Xuất khẩu của Đức sang Đông Âu bùng nổ

Theo số liệu từ Cục Thống kê Liên bang (Destatis), trong nửa đầu năm nay, xuất khẩu của Đức sang Ba Lan và Cộng hòa Czech đã tăng lần lượt 9,2% và 14% so với cùng kỳ năm ngoái.

Công nhân làm việc trên dây chuyền sản xuất xe điện ID 3 của Tập đoàn sản xuất xe hơi Đức Volkswagen (VW) ở Dresden, miền Đông Đức. Ảnh: AFP/TTXVN

Theo bà Cathrina Claas-Mühlhäuser, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Đông Âu của Đức (OA), "Trung và Đông Âu đã phát triển thành một khu vực trọng điểm đối với xuất khẩu của Đức". Đặc biệt trong giai đoạn bất ổn địa chính trị, chuỗi cung ứng toàn cầu mong manh và chủ nghĩa bảo hộ ngày càng gia tăng, Đức cần phải tận dụng tốt hơn nữa các cơ hội trong khu vực này.

Trong khi đó, xuất khẩu của Đức sang Trung Quốc và Mỹ tiếp tục giảm mạnh trong nửa đầu năm nay so với cùng kỳ năm 2025, cụ thể xuất khẩu sang Trung Quốc giảm 12,4% xuống còn 36,3 tỷ euro, còn xuất khẩu sang Mỹ giảm 6,5% xuống 72,8 tỷ euro.

Sụt giảm trong xuất khẩu sang Mỹ chủ yếu là do chính sách thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump, khiến các sản phẩm của Đức trở nên đắt đỏ hơn và do đó làm giảm nhu cầu. Tại Trung Quốc, nhu cầu đối với các mặt hàng xuất khẩu truyền thống của Đức như máy móc và ô tô thấp hơn vì ngành công nghiệp Trung Quốc hiện đã đạt được mức tương đồng về công nghệ trong nhiều lĩnh vực.

Hơn nữa, đồng nhân dân tệ bị định giá thấp và các khoản trợ cấp khổng lồ của nhà nước dành cho các công ty Trung Quốc đã đặt các nhà sản xuất Đức vào thế bất lợi trong cạnh tranh.

Mặc dù vậy, sự sụt giảm mạnh về khối lượng xuất khẩu với hai đối tác thương mại lớn nhất của Đức được bù đắp nhiều hơn bởi sự gia tăng đáng kể trong xuất khẩu sang Trung và Đông Âu. OA định nghĩa khu vực này bao gồm 29 quốc gia – từ các nước thành viên EU ở Đông Âu, các nước Balkan, Nga và Ukraine đến các nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ ở Trung Á như Kazakhstan, Turkmenistan và Tajikistan.

* Đông Âu vượt Trung Quốc

Trong nửa đầu năm, xuất khẩu của Đức sang khu vực Trung và Đông Âu tăng 7,4% lên 154,4 tỷ euro, cao hơn đáng kể so với mức tăng 3,7% của tổng kim ngạch xuất khẩu của Đức. Trong khi kim ngạch xuất khẩu của Đức sang Trung Quốc và Mỹ giảm khoảng 10 tỷ euro thì khu vực Trung và Đông Âu đã bù đắp được với mức tăng gần 11 tỷ euro.

"Tất nhiên, Trung và Đông Nam Âu không thể thay thế Trung Quốc và Mỹ", Chủ tịch OA nhấn mạnh, nhưng đã đến lúc cần nhận ra tầm quan trọng to lớn của các nước láng giềng phía Đông đối với sự phát triển kinh tế của Đức.

Bà Claas-Mühlhäuser cho biết, để khai thác tối đa tiềm năng này, thị trường chung châu Âu cần được mở rộng nhanh chóng về phía Đông và Đông Nam. Tiến triển trong các cuộc đàm phán gia nhập EU với Ukraine, Moldova và các nước Tây Balkan cần được "tận dụng một cách mạnh dạn", bà nói.

* Ba Lan và Cộng hòa Czech: Tăng trưởng mạnh mẽ

Xuất khẩu của Đức sang Ba Lan đã tăng trưởng đặc biệt mạnh mẽ. Với kim ngạch 53,8 tỷ euro trong nửa đầu năm, con số này cao hơn đáng kể so với xuất khẩu sang Trung Quốc, đạt tổng cộng 36,3 tỷ euro. Là thị trường xuất khẩu quan trọng thứ tư của Đức, Ba Lan đang ngày càng bỏ xa Trung Quốc, quốc gia đã tụt xuống vị trí thứ chín.

Các công ty Đức cung cấp hàng hóa trị giá 30,3 tỷ euro cho nước láng giềng nhỏ hơn là Cộng hòa Czech – chỉ thấp hơn một chút so với Trung Quốc. Hungary, Romania và Slovakia cũng nằm trong số 20 đối tác thương mại quan trọng nhất của Đức.

Oliver Rakau, chuyên gia kinh tế tại Oxford Economics, cho biết: "Đông Âu rõ ràng đã trở nên quan trọng hơn đối với các nhà xuất khẩu Đức". Nhà kinh tế học này cho rằng, Đông Âu có "nhu cầu đáng kể" đối với các sản phẩm của Đức, „dường như là do tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ nói chung của các nước này".

Samina Sultan, một nhà kinh tế thương mại quốc tế tại Viện Kinh tế Đức, cũng cho rằng sự gia tăng xuất khẩu là do tình hình tương đối thuận lợi ở các nước nhập khẩu. "Ví dụ, ngành xây dựng ở Cộng hòa Séc đang hoạt động tốt, có thể đã làm tăng nhu cầu đối với hàng hóa trung gian và tư liệu sản xuất của Đức", Sultan nói.

Trong khi Đức hiện đang tràn ngập hàng hóa từ Trung Quốc, nhập khẩu từ Trung và Đông Âu vào Đức chỉ tăng nhẹ 2,8% trong sáu tháng đầu năm – mức tăng thấp hơn so với tổng nhập khẩu.

* Nga: Thương mại vẫn tiếp diễn

Do cuộc xung đột Nga-Ukraine, nhập khẩu của Đức từ Nga trong nửa đầu năm nay đã giảm mạnh gần 25% so với cùng kỳ năm ngoái, chỉ còn hơn nửa tỷ euro, trong khi con số này là 14,9 tỷ euro trong nửa đầu năm 2021 – trước khi diễn ra cuộc xung đột. Nhập khẩu từ Nga hiện thậm chí còn thấp hơn một chút so với nhập khẩu từ nước Latvia nhỏ bé.

Tuy nhiên, bất chấp các lệnh trừng phạt đã áp đặt, các công ty Đức vẫn xuất khẩu hàng hóa trị giá 3,4 tỷ euro sang Liên bang Nga trong 6 tháng đầu năm, mặc dù con số này chỉ bằng hơn một phần tư giá trị của nửa đầu năm 2021. Ngược lại, hiện không còn hoạt động thương mại đáng kể nào với Belarus, một đồng minh thân cận của Nga.

* Ukraine: Thương mại dậm chân tại chỗ

Thương mại quốc tế với Ukraine hầu như không thay đổi trong nửa đầu năm với tổng kim ngạch thương mại từ nhập khẩu và xuất khẩu giảm nhẹ 0,8%.

Theo quan điểm của OA, cần có sự năng động hơn, "để thúc đẩy đầu tư tư nhân và xuất khẩu nhiều hơn“. „Cần có các giải pháp tài chính không quan liêu và cơ hội công bằng cho các công ty Đức tham gia vào các dự án tái thiết do châu Âu tài trợ", bà Claas-Mühlhäuser yêu cầu.

* Trung Á: Tiềm năng chưa được khai thác

Đức vẫn đang hoạt động kém hiệu quả trong thương mại quốc tế với các nước Trung Á. Xuất khẩu của Đức sang Kazakhstan và Uzbekistan, hai thị trường lớn nhất ở Trung Á, đã giảm trong sáu tháng đầu năm.

Trong khi đó, nhập khẩu của Đức từ Kazakhstan lại tăng đáng kể tới 43%, có thể là do giá dầu nhập khẩu tăng cao do hậu quả của cuộc chiến với Iran. Năm ngoái, Kazakhstan là nhà cung cấp dầu thô lớn thứ tư của Đức, sau Na Uy, Mỹ và Libya.

Bà Claas-Mühlhäuser cho biết, nhiều người đang rất quan tâm đến việc tăng cường quan hệ kinh tế ở Trung Á, và Đức và châu Âu phải cẩn trọng để không bị tụt hậu trong khu vực, trước sự cạnh tranh gay gắt từ Trung Quốc, Trung Đông và Mỹ.