4 siêu dự án điện khí trước nguy cơ chậm tiến độ

Mắc từ FS đến cơ chế BOT

Trong chuỗi dự án điện khí LNG Sơn Mỹ, cả Sơn Mỹ I và Sơn Mỹ II đều đối diện vướng mắc về những thủ tục quan trọng trước khi có thể triển khai theo tiến độ đặt ra.

Với dự án BOT Nhiệt điện khí Sơn Mỹ I, tổng mức đầu tư khoảng 48.460 tỷ đồng, dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư cho tổ hợp EDF - KYUSHU - SOJITZ - PACIFIC từ năm 2021.

Phối cảnh dự án nhiệt điện khí Sơn Mỹ II. Ảnh: PECC3

Đến nay, chủ đầu tư đã hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi (FS) theo yêu cầu của Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo nhưng chưa được Bộ Công thương chấp thuận.

Theo đánh giá của Lâm Đồng, khả năng dự án đáp ứng tiến độ vận hành năm 2028 theo chỉ đạo của Thủ tướng phụ thuộc vào quá trình hoàn thiện các thủ tục đầu tư, xây dựng của chủ đầu tư và việc tháo gỡ các vướng mắc thuộc thẩm quyền của Bộ Công thương và cơ quan Trung ương.

Tại địa phương, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cũng chưa hoàn tất. Phần việc này thuộc trách nhiệm của Công ty TNHH Đầu tư Phát triển hạ tầng KCN Sơn Mỹ (IPICO), chủ đầu tư Khu công nghiệp Sơn Mỹ, nơi đặt dự án.

Mặt bằng chưa hoàn tất, chưa xác định rõ mốc thời gian bàn giao, trong khi các vấn đề liên quan đến pháp lý đất đai và các bảo lãnh cần thiết cho khả năng tài chính của dự án vẫn chưa được thiết lập. Vì vậy, tổ hợp nhà đầu tư Sơn Mỹ I chưa thể thảo luận, hoàn thiện hoặc ký hợp đồng thuê lại đất với IPICO.

Những vướng mắc này khiến quá trình chuẩn bị đầu tư của Sơn Mỹ I kéo dài trong khi dự án đã được chấp thuận chủ trương từ năm 2021.

Tương tự, nhiệt điện BOT Sơn Mỹ II được Bộ Công thương duyệt chủ trương đầu tư theo phương thức đối tác công tư vào tháng 9/2022, với tổng mức đầu tư hơn 50.430 tỷ đồng.

Từ năm 2020, chủ đầu tư AES đã nhiều lần trình FS, lần gần nhất vào tháng 2/2025, nhưng đến nay vẫn chờ Bộ Công thương phê duyệt.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Sơn Mỹ II dự kiến hoàn thành, vận hành thương mại trong giai đoạn 2025 - 2030. Tuy nhiên, hiện FS chưa được phê duyệt và dự án chưa thể tiến hành đàm phán bộ hợp đồng dự án.

Bên cạnh thủ tục đầu tư, dự án còn gặp vướng mắc về cơ chế, chính sách để bảo đảm điều kiện vay vốn quốc tế. Theo cơ quan chức năng địa phương, các nội dung cần được tháo gỡ gồm cơ chế bao tiêu sản lượng điện, chuyển ngang giá khí sang giá điện, bảo lãnh chuyển đổi ngoại tệ và bảo lãnh khả năng thanh toán của Tập đoàn Điện lực Việt Nam.

Trong quá trình hoàn thiện dự thảo nghị quyết của Quốc hội về các cơ chế, chính sách để phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, Bộ Công thương từng đề xuất cơ chế, chính sách nhằm xử lý các vướng mắc đối với các dự án BOT điện.

Tuy nhiên, Nghị quyết 253/2025 về các cơ chế, chính sách để phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 được Quốc hội thông qua không bao gồm nhóm cơ chế, chính sách cho các dự án BOT điện như tại dự thảo trước đó.

Do đó, các vướng mắc về cơ chế đối với dự án BOT Sơn Mỹ II chưa được tháo gỡ.

Sơn Mỹ I và II cũng gắn với dự án Kho cảng LNG Sơn Mỹ. Theo kế hoạch của tỉnh Lâm Đồng, kho cảng LNG Sơn Mỹ có mục tiêu cung cấp LNG tái hóa khí cho hai nhà máy Sơn Mỹ I và Sơn Mỹ II, với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 31.000 tỷ đồng, thời gian thực hiện 2026 - 2030.

Việc hai nhà máy điện chưa hoàn tất các thủ tục quan trọng cũng ảnh hưởng đến tiến độ triển khai của các hạng mục liên quan.

Trước thực tế này, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng kiến nghị, nếu Bộ Công thương xác định Sơn Mỹ I và Sơn Mỹ II không thể hoàn thành, đưa vào vận hành trước năm 2030 theo quy hoạch, cần xem xét điều chỉnh tiến độ vận hành các dự án sau năm 2030 cho phù hợp.

Địa phương cho rằng việc xác định lại tiến độ sẽ là cơ sở để xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn tới, đồng thời nghiên cứu, đề xuất bổ sung các dự án năng lượng có tiềm năng, lợi thế khác.

Dung Quất I, III chờ nguồn khí Cá Voi Xanh

Thuộc nhóm dự án tồn đọng, kéo dài chờ xử lý tại Quảng Ngãi, Dung Quất I và Dung Quất III là hai trong ba dự án tại Khu kinh tế Dung Quất do Thủ tướng chấp thuận chủ trương đầu tư. Tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành xử lý các vướng mắc đối với hai dự án này trước ngày 30/11/2026.

Một dự án điện khí. Ảnh: baochinhphu.vn

Hai dự án đều do EVN làm chủ đầu tư, mỗi nhà máy có công suất khoảng 750MW. Theo phương án đầu tư, Dung Quất I và Dung Quất III được triển khai đồng bộ với Chuỗi dự án khí Cá Voi Xanh.

Tại cuộc họp với Bộ Công thương hồi tháng 7/2026, tỉnh Quảng Ngãi cho biết nhiệt điện Dung Quất I, II và III đang được triển khai công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và hoàn thiện các thủ tục liên quan, nhưng việc chưa xác định được thời điểm cung cấp khí từ mỏ Cá Voi Xanh (do ExxonMobil điều hành) đang ảnh hưởng đến tiến độ các dự án.

Quy hoạch điện VIII điều chỉnh vẫn xác định các dự án sử dụng khí Cá Voi Xanh và triển khai đồng bộ với tiến độ chuỗi dự án khí - điện liên quan.

Từ khi được quy hoạch, Dung Quất I và III đã được đặt trong mối liên hệ với chuỗi khí Cá Voi Xanh. Quy hoạch địa điểm Trung tâm Điện lực Dung Quất cũng xác định các nhà máy sử dụng nguồn khí này.

Trong danh mục các chương trình, công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành năng lượng được Thủ tướng phê duyệt cuối năm 2025, nhóm các nhà máy điện sử dụng khí Cá Voi Xanh tại Quảng Ngãi gồm Dung Quất I, Dung Quất II và Dung Quất III có tổng công suất 2.250MW (3 x 750MW). Riêng Trung tâm điện lực Sơn Mỹ, gồm Sơn Mỹ I và Sơn Mỹ II, có tổng công suất 4.500MW.

Đối với Dung Quất I và III (tổng giá trị khoảng 36.000 tỷ đồng), việc tỉnh đưa hai dự án vào kế hoạch tháo gỡ các dự án tồn đọng cho thấy địa phương đang tiếp tục xử lý những phần việc thuộc thẩm quyền của mình. Trong khi đó, thời điểm cung cấp khí từ mỏ Cá Voi Xanh vẫn chưa được xác định.

Trong bối cảnh áp lực đảm bảo an ninh năng lượng ngày càng lớn, việc sớm giải quyết các điểm nghẽn này sẽ là yếu tố quyết định để bốn siêu dự án điện khí không tiếp tục trễ hẹn.