Xứng tầm Thủ đô trong kỷ nguyên mới

Với Hà Nội hôm nay, thời điểm ấy đang dần hiện hữu khi thành phố quyết liệt triển khai thực hiện Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, Luật Thủ đô năm 2026; đồng thời tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn lớn nhất đang cản trở sự phát triển.

Sông Hồng giữ vai trò trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo. Ảnh: Phạm Hùng

Trong nhiều năm qua, Hà Nội luôn giữ vai trò là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ của cả nước. Tuy nhiên, cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh, thành phố phải đối mặt với nhiều thách thức như hạ tầng giao thông quá tải, hàng loạt dự án chậm tiến độ kéo dài, công tác quản lý đất đai còn bất cập, ô nhiễm môi trường, tình trạng úng ngập đô thị sau mưa lớn và những vấn đề về an toàn thực phẩm. Những tồn tại này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của người dân mà còn tác động đến năng lực cạnh tranh và triển vọng phát triển bền vững của Thủ đô.

Nhận diện đúng những “điểm nghẽn” là điều kiện tiên quyết để tìm ra giải pháp phù hợp. Điều đáng ghi nhận là Hà Nội đã không né tránh khó khăn mà lựa chọn cách tiếp cận quyết liệt, đồng bộ và có trọng tâm. Thành phố xác định tập trung tháo gỡ 5 nhóm điểm nghẽn lớn gồm trật tự đô thị, ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, úng ngập và vệ sinh an toàn thực phẩm. Đây đều là những lĩnh vực tác động trực tiếp đến đời sống người dân và quyết định chất lượng phát triển của một đô thị hiện đại.

Những chuyển động tích cực thời gian qua cho thấy quyết tâm ấy đang từng bước được hiện thực hóa. Riêng về hạ tầng giao thông, nhiều dự án kéo dài nhiều năm đã được tháo gỡ vướng mắc để tăng tốc triển khai, trong đó có đường Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục và đường Vành đai 2,5. Đây không chỉ là những công trình giao thông đơn lẻ mà còn là những mắt xích quan trọng trong cấu trúc phát triển đô thị mới của Hà Nội. Khi các tuyến vành đai được hoàn thiện, khả năng kết nối giữa khu vực trung tâm với các đô thị vệ tinh, khu công nghiệp, trung tâm logistics và các tuyến giao thông quốc gia sẽ được nâng lên rõ rệt, góp phần mở rộng không gian phát triển và giảm áp lực cho khu vực nội đô lịch sử.

Những kết quả bước đầu đạt được cho thấy hướng đi của Hà Nội là đúng đắn. Quan trọng hơn, thành phố đã tạo được sự chuyển biến trong tư duy phát triển, từ xử lý từng vấn đề riêng lẻ sang giải quyết đồng bộ các điểm nghẽn mang tính hệ thống; từ tư duy quản lý theo nhiệm kỳ sang tầm nhìn dài hạn; từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển dựa trên chất lượng, hiệu quả và tính bền vững.

Đặc biệt, việc triển khai Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm với triết lý phát triển lấy con người làm trung tâm, lấy chiều sâu văn hóa Thăng Long - Hà Nội làm nguồn lực nội sinh sẽ đưa Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, thành phố toàn cầu, thuộc nhóm các Thủ đô có chất lượng sống và chỉ số hạnh phúc hàng đầu thế giới. Quan trọng hơn nữa, quy hoạch đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển đô thị. Nếu trước đây, nhiều quyết sách chủ yếu nhằm giải quyết những nhu cầu trước mắt thì nay, mọi định hướng đều hướng tới lợi ích lâu dài. Mỗi tuyến đường được mở không chỉ để giảm ùn tắc hiện tại mà còn đáp ứng yêu cầu phát triển của nhiều thập kỷ tới. Mỗi khu đô thị mới không chỉ giải quyết nhu cầu nhà ở mà còn phải bảo đảm sự hài hòa với hệ thống hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật và môi trường sinh thái. Mỗi công trình văn hóa, giáo dục, y tế hay công viên đều được đặt trong tổng thể chiến lược xây dựng một đô thị đáng sống, nơi con người vừa được thụ hưởng những tiện ích hiện đại, vừa gìn giữ những giá trị văn hiến nghìn năm.

Phát biểu thảo luận tại tổ trong khuôn khổ kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, diễn ra sáng 4-8 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm (đại biểu Quốc hội Đoàn Hà Nội) bày tỏ tin tưởng rằng chỉ trong khoảng hai năm tới, bộ mặt Hà Nội sẽ có sự thay đổi rất căn bản. Nhận định đó không chỉ phản ánh niềm tin vào những kết quả trước mắt mà còn thể hiện kỳ vọng lớn đối với quá trình chuyển đổi toàn diện đang được triển khai. Khi các công trình trọng điểm đồng loạt về đích, các dự án tồn đọng được khơi thông, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội được đầu tư đồng bộ, diện mạo Thủ đô chắc chắn sẽ có bước chuyển mạnh mẽ.

Tuy nhiên, phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm. Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm chỉ thực sự phát huy giá trị khi được tổ chức thực hiện với tinh thần quyết liệt, khoa học và nhất quán; khi các cấp, các ngành cùng hành động vì mục tiêu chung; khi mỗi dự án được triển khai đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng và sử dụng hiệu quả từng đồng vốn đầu tư; khi mỗi cán bộ phát huy tinh thần trách nhiệm, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; khi người dân tiếp tục đồng hành, chia sẻ, đóng góp cho quá trình phát triển của Thủ đô.

Một Thủ đô hiện đại không chỉ được tạo dựng bằng những con đường mới, những cây cầu mới hay những khu đô thị mới mà còn được hình thành từ chất lượng quản trị, từ niềm tin của người dân và từ khát vọng phát triển chung của cả cộng đồng. Khi những điểm nghẽn từng bước được tháo gỡ, các nguồn lực được khơi thông và quy hoạch được triển khai nhất quán, Hà Nội sẽ có thêm động lực để bứt phá mạnh mẽ.

Con đường phía trước chắc chắn còn nhiều khó khăn, nhưng với quyết tâm chính trị cao, sự đồng thuận của nhân dân và tầm nhìn chiến lược hướng tới tương lai, Hà Nội có đầy đủ điều kiện và thời cơ để phát triển. Một Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc - nơi hội tụ của trí tuệ, sáng tạo và phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới - không còn là mục tiêu xa vời mà đang từng bước trở thành hiện thực. Hà Nội sẽ luôn xứng đáng là trái tim của cả nước, là Thành phố Vì hòa bình và là thành phố của tương lai.