Xây dựng niềm tin thể chế cho IFC Việt Nam

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân.

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành IFC tại TP.HCM chia sẻ với VietTimes nhân dịp Xuân Bính Ngọ 2026.

Khác biệt của IFC Việt Nam

Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành IFC tại TP.HCM Nguyễn Hữu Huân cho biết: Việt Nam có quy mô kinh tế – dân số lớn, cấu trúc đa trung tâm, mỗi vùng có nhu cầu phát triển khác nhau. Chúng ta phải cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định vĩ mô, nên không thể vận hành IFC Việt Nam theo mô hình siêu tập trung như Singapore. Chúng ta đang bước vào một cuộc chơi mà người đi sau không có lợi thế cạnh tranh. Thị trường tài chính toàn cầu không cần thêm một bản sao, mà cần những trung tâm có câu chuyện khác, giá trị khác và vai trò khác trong mạng lưới tài chính quốc tế.

- Vậy IFC Việt Nam sẽ vận hành như thế nào, có gì khác với các trung tâm tài chính truyền thống như Singapore hay Hong Kong (Trung Quốc), thưa ông?

- Đến nay, IFC tại TP HCM đã vượt qua giai đoạn “ý tưởng” và bước vào giai đoạn định hình thực chất. Điều quan trọng nhất không phải là xây bao nhiêu tòa nhà, mà là đặt nền móng thể chế cho một trung tâm tài chính quốc tế theo cách tiếp cận mới. Khung pháp lý đặc thù đã được ban hành; mô hình “một trung tâm – hai điểm đến” được xác lập; bộ máy điều hành đã hình thành. Nói cách khác, Việt Nam đã có “luật chơi” và không gian chính sách đủ rõ để thu hút nhà đầu tư.

Khác biệt lớn nhất của IFC Việt Nam là không đi theo mô hình trung gian vốn thuần túy như nhiều trung tâm tài chính truyền thống. Ở các trung tâm đã phát triển, tài chính có thể tách khỏi sản xuất. Việt Nam thì khác: trung tâm tài chính phải gắn chặt với kinh tế thực, từ sản xuất, logistics, xuất nhập khẩu đến chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. IFC vì thế không chỉ là nơi giao dịch tài chính, mà là nơi xử lý các “bài toán thật”: tài trợ thương mại, rủi ro chuỗi cung ứng, vốn hạ tầng, tài sản số…

Cách tiếp cận này tạo lợi thế dài hạn. Việt Nam có nền kinh tế tăng trưởng nhanh, độ mở lớn, FDI mạnh, thương mại quốc tế sôi động và nhu cầu vốn trung – dài hạn rất cao. Nếu vận hành đúng, IFC có thể trở thành “bộ chuyển đổi” kết nối dòng vốn quốc tế với nhu cầu vốn trong nước.

Việc đi sau cũng cho phép IFC Việt Nam tích hợp các xu hướng mới – fintech, blockchain, tài chính xanh, sandbox thể chế – những thứ mà các trung tâm lâu đời khó đổi mới nhanh.

Dù vậy, Việt Nam vẫn có nhiều điểm yếu: độ sâu thị trường tài chính còn hạn chế; thiếu các định chế tài chính toàn cầu quy mô lớn; hệ sinh thái dịch vụ cao cấp (pháp lý, kiểm toán, ngân hàng đầu tư, quản lý tài sản) chưa phát triển mạnh. Đặc biệt, niềm tin thể chế cần thời gian để tích lũy – yếu tố đã làm nên thương hiệu của Singapore và Hồng Kông.

Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM phải gắn chặt với kinh tế thực, từ sản xuất, logistics, xuất nhập khẩu đến chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Trong ảnh: Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc thực hiện nghi thức khánh thành Tòa tháp Saigon Marina IFC - biểu tượng mới của Trung tâm Tài chính Quốc tế TPHCM. Ảnh: VGP/Trần Mạnh

Bởi vậy, IFC Việt Nam phải tạo không gian thể chế an toàn, minh bạch và cạnh tranh: thuế suất ưu đãi dài hạn, cơ chế visa – cư trú đặc thù, trọng tài quốc tế, quy định riêng về ngân hàng – ngoại hối – AML. Đây là cách Việt Nam chia sẻ rủi ro thể chế với nhà đầu tư trong giai đoạn đầu.

Ưu tiên các dòng vốn cho công nghệ, đổi mới sáng tạo

- Việt Nam đang tiếp cận IFC theo hướng mở cửa có chọn lọc và trong không gian thể chế đặc thù, thay vì tự do hóa dòng vốn toàn phần. Liệu cách tiếp cận này ảnh hưởng thế nào đến khả năng thu hút các định chế tài chính quốc tế?

- Việc cho rằng chỉ tự do hóa hoàn toàn mới hấp dẫn nhà đầu tư là chưa đầy đủ. Các định chế lớn quan tâm trước hết đến chất lượng thể chế: sự ổn định, khả năng dự đoán chính sách và cơ chế bảo vệ quyền tài sản. Một thị trường mở toàn phần nhưng thiếu ổn định chưa chắc thu hút hơn thị trường mở có chọn lọc nhưng đáng tin cậy. Ngay cả Singapore hay Hồng Kông cũng mở theo lộ trình và giám sát rủi ro rất chặt.

Tòa tháp Saigon Marina IFC - biểu tượng mới của Trung tâm Tài chính Quốc tế TPHCM. Ảnh: VGP/Trần Mạnh

Với Việt Nam, việc xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế của chúng ta dựa trên cách tiếp cận mở cửa có chọn lọc, ưu tiên các dòng vốn dài hạn, vốn gắn với thương mại, hạ tầng, công nghệ và đổi mới sáng tạo, được vận hành trong một không gian thể chế đặc thù, minh bạch và đúng chuẩn quốc tế. Với nhà đầu tư chiến lược, điều này quan trọng hơn việc ra – vào vốn hoàn toàn tự do nhưng đối mặt với rủi ro vĩ mô hoặc rủi ro chính sách.

Niềm tin thể chế được xây dựng bằng sự nhất quán chính sách, không chỉ bằng mức độ mở cửa. Nếu Việt Nam bảo đảm luật chơi ổn định và quyền lợi nhà đầu tư được bảo vệ, việc chưa tự do hóa toàn diện sẽ không phải rào cản thu hút vốn.

- Nhìn trong khung thời gian 5–10 năm, ông kỳ vọng Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam sẽ có vị thế như thế nào trong khu vực?

- Trong 5 năm đầu, IFC cần chứng minh mô hình thể chế đặc thù vận hành hiệu quả: luật chơi ổn định, ưu đãi thực thi được, tranh chấp xử lý minh bạch. Đây là nền tảng để tạo dựng niềm tin thể chế – yếu tố quyết định sức hút của một trung tâm tài chính.

Trong 10 năm, IFC có thể trở thành điểm kết nối dòng vốn quốc tế với kinh tế thực khu vực, nhất là thương mại, logistics, sản xuất, kinh tế số và chuyển đổi xanh. IFC không chỉ trung gian vốn, mà còn thiết kế giải pháp tài chính cho các chuỗi giá trị dịch chuyển.

Mục tiêu cuối cùng là hình thành một trung tâm tài chính có bản sắc riêng, đáng tin cậy và đóng góp thực chất cho phát triển bền vững.

- Xin cảm ơn ông!

Đình DânDiệu Huyền