Ai có nguy cơ cao mắc ung thư đại trực tràng?

Vì vậy, việc nhận diện các yếu tố nguy cơ và chủ động tầm soát có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư giai đoạn đầu.

Nếu ung thư đại trực tràng được phát hiện khi tế bào ung thư còn khu trú ở lớp niêm mạc, người bệnh có thể được điều trị bằng kỹ thuật nội soi cắt tách dưới niêm mạc (Endoscopic Submucosal Dissection - ESD). Phương pháp này giúp loại bỏ hoàn toàn vùng tổn thương mà vẫn bảo tồn được đại trực tràng, tránh phải phẫu thuật cắt đoạn ruột cũng như không cần hóa trị hoặc xạ trị trong nhiều trường hợp.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư đại trực tràng

Khối u có thể hình thành ở bất kỳ vị trí nào của đại trực tràng, bao gồm trực tràng, đại tràng sigma, đại tràng xuống, đại tràng ngang, đại tràng lên và manh tràng. Trong đó, đại tràng sigma và trực tràng là những vị trí thường gặp nhất.

Thống kê cho thấy khoảng 42% trường hợp ung thư nằm ở đại tràng phải (manh tràng, đại tràng lên và đại tràng ngang), trong khi gần 60% nằm ở đại tràng trái (đại tràng xuống, đại tràng sigma và trực tràng).

Bất cứ ai cũng có khả năng mắc ung thư tại đại trực tràng, tuy nhiên, những đối tượng sau đây sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn bình thường:

Thừa cân, béo phì

Người thừa cân hoặc béo phì có nguy cơ mắc và tử vong do ung thư đại trực tràng cao hơn người có cân nặng bình thường. Nguy cơ này đặc biệt rõ ở nam giới.

Ít vận động

Thiếu hoạt động thể chất làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Ngược lại, duy trì tập luyện đều đặn có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ ung thư đại trực tràng.

Chế độ ăn không lành mạnh

Chế độ ăn nhiều thịt đỏ (thịt bò, thịt lợn, thịt cừu, nội tạng) và thịt chế biến sẵn (xúc xích, thịt hộp, thịt xông khói…) có liên quan đến nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng cao hơn.

Ung thư đại trực tràng là một trong những loại ung thư đường tiêu hóa thường gặp. Ảnh MH

Ngoài ra, các món ăn được chế biến bằng cách chiên, nướng hoặc quay ở nhiệt độ cao có thể tạo ra những hợp chất làm tăng nguy cơ ung thư. Trong khi đó, chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt được cho là có tác dụng bảo vệ sức khỏe đường ruột.

Hút thuốc lá

Những người hút thuốc lá lâu năm có nguy cơ mắc và tử vong do ung thư đại trực tràng cao hơn đáng kể so với người không hút thuốc.

Uống nhiều rượu bia

Việc sử dụng rượu bia thường xuyên và với lượng lớn có liên quan đến sự gia tăng nguy cơ mắc bệnh. Các chuyên gia khuyến cáo nam giới không nên uống quá 2 đơn vị cồn/ngày và nữ giới không quá 1 đơn vị cồn/ngày.

Tuổi cao

Nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng tăng rõ rệt sau tuổi 50, mặc dù bệnh hiện nay đang có xu hướng trẻ hóa.

Tiền sử gia đình mắc bệnh

Khoảng 20% người mắc ung thư đại trực tràng có người thân trong gia đình từng mắc ung thư đại trực tràng hoặc polyp tuyến. Nguy cơ càng cao nếu người thân mắc bệnh ở độ tuổi trẻ.

Các bệnh lý viêm ruột mạn tính

Người bị viêm loét đại tràng hoặc bệnh Crohn kéo dài có nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng cao hơn dân số chung.

Các phương pháp chẩn đoán ung thư đại trực tràng

Thông qua thăm khám lâm sàng tình trạng của người bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện các phương pháp xét nghiệm để chẩn đoán như:

Xét nghiệm máu trong phân: xét nghiệm này được thực hiện với mục đích định hướng cho nội soi đại trực tràng trong phát hiện sớm tổn thương ung thư đại trực tràng.

Xét nghiệm các marker ung thư CEA, CA 19.9, CA 74,... trong máu để định hướng cho nội soi đại trực tràng.

Siêu âm ổ bụng: gián tiếp phát hiện các tình trạng như: lồng ruột, tắc ruột, thành đại tràng dày,... do khối u đã lớn gây ra.

Nội soi đại trực tràng toàn bộ bằng ống mềm kết hợp sinh thiết

Chụp CT scanner, chụp MRI để phát hiện di căn đến các cơ quan xung quanh.

Theo tiên lượng, ung thư đại trực tràng có thể chữa khỏi khi bệnh lý được phát hiện ở giai đoạn sớm và điều trị kịp thời. Chính vì vậy, ngay khi có có các dấu hiệu bất thường của bệnh lý, người bệnh nên tới các trung tâm, cơ sở y tế để được chẩn đoán tình trạng một cách nhanh chóng nhất.

Khi nào cần đi khám ngay?

Cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra chuyên sâu nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

Rối loạn tiêu hóa kéo dài.

Đầy hơi, chướng bụng, khó tiêu.

Đau tức vùng bụng không rõ nguyên nhân.

Đi ngoài ra máu hoặc phân lẫn chất nhầy.

Phân nhỏ, dẹt bất thường.

Chán ăn, sụt cân nhanh.

Mệt mỏi, suy nhược kéo dài.

Nhiều triệu chứng của ung thư đại trực tràng rất giống với bệnh lý tiêu hóa thông thường, vì vậy người bệnh không nên tự ý điều trị tại nhà kéo dài. Việc thăm khám và nội soi đại trực tràng đúng thời điểm là chìa khóa giúp phát hiện sớm, điều trị hiệu quả và giảm nguy cơ tử vong do căn bệnh này.

BS Nguyễn Phương Anh