Hàng Việt đối mặt 53 quy định an toàn thực phẩm mới

Danh sách quy định mới trải rộng từ lệnh cấm Bisphenol A (BPA) trong bao bì thực phẩm của Israel, quy chuẩn thức ăn chăn nuôi của Canada đến tiêu chuẩn đối với gạo và thức ăn thú cưng của Jordan.

Đây không chỉ là những thay đổi kỹ thuật của từng thị trường, mà còn là phép thử mới đối với khả năng đáp ứng tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc và thích ứng của doanh nghiệp Việt trước khi hàng hóa được đưa ra thị trường quốc tế.

Theo tổng hợp của Văn phòng SPS Việt Nam công bố ngày 31/7/2026, từ ngày 16 đến 31/7, thế giới thương mại nông sản, thực phẩm chứng kiến một đợt điều chỉnh chính sách dày đặc bất thường. 48 thông báo dự thảo đang lấy ý kiến và 15 quy định đã chính thức có hiệu lực, trải rộng từ châu Âu, Bắc Mỹ, Nam Mỹ cho tới Trung Đông và Đông Phi.

Với một nền kinh tế xuất khẩu nông, thủy sản và thực phẩm chế biến có độ mở thuộc hàng cao nhất khu vực, đây không phải là một bản tin hành chính để lướt qua, mà là tấm bản đồ cho thấy hàng rào kỹ thuật ở các thị trường trọng điểm đang di chuyển theo hướng nào.

Vành đai hóa chất siết chặt từ châu Âu tới Bắc Mỹ

Đáng chú ý nhất trong đợt thông báo này là bước đi của Israel, quốc gia áp dụng gần như nguyên vẹn các quy định của EU vào luật trong nước. Israel thông báo sửa đổi quy định bảo vệ sức khỏe cộng đồng đối với vật liệu nhựa tiếp xúc thực phẩm, trọng tâm là lệnh cấm chung với Bisphenol A và các bisphenol có đặc tính nguy hiểm tương tự, đồng thời dựng cơ chế ngăn chặn việc doanh nghiệp âm thầm chuyển sang dùng chất thay thế có rủi ro không kém.

Đây là tín hiệu rõ ràng cho các nhà sản xuất bao bì, hộp đựng thực phẩm bằng nhựa xuất khẩu sang Israel và các thị trường vốn lấy khung pháp lý EU làm chuẩn. Những vật liệu từng được coi là an toàn có thể rơi vào diện bị loại bỏ dần trong vòng vài năm tới, dù vẫn còn giai đoạn chuyển tiếp cho hàng tồn kho.

Nhà sản xuất bao bì, hộp bằng nhựa xuất khẩu.

Ở phía bên kia Đại Tây Dương, Canada công bố dự thảo nới lỏng có kiểm soát đối với Lệnh cấm tăng cường về thức ăn chăn nuôi, cho phép sử dụng một nhóm vật liệu có nguy cơ bệnh bò điên ở mức thấp trong thức ăn cho động vật không nhai lại, thức ăn thú cưng và phân bón, sau khi được Tổ chức Thú y Thế giới công nhận có nguy cơ không đáng kể từ năm 2021.

Cùng lúc đó, Brazil tiếp tục là quốc gia đăng thông báo nhiều nhất trong kỳ với 17 thông báo, chủ yếu là cập nhật kỹ thuật cho hàng loạt hoạt chất bảo vệ thực vật quen thuộc như glyphosate, mancozeb, bifenthrin, chlormequat. Với doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, đây là loại thay đổi dễ bị bỏ qua vì nằm sâu trong các phụ lục kỹ thuật, nhưng lại quyết định trực tiếp việc một lô hàng có bị trả về vì vượt ngưỡng dư lượng hay không.

Nhật Bản, một trong những thị trường khó tính bậc nhất với nông sản Việt Nam, đăng tới 8 thông báo sửa đổi mức dư lượng tối đa cho các hoạt chất như tetraniliprole, carbaryl, prosulfocarb, kasugamycin, phần lớn theo hướng vừa siết vừa nới tùy loại cây trồng.

Đáng lưu ý, Nhật Bản chủ động không áp dụng một số mức MRL cao hơn của Codex đối với cam, bưởi chùm hay măng tây, với lý do mức phơi nhiễm ngắn hạn có thể vượt ngưỡng an toàn cấp tính.

Đây là minh chứng cho một nguyên tắc mà doanh nghiệp xuất khẩu vào Nhật cần khắc cốt ghi tâm. Đạt chuẩn Codex quốc tế không đồng nghĩa với việc đáp ứng được yêu cầu riêng, thường khắt khe hơn, của thị trường này.

Cánh cửa hẹp hơn cho nông sản, thực phẩm và phụ gia

Nhóm thông báo còn lại vẽ nên một bức tranh đa dạng nhưng cùng chung một xu hướng, tiêu chuẩn hóa ngày càng chi tiết ở khâu nhập khẩu.

Chile dự thảo quy định vệ sinh thú y mới cho thịt lợn ướp lạnh và đông lạnh, đòi hỏi nước xuất xứ được công nhận sạch lở mồm long móng và dịch tả lợn châu Phi, cùng yêu cầu kiểm soát ký sinh trùng Trichinella nghiêm ngặt.

Jordan lần đầu ban hành tiêu chuẩn quốc gia cho gạo dùng làm thực phẩm, thay thế tiêu chuẩn năm 2015, với giới hạn độ ẩm 15%, tỷ lệ hạt gãy không quá 6% và yêu cầu bắt buộc về chứng nhận Halal, một chi tiết mà bất kỳ nhà xuất khẩu gạo nào nhắm tới thị trường Trung Đông cũng không thể xem nhẹ.

Cộng đồng Đông Phi, gồm Kenya, Uganda, Tanzania, Rwanda và Burundi, đồng loạt lấy ý kiến hai tiêu chuẩn mới cho đồ uống có ga và nước tăng lực, quy định chi tiết từ hàm lượng caffeine, taurine cho đến ngưỡng kim loại nặng như asen, chì, cadimi.

Ma-rốc dự thảo cùng lúc bốn nghị định liên quan đến nước xốt, mứt trái cây, gia vị thảo mộc sấy khô và rượu vang, trong khi Kenya sửa đổi tiêu chuẩn lá nguyệt quế theo hướng bổ sung ngưỡng kim loại nặng.

Ukraine ban hành khung kiểm tra nhà nước mới đối với các cơ sở nước ngoài muốn được đưa vào danh sách được phép xuất khẩu động vật sống và vật liệu sinh sản, còn Hàn Quốc dự thảo trao quyền cho cơ quan quản lý buộc các sàn thương mại điện tử phải chặn hoặc báo cáo các đơn hàng thực phẩm mua trực tiếp từ nước ngoài chứa thành phần bị cấm.

Điểm chung xuyên suốt 53 thông báo, dù là dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, vật liệu bao gói hay tiêu chuẩn sản phẩm, các thị trường nhập khẩu đang thu hẹp biên độ sai số và đẩy phần lớn gánh nặng chứng minh an toàn về phía nhà xuất khẩu.

Với thời hạn góp ý phổ biến rơi vào cuối tháng 8 và tháng 9/2026, đây cũng là khoảng thời gian hiếm hoi để doanh nghiệp trong nước, thông qua các hiệp hội ngành hàng và cơ quan đầu mối SPS, có thể lên tiếng trước khi quy định trở thành điều kiện bắt buộc khi hàng đã cập cảng.

Thành An