Bài 3: Chiến dịch 90 ngày 'xây' kho dữ liệu

Không chỉ là thêm một công cụ công nghệ

“Yêu cầu lớn nhất của Nghị quyết 57-NQ/TW không chỉ là ứng dụng thêm công nghệ, mà là thay đổi phương thức quản trị”, ông Nguyễn Minh Tường, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Phú Thọ nói với phóng viên khi bắt đầu câu chuyện.

Theo ông Tường, Phú Thọ xác định dữ liệu là một nguồn lực chiến lược, là đầu vào quan trọng để phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số và quản trị hiện đại.

Sản phẩm công nghệ được trưng bày tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 thực hiện Nghị quyết 57 ngày 4/8 của tỉnh Phú Thọ

Từ cách quản lý chủ yếu dựa vào báo cáo, kinh nghiệm và xử lý khi vấn đề phát sinh, yêu cầu đặt ra là từng bước chuyển sang phương thức quản trị chủ động hơn, dựa trên dữ liệu. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, cập nhật, kết nối và chia sẻ, lãnh đạo có thể có bức tranh đầy đủ hơn về tình hình kinh tế - xã hội, hoạt động của các ngành, lĩnh vực và địa phương. Những xu hướng, vấn đề cần quan tâm vì thế có thể được nhận diện sớm hơn, qua đó hỗ trợ việc đưa ra quyết định kịp thời.

Điều quan trọng là dữ liệu không chỉ phục vụ tổng hợp báo cáo. Nó phải trở thành đầu vào thường xuyên của quá trình lãnh đạo, chỉ đạo, hoạch định chính sách và điều hành. “Chuyển đổi số trong chính quyền không nên dừng ở việc đưa công việc lên môi trường số, mà phải tiến tới dùng dữ liệu để quản trị’”, ông Tường nhấn mạnh.

Đó cũng là hướng Phú Thọ đang tập trung thực hiện trong Chiến dịch 90 ngày xây dựng, hoàn thiện Kho dữ liệu tỉnh. Ngày 3/8/2026, Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh Phú Thọ ban hành Kế hoạch số 07-KH/BCĐ về Chiến dịch 90 ngày xây dựng, hoàn thiện Kho dữ liệu tỉnh Phú Thọ. Nhưng 90 ngày này không bắt đầu bằng việc dựng một “kho chứa” thật lớn.

Ông Nguyễn Minh Tường, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Phú Thọ

Theo ông Tường, Phú Thọ không bắt đầu từ con số không. Dữ liệu đã được hình thành trong nhiều ngành, lĩnh vực và hệ thống thông tin, nhưng còn phân tán; chất lượng, mức độ cập nhật và khả năng kết nối, chia sẻ chưa đồng đều. Vì vậy, việc đầu tiên là tổ chức lại các nguồn dữ liệu hiện có để từng bước trở thành nguồn lực dùng chung, có thể kết nối, chia sẻ, phân tích và khai thác phục vụ lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành.

Theo đó, các cơ quan, đơn vị phải rà soát, thống kê, xây dựng danh mục dữ liệu thuộc phạm vi quản lý; xác định dữ liệu chủ, dữ liệu dùng chung, dữ liệu mở, dữ liệu chuyên ngành và dữ liệu phục vụ chỉ đạo, điều hành. Mục tiêu đặt ra là 100% cơ quan, đơn vị hoàn thành việc rà soát, thống kê; 100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành được đánh giá về hiện trạng, chất lượng và khả năng kết nối, chia sẻ.

Biết mình có gì mới chỉ là bước đầu. Bởi một kho dữ liệu nhiều thông tin nhưng dữ liệu không chính xác, không cập nhật, trùng lặp hoặc thiếu thống nhất thì giá trị cũng rất hạn chế. Dữ liệu phải “Đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”. Đây là yêu cầu quan trọng tiếp theo của chiến dịch. Các cơ quan, đơn vị phải rà soát, chuẩn hóa, làm sạch, loại bỏ dữ liệu trùng lặp, sai định dạng, thiếu thông tin, không thống nhất mã định danh; đồng thời xác định rõ cơ quan quản lý, trách nhiệm và tần suất cập nhật.

Theo ông Tường, chất lượng dữ liệu là điều kiện đầu tiên để dữ liệu có thể trở thành cơ sở cho quyết định. “Dữ liệu không đúng thì không thể ra quyết định đúng”, ông Tường nói.

Nhưng dữ liệu đúng, đủ vẫn chưa phải đích đến. Các cơ sở dữ liệu phải từng bước được kết nối, liên thông và chia sẻ thông qua nền tảng tích hợp, API và những phương thức kỹ thuật phù hợp, để có thể tra cứu, tổng hợp, phân tích, dự báo và hiển thị trên các hệ thống điều hành của tỉnh. Nói cách khác, 90 ngày không chỉ trả lời câu hỏi “có dữ liệu gì?”, mà phải tiến tới câu hỏi “dữ liệu ấy giúp chính quyền quyết định điều gì?”

Giá trị của dữ liệu sẽ rõ hơn khi đặt cạnh cách quản lý dựa chủ yếu vào báo cáo. Trong quản lý doanh nghiệp và phát triển kinh tế, thay vì chờ tổng hợp định kỳ về số lượng doanh nghiệp, tình hình hoạt động, lao động, đầu tư hay đóng góp ngân sách, dữ liệu được kết nối có thể giúp tỉnh theo dõi biến động theo từng địa bàn, ngành nghề. Qua đó, những lĩnh vực đang tăng trưởng, khu vực có dấu hiệu khó khăn hoặc vấn đề cần hỗ trợ có thể được nhận diện sớm hơn. Trong cải cách hành chính, sự khác biệt cũng nằm ở khả năng nhìn thấy vấn đề.

Khi dữ liệu hồ sơ được kết nối, về lâu dài, tỉnh có thể theo dõi hồ sơ đang ở đâu, khâu nào xử lý chậm, địa phương hoặc lĩnh vực nào có tỷ lệ trễ hạn cao. Đây là cơ sở để cơ quan quản lý nhận diện điểm nghẽn và có biện pháp xử lý kịp thời. “Điểm khác biệt không phải là lãnh đạo có thêm một bảng số liệu, mà là lãnh đạo có thể nhìn thấy vấn đề sớm hơn và hành động sớm hơn”, ông Tường nói.

Tỉnh Phú Thọ cũng ra mắt thí điểm Hệ thống quản trị, điều hành phát triển kinh tế - xã hội

Đó là bước chuyển từ quản lý dựa trên báo cáo sang quản trị dựa trên dữ liệu, từ xử lý vấn đề đã xảy ra sang hướng tới nhận diện sớm, dự báo và chủ động đưa ra giải pháp. Tất nhiên, những thay đổi này không thể xuất hiện ngay sau một chiến dịch 90 ngày. Đây là quá trình từng bước xây dựng nền tảng dữ liệu để phục vụ phương thức quản trị mới.

Kho dữ liệu không phải điểm cuối

Ông Tường cho biết, tỉnh Phú Thọ quyết tâm xây dựng hệ thống dữ liệu có chất lượng, bảo đảm đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và được cập nhật thường xuyên. Tiếp đó, dữ liệu phải được sử dụng. Kho dữ liệu tỉnh cần trở thành đầu mối tập hợp, chuẩn hóa, điều phối, chia sẻ và cung cấp dữ liệu tin cậy, phục vụ trực tiếp công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành. "Dữ liệu không được khai thác, phân tích và đưa vào quyết định thì kho dữ liệu cũng chỉ dừng lại ở một nơi lưu trữ", ông Tường phân tích.

Ở tầng cao hơn là hình thành văn hóa quản trị dựa trên dữ liệu. Đây cũng là phần khó nhất, bởi nó liên quan trực tiếp đến cách làm việc và thói quen ra quyết định của mỗi cán bộ, mỗi cơ quan, đơn vị.

Theo ông Tường, người đứng đầu và mỗi cơ quan, đơn vị phải từng bước hình thành thói quen đặt câu hỏi: “Dữ liệu nói gì? Xu hướng gì đang diễn ra? Vấn đề ở đâu? Và cần quyết định gì?”. Khi cách đặt câu hỏi thay đổi, cách điều hành cũng thay đổi.

Chiến dịch 90 ngày vì thế không phải một nhiệm vụ công nghệ đơn thuần, càng không phải cuộc chạy đua để tạo ra một kho lưu trữ lớn. Đó là quá trình rà soát những nguồn dữ liệu đang có, chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và quan trọng hơn cả là thay đổi cách sử dụng dữ liệu trong công việc.

Sau chiến dịch, dữ liệu vẫn phải tiếp tục được cập nhật, làm giàu và khai thác. Kho dữ liệu chỉ thực sự có ý nghĩa khi trở thành nền tảng cho một hệ sinh thái dữ liệu dùng chung, liên thông và được sử dụng hiệu quả.

90 ngày không thể ngay lập tức tạo ra một phương thức quản trị mới. Nhưng nếu sau chiến dịch, dữ liệu được cập nhật thường xuyên, được kết nối và thực sự đi vào những quyết định hằng ngày của chính quyền, đó sẽ là một bước thay đổi quan trọng.

Khi ấy, Phú Thọ không chỉ có thêm một kho dữ liệu, mà từng bước có khả năng nhìn thấy vấn đề sớm hơn, phân tích tốt hơn và hành động kịp thời hơn.

Đó cũng là cách Nghị quyết 57 được cụ thể hóa trong hoạt động của bộ máy chính quyền: không chỉ bằng công nghệ hay những hệ thống mới, mà bằng một cách nhìn và cách điều hành dựa nhiều hơn vào dữ liệu.