Bài toán tăng lợi thế cạnh tranh của 'thủ phủ' hồ tiêu

Vào giai đoạn thị trường hồ tiêu khó khăn, giá bán giảm sâu dưới giá thành sản xuất, nông dân trồng tiêu Sông Ray vẫn kiên trì gắn bó với cây trồng này. Địa phương có đội ngũ nông dân gắn bó lâu năm, giàu kinh nghiệm trồng tiêu. Họ có nhiều sáng kiến, giải pháp trồng, thu hoạch hồ tiêu hiệu quả, tiết kiệm chi phí để tăng lợi thế cạnh tranh cho cây trồng này.

Nhiều nông dân giàu kinh nghiệm

Vùng đất Sông Ray có truyền thống trồng tiêu lâu năm với diện tích lớn nhất tỉnh Đồng Nai. Vùng đất này có thổ nhưỡng phù hợp cho cây tiêu phát triển. Đặc biệt, địa phương này đã hình thành được đội ngũ nông dân trồng tiêu lâu năm, giỏi nghề.

Vụ thu hoạch năm nay, nông dân sản xuất giỏi Lê Minh Thiện (ấp 13, xã Sông Ray) trúng mùa tiêu. Ảnh: Bình Nguyên

Ông Lê Minh Thiện (ở ấp 13, xã Sông Ray) vui vẻ khoe: “Vụ thu hoạch năm nay, vườn tiêu rộng 1,5ha của gia đình tôi trúng mùa. Không chỉ vườn tiêu của gia đình tôi, đa số các nhà vườn khác tại địa phương đều đạt năng suất tốt. Với giá bán hơn 150 ngàn đồng/kg, nông dân trồng tiêu đạt thu nhập tốt”.

Ông Thiện có hơn 30 năm kinh nghiệm trồng tiêu, gắn bó với cây trồng này qua bao giai đoạn thăng trầm. Ông Thiện nhận xét: “Tiêu là cây trồng chủ lực của địa phương, một phần nhờ thổ nhưỡng ở đây rất phù hợp cho cây tiêu phát triển. Hồ tiêu là cây công nghiệp, sau thu hoạch, nông dân có thể trữ lại nhiều năm nên khó rơi vào cảnh bán đổ, bán tháo khi rộ mùa, dội chợ như các mặt hàng trái cây tươi. Điều quan trọng nhất, đây là cây trồng tôi gắn bó lâu năm, nắm vững kỹ thuật, kinh nghiệm trồng và chăm sóc nên tự tin sẽ có những vụ mùa bội thu”.

Ông Phạm Xuân Hoàn cũng thuộc lớp nông dân gắn bó lâu năm, giàu kinh nghiệm trồng tiêu tại xã Sông Ray. Vườn tiêu của gia đình ông đang cho năng suất thuộc tốp đầu tại địa phương. Ông Hoàn là nông dân tiên phong chuyển đổi sản xuất theo hướng hữu cơ, tham gia Dự án Cánh đồng mẫu lớn trồng tiêu đạt chuẩn xuất khẩu đi thị trường khó tính.

Theo ông Hoàn, tiêu là cây trồng nhạy cảm với thời tiết. Vài năm trở lại đây, thời tiết biến đổi thất thường gây ảnh hưởng không nhỏ đến sự tăng trưởng, năng suất, chất lượng hồ tiêu. Từ nhiều năm trước, ông đã chuyển đổi sản xuất theo hướng hữu cơ. Ông Hoàn chia sẻ: Sản xuất theo hướng hữu cơ là giải pháp bảo vệ đất không bị thoái hóa. Đất tốt, cây trồng khỏe thì ít dịch bệnh và cho năng suất cao. Khi nắm vững kỹ thuật trồng và chăm sóc, đảm bảo vườn tiêu luôn đạt năng suất và chất lượng thì ngay cả những giai đoạn tiêu có giá thấp, nông dân vẫn có thu nhập để giữ ổn định sản xuất, gắn bó lâu dài và làm giàu được từ cây trồng này.

Tăng lợi thế cạnh tranh cho cây chủ lực

Không chỉ giàu kinh nghiệm trong việc trồng và chăm sóc cây tiêu, các nhà vườn ở xã Lâm San còn có nhiều sáng kiến trong khâu thu hoạch để vừa giảm chi phí nhân công vừa làm ra hạt tiêu sạch chất lượng cao.

Vụ thu hoạch năm nay, vườn tiêu rộng 0,8ha của gia đình ông Tô Văn Chước (ở ấp 13, xã Sông Ray) đạt được khoảng 2,7 tấn, năng suất tăng khoảng 0,7 tấn so với vụ năm ngoái. Đạt được kết quả này nhờ ông Chước là nông dân sản xuất giỏi và có nhiều sáng kiến, giải pháp kỹ thuật hay trong khâu thu hoạch.

Nỗi lo thường trực của các nhà vườn trồng tiêu là vào vụ thu hoạch không thuê được nhân công. Nhưng từ 3 năm nay, nhờ giải pháp phủ lưới để hứng tiêu rụng, ngay cả vào cao điểm thu hoạch, vườn tiêu của gia đình ông Chước cũng không cần thuê nhân công hái tiêu mà chỉ có 3 thành viên trong gia đình làm việc. Dù ít lao động nhưng các thành viên trong gia đình ông Chước chỉ mất một buổi sáng để quét tiêu, hốt tiêu đưa về sân phơi. Ngày nào có việc bận, họ cũng không cần ra vườn vì tiêu rụng vào lưới, khô ở trong vườn mà không lo bị hao hụt. Lợi ích của giải pháp này giúp tiết kiệm công lao động, tiêu không bị hao hụt vì rụng, hay lẫn vào đất khi không hái kịp như cách thu hoạch truyền thống. Giải pháp này cũng giúp tiết kiệm công phơi, sàng sẩy, làm sạch tiêu.

Ông Chước so sánh: Với diện tích vườn tiêu hiện nay, nếu thu hoạch theo cách truyền thống, tôi thường phải tốn từ 60-70 triệu đồng thuê công lao động. Bằng giải pháp này, số tiền tiết kiệm trả công lao động thu hoạch cũng đủ để nông dân tái đầu tư cho vụ sau, mà nông dân không còn rơi vào cảnh “đỏ mắt” tìm công lao động vào mỗi vụ thu hoạch. Tiêu tự chín rụng thì hạt tiêu chắc, cho chất lượng cao nên bán được với giá cao hơn mặt bằng chung ngoài thị trường.

Chia sẻ về câu chuyện tăng giá trị của hồ tiêu, ông Trương Đình Bá, nông dân tiên phong trồng tiêu hữu cơ tại xã Sông Ray cho hay: Địa phương đi đầu làm Cánh đồng lớn trồng tiêu hữu cơ. Tham gia vào chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ này, nông dân được hưởng nhiều lợi ích như: được hỗ trợ đầu tư hệ thống tưới tự động, hỗ trợ một phần vật tư và quan trọng nhất là có cơ hội tham gia nhiều chương trình tập huấn, tiếp cận những tiến bộ khoa học - kỹ thuật trong sản xuất. Sản phẩm tiêu sạch được bao tiêu với giá cao hơn mặt bằng chung ngoài thị trường. Nhờ hình thành được lớp nông dân có trình độ sản xuất cao nên vùng chuyên canh hồ tiêu tại địa phương thường đạt cả về năng suất và chất lượng. Đây là tiền đề quan trọng để xây dựng thương hiệu hồ tiêu của địa phương cả ở thị trường nội địa và xuất khẩu gắn với mục tiêu phát triển bền vững.

Bình Nguyên