Xây dựng bản đồ nguy cơ, cảnh báo sớm sạt trượt đất

Sạt lở trên đèo Prenn gây chia cắt giao thông (tháng 11/2025)

Nhận diện các điểm nguy cơ

Trước thực trạng đó, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh triển khai đề tài “Khảo sát, đánh giá hiện trạng, phân vùng nguy cơ rủi ro, cảnh báo sớm sạt trượt đất tại nội ô Đà Lạt, Bảo Lộc và các trục quốc lộ chính tỉnh Lâm Đồng”. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu, bản đồ nguy cơ và hệ thống cảnh báo sớm được xem là yêu cầu cấp thiết nhằm phục vụ công tác quản lý nhà nước, quy hoạch phát triển và phòng, chống thiên tai.

Sau 1 năm, nhóm các chuyên gia Trường Đại học Thủy lợi (Phân hiệu miền Nam tại TP Hồ Chí Minh) được giao chủ trì thực hiện đề tài đã cho biết kết quả nghiên cứu bước đầu. Nhóm đã tiến hành xây dựng cơ sở dữ liệu số về hiện trạng sạt trượt đất trên địa bàn tỉnh, nhận diện 347 điểm có nguy cơ sạt trượt, trong đó 81,3% được đánh giá ở mức nguy cơ cao và rất cao. Đáng chú ý, 23 điểm có nguy cơ sạt trượt đất đặc biệt cao tại các phường Đà Lạt và xã Đam Rông đang ảnh hưởng trực tiếp đến khoảng 1.341 hộ dân. Nhóm nghiên cứu kiến nghị hạn chế xây dựng, tăng cường theo dõi, cảnh báo và xem xét di dời dân cư tại những nơi không bảo đảm an toàn. Phần lớn các điểm nguy cơ hiện chưa có giải pháp kỹ thuật phòng, chống phù hợp.

Các sự cố sạt lở còn đe dọa an toàn giao thông trên những tuyến đường trọng điểm như: đèo Prenn, đèo Mimosa, đèo Bảo Lộc và nhiều tuyến quốc lộ qua địa bàn tỉnh, gây khó khăn cho việc đi lại, vận chuyển hàng hóa và ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Sạt lở kinh hoàng trên đèo Bảo Lộc cuối tháng 7/2023 làm chết 4 người.

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo để dự báo, cảnh báo sớm

Việc xây dựng hệ thống quản lý, giám sát và cảnh báo sớm được xem là một trong những giải pháp cần thiết. PGS.TS Trần Đăng An - Chủ nhiệm đề tài cho biết, nhóm nghiên cứu đang bước vào giai đoạn xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu số về sạt trượt đất trên nền tảng GIS. Toàn bộ dữ liệu khảo sát sẽ được tích hợp vào bản đồ số, phục vụ công tác quản lý, cập nhật và theo dõi nguy cơ sạt trượt. Người dân cũng có thể tiếp cận thông tin qua nền tảng trực tuyến, chủ động phòng tránh thiên tai.

Để nâng cao độ chính xác trong dự báo, nhóm nghiên cứu sẽ ứng dụng các công nghệ mới như: trí tuệ nhân tạo (AI), học sâu, ảnh radar giao thoa InSAR và các mô hình địa kỹ thuật để phân tích, đánh giá nguy cơ sạt trượt đất. Cùng với đó, hệ thống bản đồ nguy cơ sạt trượt sẽ được xây dựng ở nhiều mức độ, từ bản đồ tổng thể toàn tỉnh tỷ lệ 1/100.000 đến bản đồ chi tiết tỷ lệ 1/5.000 tại các khu vực có nguy cơ cao như: Đà Lạt, Bảo Lộc. Hệ thống này sẽ phục vụ công tác quản lý, quy hoạch và xử lý tình huống tại từng địa bàn.

Trên nền tảng dữ liệu đó, WebGIS sẽ được xây dựng để quản lý và cảnh báo sớm. Khi hoàn thiện, người dân, lái xe và cơ quan chức năng có thể tra cứu nguy cơ sạt trượt theo từng vị trí, góp phần bảo đảm an toàn giao thông, hỗ trợ quy hoạch đô thị và bố trí dân cư.

Khi hoàn thành, đề tài sẽ cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ dự báo, cảnh báo sớm nguy cơ sạt trượt đất; hỗ trợ quy hoạch đô thị, giao thông, dân cư và nâng cao hiệu quả phòng, chống thiên tai.

Sạt lở kinh hoàng tại Khu dân cư đường Hoàng Hoa Thám, phường Xuân Hương - Đà Lạt năm 2023 làm 2 người chết, 1 ngôi nhà bị sập hoàn toàn.

Theo các chuyên gia, sạt trượt, lở đất do nhiều yếu tố, trong đó mưa lớn kéo dài làm đất bão hòa nước là nguyên nhân chính. Hoạt động san gạt mái dốc, mở đường, xây dựng trên sườn dốc và đô thị hóa thiếu đồng bộ hệ thống thoát nước cũng làm gia tăng nguy cơ sạt trượt.