Ai đã đến được nơi hẻo lánh nhất thế giới?

Điểm Nemo được xác định là nơi xa đất liền nhất trên Trái Đất. Ảnh: BioScience.

Giữa lòng Nam Thái Bình Dương mênh mông tồn tại một tọa độ gần như bị tách rời khỏi phần còn lại của hành tinh. Điểm Nemo hay “cực viễn đại dương” được xác định là nơi xa đất liền nhất trên Trái Đất, cách đều ba đảo gần nhất hơn 2.600 km.

Khoảng cách ấy khiến điểm Nemo không chỉ trở thành biểu tượng của sự cô độc mà còn là nơi hiếm hoi trên hành tinh gần không gian hơn là gần con người.

Suốt nhiều thập kỷ, điểm Nemo hầu như không xuất hiện trong các bản đồ hàng hải hay tuyến giao thông quốc tế. Không tàu thuyền qua lại, không cư dân sinh sống, thậm chí cả sinh vật biển cũng thưa thớt hơn so với nhiều vùng đại dương khác. Chính sự vắng bóng gần như tuyệt đối ấy đã khiến Nemo mang một vai trò rất đặc biệt trong kỷ nguyên chinh phục vũ trụ của loài người.

Những dấu chân hiếm hoi ở “cực viễn đại dương”

Trong phần lớn lịch sử hiện đại, điểm Nemo gần như không có dấu chân con người. Việc tiếp cận đúng tọa độ này đòi hỏi hành trình hàng nghìn km trên đại dương dữ dội, nơi thời tiết khắc nghiệt và sóng lớn có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Tuy nhiên, tinh thần khám phá đã đưa những nhà thám hiểm đầu tiên đến nơi được xem là xa xôi nhất thế giới. Theo The Jerusalem Post, vào tháng 3/2024, hai cha con nhà thám hiểm người Anh Chris Brown và Mika Brown đã vượt qua những con sóng cao tới 7 m, nhiệt độ nước dưới 10°C để tiếp cận chính xác tọa độ điểm Nemo.

Không dừng lại ở việc “đến nơi”, họ còn trực tiếp nhảy xuống biển, đánh dấu một khoảnh khắc hiếm hoi con người chủ động tương tác với vùng nước cô độc này.

“Cảm giác như đang đứng giữa một khoảng không vô tận”, Chris Brown chia sẻ.

Nhà thám hiểm Chris Brown cho biết đây có thể là lần đầu tiên trong lịch sử con người bơi tại điểm cực viễn của Trái Đất. Với họ, điểm Nemo không chỉ là một tọa độ địa lý, mà là giới hạn cuối cùng của sự cô lập trên hành tinh xanh.

Chris Brown và con trai Mika là những người đầu tiên bơi tại điểm Nemo. Ảnh: @chrisbrownexplores

Thế nhưng, ngay cả nơi xa xôi nhất ấy cũng không còn giữ được vẻ nguyên sơ tuyệt đối. Các nghiên cứu khoa học gần đây cho thấy dấu vết của hoạt động con người đã âm thầm xâm nhập đến tận “tận cùng thế giới”.

Theo kết quả phân tích từ Trung tâm Nghiên cứu Đại dương GEOMAR Helmholtz (Đức), các hạt vi nhựa đã được phát hiện ngay tại tọa độ điểm Nemo. Trong chặng đua dài 7.600 hải lý băng qua Nam Thái Bình Dương, hai tàu đua Turn the Tide on Plastic và Team AkzoNobel đã trực tiếp thu thập mẫu nước biển tại những khu vực được xem là hẻo lánh nhất hành tinh.

Kết quả kiểm nghiệm trong phòng thí nghiệm cho thấy mật độ vi nhựa tại điểm Nemo dao động từ 9 đến 26 hạt trên mỗi mét khối nước biển. Con số này thấp hơn đáng kể so với mức 357 hạt trên mỗi mét khối ghi nhận tại các vùng biển gần đất liền, song vẫn đủ để khiến giới khoa học lo ngại.

Tiến sĩ Soren Gutekunst khẳng định đây là bằng chứng thực địa cho thấy rác thải nhựa đã theo các dòng hải lưu toàn cầu lan rộng đến cả những vùng nước từng được coi là “tinh khiết” nhất. Ngay cả điểm xa xôi nhất hành tinh cũng không thể đứng ngoài cuộc khủng hoảng ô nhiễm do chính con người tạo ra.

“Nghĩa địa” của các trạm vũ trụ

Không chỉ là nơi xa xôi nhất trên thế giới mà điểm Nemo còn được xem là “nghĩa địa” lý tưởng của các trạm vũ trụ.

Với các cơ quan hàng không vũ trụ, bài toán lớn nhất sau mỗi sứ mệnh không gian không phải là phóng đi, mà là đưa các thiết bị đã hết hạn sử dụng trở lại Trái Đất một cách an toàn. Trong bối cảnh đó, điểm Nemo nổi lên như lựa chọn lý tưởng.

Theo thống kê của Gizmodo và Popular Science, kể từ năm 1971 đến nay, hơn 260 vệ tinh, tàu vũ trụ và trạm không gian đã được điều khiển rơi xuống khu vực quanh điểm Nemo.

Điểm Nemo được gọi là "nghĩa địa" của tàu vũ trụ, nơi hơn 250 vệ tinh và trạm không gian đã được chôn cất dưới đáy Thái Bình Dương. Ảnh: Medium.

Các cơ quan vũ trụ quốc tế đánh giá đây là vùng an toàn nhất để “kết thúc vòng đời” của các công trình ngoài Trái Đất, giúp giảm thiểu nguy cơ mảnh vỡ rơi xuống khu dân cư hoặc các tuyến hàng hải quan trọng.

Dưới đáy biển sâu khoảng 4 km tại khu vực này hiện “an nghỉ” nhiều công trình nhân tạo từng là niềm tự hào của nhân loại. Nổi bật nhất là trạm vũ trụ MIR, bị đưa xuống đại dương vào năm 2001 sau hơn một thập kỷ hoạt động trên quỹ đạo. Hàng trăm tàu vận tải Progress, phương tiện tiếp tế quen thuộc cho các trạm không gian cũng đã kết thúc sứ mệnh tại đây.

Theo kế hoạch của NASA và các đối tác quốc tế, Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), biểu tượng hợp tác khoa học lớn nhất của nhân loại trong không gian cũng sẽ được đưa về khu vực điểm Nemo vào năm 2031. Khi đó, một chương lịch sử kéo dài hơn ba thập kỷ của khoa học vũ trụ sẽ chính thức khép lại dưới đáy đại dương xa xôi nhất hành tinh.

Lê Huyên