Xây dựng hành lang pháp lý phát triển đô thị Việt Nam

Thạc sĩ Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký Liên hiệp Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: BÍCH LIÊN)

Ngày 5/8, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) tổ chức Hội thảo “Đóng góp ý kiến cho dự thảo Luật Phát triển đô thị”.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thạc sĩ Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký Liên hiệp Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cho biết, trong bối cảnh đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo, yêu cầu xây dựng các đô thị hiện đại, thông minh, có khả năng thu hút đầu tư quốc tế ngày càng trở nên cấp thiết. Đô thị không chỉ là không gian phát triển kinh tế mà còn phải là không gian sáng tạo, không gian văn hóa, không gian sống đáp ứng yêu cầu xây dựng đô thị văn minh, phát triển bền vững.

Thực tế cho thấy, nhiều cơ chế, chính sách phát triển đô thị thời gian qua đã phát huy hiệu quả, nhưng vẫn mang tính thí điểm, phân tán ở nhiều văn bản khác nhau và chưa hình thành một khuôn khổ pháp lý thống nhất, ổn định, lâu dài. Bên cạnh đó, thực tiễn phát triển đô thị cũng đặt ra nhiều vấn đề mới như quản trị đô thị thông minh, phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD), khai thác không gian ngầm, không gian trên cao, chuyển đổi số, phát triển hạ tầng đồng bộ, phát triển kinh tế tầm thấp, kiểm soát ô nhiễm môi trường, nâng cao chất lượng sống và tăng cường khả năng chống chịu của đô thị trước biến đổi khí hậu.

Vì vậy, việc ban hành Luật Phát triển đô thị là yêu cầu cấp thiết nhằm xây dựng một hành lang pháp lý ổn định, có tính đột phá và khả thi để thúc đẩy phát triển đô thị, thực hiện thắng lợi mục tiêu Đảng ta đã đề ra tại Nghị quyết số 06-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 24/1/2022 về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Để góp phần hoàn thiện dự thảo Luật, Tổng Thư ký Liên hiệp Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam mong muốn các chuyên gia, nhà khoa học tập trung thảo luận, đưa ra những ý kiến góp ý khách quan và khoa học; phân tích các vấn đề lớn, các cơ chế, chính sách trong dự thảo Luật; tính đồng bộ giữa dự thảo Luật với hệ thống pháp luật hiện hành và những nội dung khác nhằm xây dựng hành lang pháp lý ổn định, có tính đột phá và khả thi để thúc đẩy phát triển đô thị Việt Nam.

Hội thảo “Đóng góp ý kiến cho dự thảo Luật Phát triển đô thị”. (Ảnh: BÍCH LIÊN)

Góp ý dự thảo Luật Phát triển đô thị, Tiến sĩ, kiến trúc sư Trần Thị Lan Anh, Viện nghiên cứu Kinh tế xây dựng và đô thị (Tổng Hội Xây dựng Việt Nam) cho biết, dự thảo Luật có ý nghĩa quan trọng trong việc thể chế hóa chủ trương phát triển hệ thống đô thị quốc gia trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, qua nghiên cứu dự thảo và các tài liệu liên quan, cho thấy dự thảo Luật hiện nay còn tồn tại một vấn đề mang tính nền tảng, chưa xác định rõ bản chất của luật là luật khung điều chỉnh phát triển toàn bộ hệ thống đô thị, hay chỉ là luật quy định cơ chế, chính sách đặc thù cho một số đô thị cụ thể.

Việc chưa làm rõ vấn đề này dẫn đến mâu thuẫn giữa tên gọi và nội dung, thiếu tính hệ thống và tính bao quát, nguy cơ chồng lấn với các luật hiện hành. Đặc biệt, luật chưa đáp ứng yêu cầu quản lý phát triển đô thị trên phạm vi cả nước trong bối cảnh mới sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Bởi vậy, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Trần Thị Lan Anh đề nghị, cơ quan soạn thảo nghiên cứu phương án cơ cấu lại Luật thành hai phần: hình thành, phát triển đô thị trực thuộc tỉnh và phát triển thành phố trực thuộc Trung ương và khu kinh tế đặc biệt. Đồng thời, bổ sung một phần hoàn toàn mới làm khung pháp lý chung cho toàn bộ hệ thống đô thị; bổ sung một mục riêng quy định tiêu chí, điều kiện, trình tự phát triển lên thành phố trực thuộc Trung ương; giữ lại các cơ chế đặc thù đã xây dựng, nhưng đặt trong cấu trúc thống nhất, có liên kết logic với toàn bộ hệ thống pháp luật.

Ở khía cạnh khác, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Lê Thị Bích Thuận, Viện nghiên cứu đô thị và phát triển hạ tầng cho rằng, dự thảo Luật được thực hiện nhằm gỡ "điểm nghẽn" về hạ tầng, nguồn lực và quản lý phân cấp cho các đô thị. Đây là lần đầu tiên Quốc hội xem xét, ban hành một Luật chuyên sâu điều chỉnh toàn diện về quản lý và phát triển đô thị.

Bởi vậy, cần sửa đổi, bổ sung để Luật Phát triển đô thị thống nhất với các luật vừa ban hành như Luật Đất đai, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Kinh doanh bất động sản, tránh chồng chéo thủ tục gây ách tắc cho các nhà đầu tư.