu chuẩn và giải phóng mặt bằng, tái định cư; đào tạo nhân lực, tiếp nhận, chuyển giao công nghệ; tăng cường truyền thông, tạo đồng thuận xã hội và phối hợp xây dựng phương án bảo đảm an ninh khu vực nhà máy.

Thông tin về tiến độ chuẩn bị Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, ông Vũ Ngọc Minh - Phó Trưởng ban Quản lý đầu tư xây dựng EVN, cho biết tập đoàn đã lập hồ sơ điều chỉnh chủ trương đầu tư; tham gia đàm phán Hiệp định liên Chính phủ về hợp tác xây dựng nhà máy; phối hợp các bộ, ngành đánh giá cơ sở hạ tầng điện hạt nhân của Việt Nam. EVN cũng tham gia hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và xây dựng kế hoạch đào tạo nhân lực vận hành nhà máy.

Không để pháp quy thành “điểm nghẽn” tiến độ

Đối với Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2, ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Trưởng ban Chuẩn bị đầu tư Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 - Tập đoàn Công nghiệp và Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cho rằng công tác pháp quy gồm cấp phép, thẩm định và thanh tra cần được triển khai đồng thời, xuyên suốt với quá trình phát triển dự án.

Theo ông Bình, ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, yêu cầu pháp quy cần được tích hợp vào kế hoạch lựa chọn công nghệ, hợp đồng EPC, huy động vốn, chuẩn bị nhân lực và tiến độ tổng thể của dự án.

Đại diện Petrovietnam cho rằng cấp phép hạt nhân không đơn thuần là một thủ tục hành chính. Đây là quá trình đánh giá kỹ thuật chuyên sâu liên quan trực tiếp tới an toàn, an ninh, chất lượng thiết kế, xây dựng và vận hành nhà máy.

Ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Trưởng ban Chuẩn bị đầu tư Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 Petrovietnam.c

Nếu yêu cầu pháp quy được xác định rõ ngay từ đầu, theo ông Bình, chủ đầu tư có thể chuẩn bị hồ sơ đúng hướng và đồng bộ với tiến độ EPC, mua sắm thiết bị, huy động vốn, bố trí nhân lực. Ngược lại, nếu tiêu chuẩn áp dụng, cấu trúc hồ sơ hay yêu cầu thẩm định chưa rõ ràng, dự án có thể phải trải qua nhiều vòng chỉnh sửa, bổ sung, ảnh hưởng tiến độ.

Từ thực tế này, ông Nguyễn Thanh Bình đề xuất tăng cường năng lực cho cơ quan pháp quy, đặc biệt là đội ngũ chuyên gia chuyên sâu, hệ thống dữ liệu kỹ thuật và công cụ đánh giá hiện đại.

Ông Bình cũng đề nghị thiết lập cơ chế trao đổi kỹ thuật sớm và thường xuyên giữa cơ quan pháp quy, chủ đầu tư, đơn vị tư vấn và các bên liên quan. Mục tiêu là làm rõ ngay từ đầu tiêu chuẩn áp dụng, cấu trúc hồ sơ an toàn, phương pháp đánh giá và yêu cầu kỹ thuật, hạn chế việc phải chỉnh sửa hồ sơ nhiều lần.

Một đề xuất khác của đại diện Petrovietnam là xây dựng lộ trình pháp quy tổng thể, trong đó xác định rõ các mốc cấp phép, loại hồ sơ cần chuẩn bị, tiêu chí đánh giá và trách nhiệm của từng bên. Lộ trình pháp quy phải được tích hợp với kế hoạch tổng thể triển khai dự án.

Với công tác thanh tra, ông Bình đề xuất thực hiện theo kế hoạch, dựa trên đánh giá rủi ro và gắn với các mốc quan trọng của dự án. Theo cách tiếp cận này, thanh tra không chỉ nhằm phát hiện sai sót mà còn là công cụ kiểm soát chất lượng, nhận diện sớm những vấn đề cần khắc phục.

Theo ông Bình, thành công của một dự án điện hạt nhân không chỉ phụ thuộc vào công nghệ hiện đại mà còn cần một hệ thống pháp quy mạnh, độc lập, hiệu quả; chủ đầu tư có đủ năng lực quản lý, tổ chức, chuyên môn và chuỗi cung ứng đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt.

Dương Hưng