Xuân mới trên chiến khu Cùa

Tự hào là miền quê cách mạng

Vùng Cùa từ lâu được nhắc đến như một phần của lịch sử dân tộc. Cách đây hơn 1 thế kỷ, Thành Tân Sở được chọn làm căn cứ phòng bị của triều đình nhà Nguyễn, nơi vua Hàm Nghi ban Dụ Cần Vương, kêu gọi Nhân dân đứng lên phò vua cứu nước. Mặc dù “Kinh đô kháng chiến” của triều đình nhà Nguyễn tồn tại không dài, nhưng Dụ Cần Vương và tên tuổi của nhà vua yêu nước Hàm Nghi mãi gắn liền với tên gọi Thành Tân Sở và mảnh đất Cam Lộ.

Trong các cuộc kháng chiến chống Pháp rồi chống Mỹ, vùng Cùa tiếp tục giữ vai trò là chiến khu quan trọng. Từ phong trào Đồng Khởi năm 1964 cho đến ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, Nhân dân nơi đây luôn bền gan, vững chí. Những câu chuyện về một thời “đói cơm, thiếu muối” mà vẫn một lòng theo cách mạng luôn được người dân truyền lại mỗi độ xuân về như lời nhắc nhớ về truyền thống kiên trung của quê hương.

Bà Hoàng Thị Thoại ở thôn Mai Trung, xã Cam Lộ nhớ lại: “Sau ngày giải phóng, vùng Cùa nhìn đâu cũng tan hoang. Khắp nơi là hố bom, hàng rào dây kẽm gai chằng chịt. Đời sống người dân lúc đó rất khó khăn nhưng ai cũng phấn khởi vì được sống trong hòa bình. Vậy nên, ai cũng cố gắng, cùng nhau xây dựng lại quê hương ngày càng đổi mới”.

Vùng Cùa hôm nay đã khoác lên mình sự đổi thay - Ảnh: L.T

Những ngày đầu xuân Bính Ngọ 2026, trên khắp xứ Cùa, đâu đâu cũng rực rỡ cờ hoa, lòng người như hòa vào đất trời, ai cũng phấn khởi, tự hào bởi quê hương ngày càng đổi mới.

Vùng Cùa hiện có trên 1.642ha cây cao su. Đặc sản tiêu Cùa nổi tiếng đã được doanh nghiệp đầu tư xây dựng thương hiệu tiêu Cùa. Tổng diện tích rừng trồng của 2 xã Cam Chính và Cam Nghĩa (cũ) hơn 4.400ha. Nhằm chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo bước đột phá nâng cao hiệu quả trên một đơn vị diện tích, những năm qua, chính quyền địa phương đã đưa vào trồng hàng chục ha cây chè vằng cung cấp nguyên liệu cho làng nghề cao dược liệu Định Sơn; thử nghiệm các loại dược liệu mới như cà gai leo, nghệ… Nhờ đó, vùng Cùa đã xây dựng được nhiều sản phẩm OCOP từ 3-4 sao như: Hồ tiêu Cùa, cao chè vằng, gà Cùa…

Bức tranh kinh tế của vùng Cùa hôm nay đã khởi sắc nhờ vào lối tư duy kinh tế năng động, dám nghĩ, dám làm bằng việc mở mang phát triển các mô hình kinh tế theo hướng thâm canh. Lấy chăn nuôi làm mũi nhọn đột phá, cùng với các chính sách hỗ trợ về vốn vay, chuyển giao khoa học kỹ thuật, nhiều hộ gia đình đã mạnh dạn đầu tư hàng tỉ đồng để phát triển chăn nuôi với quy mô lớn.

Là người trẻ, được sinh ra và lớn lên trên chiến khu anh hùng, anh Lê Văn Chương ở thôn Mai Lộc 2 hiểu rõ thổ nhưỡng quê hương mình và với tâm huyết muốn làm giàu trên chính đồng đất quê nhà, anh đã mạnh dạn trong phát triển kinh tế bằng mô hình chăn nuôi dê thâm canh. Với quy trình bài bản từ chuồng trại đến phòng bệnh, đàn dê sinh sản và dê thịt của anh Chương khi nào cũng lên đến hàng trăm con. Nhờ mô hình nuôi dê thâm canh, kinh tế gia đình anh trở nên khá giả.

Anh Chương chia sẻ, điều hạnh phúc nhất của anh không chỉ là bước đầu khởi nghiệp thành công, mà đã góp phần xây dựng quê hương giàu đẹp hơn, giúp đỡ nhiều thanh niên địa phương có việc làm và thu nhập ổn định.

Ðể chiến khu Cùa là điểm đến du lịch

Sau sáp nhập, xã Cam Lộ có điều kiện thuận lợi hơn trong quản lý, quy hoạch và phát huy lợi thế vùng Cùa. Từ vùng đất đỏ bazan màu mỡ, người dân đã xây dựng nên những vùng sản xuất tập trung giá trị cao. Đặc biệt, sau hơn 10 năm xây dựng nông thôn mới, diện mạo vùng Cùa đổi thay mạnh mẽ từ đường giao thông được bê tông hóa, hệ thống trường học, nhà văn hóa khang trang đến các mô hình vườn đồi-vườn rừng-kinh tế trang trại phát triển nhanh.

Với lợi thế về điều kiện tự nhiên đa dạng gồm nhiều cảnh quan đẹp cùng các sản phẩm tự nhiên và nuôi trồng, xã Cam Lộ có nhiều dư địa để phát triển du lịch. Địa phương hiện có 16 di tích được xếp hạng, trong đó nhiều di tích có thể khai thác lễ hội. Điểm nhấn lớn nhất là Đền thờ Vua Hàm Nghi và các tướng sĩ Cần Vương tại Thành Tân Sở ở xứ Cùa được phục dựng và đưa vào sử dụng từ năm 2020, trở thành điểm đến tâm linh, lịch sử giàu ý nghĩa.

Chủ tịch UBND xã Cam Lộ Nguyễn Văn Ân cho biết, địa phương đã xây dựng Đề án quy hoạch, phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ và du lịch giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2040 làm cơ sở để thu hút nguồn lực đầu tư, thúc đẩy liên kết vùng, mở rộng hợp tác, phấn đấu đưa Cam Lộ trở thành địa phương phát triển năng động, hiện đại, giàu bản sắc. Trong đó, tập trung quy hoạch, đầu tư phát triển các khu du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm nông nghiệp, mô hình farmstay “Một ngày làm nông dân”, kết hợp tiêu thụ sản phẩm OCOP. Kêu gọi doanh nghiệp đầu tư khai thác các tuyến, điểm du lịch kết nối với Hành lang kinh tế Đông-Tây và vùng phụ cận.

“Chúng tôi chú trọng hoàn thiện sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với đời sống văn hóa, nông nghiệp đặc trưng của địa phương như đến thăm Đền thờ vua Hàm Nghi, hệ thống giếng cổ, vườn chè cổ, vùng chuyên canh tiêu ở Cùa; thưởng thức đặc sản gà Cùa và các món ẩm thực của vùng chiến khu… Đây sẽ là hướng phát triển bền vững mà xã đặt ưu tiên trong thời gian tới để không chỉ quảng bá sản phẩm địa phương mà còn giúp người dân tăng thu nhập, tạo ra chuỗi giá trị bền vững”, ông Ân chia sẻ thêm.

Đến Cùa trong những ngày đầu xuân mới, giữa tiết trời se lạnh pha lẫn những giọt sương ban sớm, được nhâm nhi bát chè xanh nồng ấm, chứng kiến sự đổi thay trên mảnh đất chiến khu này, ai cũng thấy ấm áp và vui mừng. Mùa xuân này, cuộc sống của người dân vùng Cùa bừng sáng một màu tươi mới, tràn trề hy vọng vào tương lai.

Lê Trường