Bắc Ninh: Xây dựng hệ thống logistics thông minh

Áp lực tăng trưởng và rào cản nội tại

Sau khi mở rộng không gian phát triển, Bắc Ninh tiếp tục khẳng định vị thế trung tâm sản xuất công nghệ cao với sự hiện diện của các tập đoàn Samsung, Foxconn, Amkor cùng hệ thống công nghiệp phụ trợ. 6 tháng đầu năm 2026, giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh đạt khoảng 1,6 triệu tỷ đồng, tăng 16,17% so với cùng kỳ. Tốc độ tăng trưởng sản xuất nhanh đặt ra yêu cầu cấp bách về năng lực đáp ứng của hạ tầng kho vận hiện đại, linh hoạt.

Trung tâm chia chọn SPX quy mô lớn tại Khu công nghiệp VSIP Bắc Ninh thuận lợi cho hoạt động logistics số gắn với thương mại điện tử.

Tận dụng vị trí trung tâm Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, tỉnh bước đầu định hình mạng lưới vận tải tương đối hoàn thiện. Toàn tỉnh hiện có 11 cảng cạn, hàng chục kho ngoại quan, kho gom hàng lẻ phục vụ gần 40 khu công nghiệp và 67 cụm công nghiệp. Nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp, trên địa bàn tỉnh đã từng bước hình thành chuỗi dịch vụ logistics liên vùng với nhiều trung tâm logistics, cảng cạn (ICD), cảng thủy nội địa, kho ngoại quan và hệ thống kho vận hiện đại. Tiêu biểu là Trung tâm Logistics Quốc tế Bắc Giang cùng các trung tâm logistics tại Tiên Sơn, Quế Võ, Đồng Sơn... Cùng với đó, các trung tâm kho vận quy mô lớn đang được triển khai như Sen Hồ, Phong Khê, Kép... tạo nền tảng quan trọng phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu và lưu thông hàng hóa.

Để đáp ứng yêu cầu phát triển, nhiều doanh nghiệp logistics trên địa bàn tỉnh đã chủ động ứng dụng công nghệ số trong quản lý và vận hành như hệ thống quản lý kho thông minh, định vị GPS, thanh toán điện tử và từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo để tối ưu hoạt động. Tuy nhiên, dịch vụ kho vận địa phương vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn.

Tại buổi làm việc với Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) về xây dựng Báo cáo Logistics Việt Nam năm 2026, ông Nguyễn Thế Thi, Phó Giám đốc Sở Công Thương cho biết: "Chi phí logistics của tỉnh vẫn chiếm tỷ trọng cao trong giá thành; hạ tầng giao thông và hạ tầng dữ liệu số chưa liên thông; việc chia sẻ dữ liệu luồng hàng giữa nhà máy, đơn vị vận tải và cảng bãi còn rời rạc. Đa số doanh nghiệp nội địa quy mô nhỏ, chủ yếu cung cấp dịch vụ đơn lẻ như cho thuê bãi, vận tải chặng ngắn mà chưa đủ năng lực làm chủ chuỗi giá trị gia tăng cao". Thực tế này đòi hỏi Bắc Ninh phải đẩy nhanh đổi mới quản trị, chuyển dịch mạnh sang mô hình logistics số dựa trên dữ liệu kết nối.

Số hóa để phát triển

Quy hoạch không gian mới và việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương mở ra cho Bắc Ninh nhiều thời cơ bứt phá. Cùng với xúc tiến Đề án thành lập Khu thương mại tự do gắn với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, tỉnh đề xuất quy hoạch 2 trung tâm logistics - ICD quốc tế (Gia Bình 1 và 2) quy mô 100 ha/dự án, hướng tới chuỗi vận chuyển đa phương thức khép kín, trọn gói. Ở trục kinh tế phía Bắc, tỉnh quy hoạch khu kinh tế chuyên biệt khoảng 10.000 ha tại khu vực Kép, Lạng Giang và vùng phụ cận. Trục này lấy Ga liên vận quốc tế Kép, cảng cạn Sen Hồ và tuyến đường sắt Hà Nội - Bắc Ninh - Đồng Đăng làm điểm tựa kết nối trực tiếp với thị trường quốc tế.

Nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp, trên địa bàn tỉnh đã từng bước hình thành chuỗi dịch vụ logistics liên vùng với nhiều trung tâm logistics, cảng cạn (ICD), cảng thủy nội địa, kho ngoại quan và hệ thống kho vận hiện đại. Tiêu biểu là Trung tâm Logistics Quốc tế Bắc Giang cùng các trung tâm logistics tại Tiên Sơn, Quế Võ, Đồng Sơn...

Cùng với hoàn thiện hạ tầng giao thông, khâu đột phá là xây dựng nền tảng số để liên thông dữ liệu chuỗi cung ứng. Ông Nguyễn Duy Hà, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải và Logistics Bắc Ninh nhấn mạnh: "Chuyển đổi số không dừng ở phần mềm quản lý kho hay định vị riêng lẻ mà phải kết nối thông tin giữa nhà máy - vận tải - kho bãi - hải quan trên một trục dữ liệu thống nhất. Khi dữ liệu luồng hàng và chứng từ cập nhật đồng thời, doanh nghiệp sẽ chủ động điều phối phương tiện, hạn chế xe chạy rỗng chiều về và rút ngắn thời gian thông quan".

Nhằm tạo động lực tăng trưởng mới cho toàn ngành, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch phát triển dịch vụ logistics giai đoạn 2026 - 2030. Kế hoạch xác định rõ mục tiêu: Đến năm 2030, ngành logistics đóng góp khoảng 4 - 5% vào GRDP của tỉnh; tốc độ tăng trưởng doanh thu bình quân đạt 12 - 15%/năm; từng bước kéo giảm chi phí logistics xuống mức 16 - 18% GRDP toàn tỉnh. Đồng thời, phấn đấu đạt 60% doanh nghiệp thương mại điện tử trên địa bàn sử dụng các giải pháp logistics số; từng bước phát triển mạng lưới nhà cung cấp dịch vụ logistics chuỗi cung ứng tích hợp (3PL, 4PL, 5PL). Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, tỉnh đang tập trung đẩy nhanh tiến độ xây dựng hạ tầng dữ liệu mở ngành logistics. Các cơ quan chuyên môn của tỉnh đang tích cực nghiên cứu, thiết lập nền tảng kết nối số liên ngành.

Xây dựng hệ sinh thái logistics số không chỉ nhằm giải quyết bài toán giao thương trước mắt, mà còn là bước chuẩn bị cho tầm nhìn phát triển dài hạn của Bắc Ninh. Khi hạ tầng dữ liệu và mạng lưới vận tải đa phương thức vận hành đồng bộ, logistics sẽ trở thành trụ cột vững chắc, góp phần củng cố vị thế trung tâm kinh tế công nghiệp năng động và hiện đại của Vùng Thủ đô.