Vượt khó đến trường

Phía sau những bước chân ấy là sự đồng hành của gia đình, thầy cô và cộng đồng, góp phần để con đường đến trường của các em bớt nhọc nhằn.

Những bước chân vượt khó

Năm 2021, khi hồ Bản Lải dâng nước, cuộc sống của gia đình chị Triệu Thị Pham, khu Pò Phát, thôn Pò Háng, xã Kiên Mộc cũng thay đổi theo. Để chủ động việc đi lại và thuận tiện đưa con đến trường, gia đình chị phải dành gần 40 triệu đồng mua thuyền máy. Từ đó, mỗi ngày, đúng 6 giờ sáng, chị lại nổ máy chiếc thuyền nhỏ đưa hai con vượt hồ đến trường. Từ nhà đến điểm trường Pò Phát khoảng 5 km, đến trường chính tại Pò Háng khoảng 10 km, mỗi lượt đi mất khoảng 30 phút. 

Học sinh xã Kiên Mộc vượt hồ Bản Lải đến trường

Năm học 2026 - 2027 này, khi trường phổ thông liên cấp của xã được đưa vào sử dụng, các con chị là Dương Quỳnh Anh, lớp 5 và Dương Triệu Hình, lớp 4, có thể học nội trú. Riêng con út Dương Duy Anh, năm nay bước vào lớp mầm non nên hằng ngày, chị Pham vẫn phải đưa con vượt hồ đến lớp rồi đón về. Chị Pham cho biết: Dù vất vả, tôi vẫn cố gắng đưa đón các con mỗi ngày bởi việc học luôn được gia đình đặt lên hàng đầu. Điều tôi mong nhất là các con được học hành đến nơi đến chốn, có kiến thức để sau này tự lo cho cuộc sống của mình.

Nếu hành trình vượt hồ là trở ngại đối với gia đình chị Pham thì với em P.N.H, học sinh lớp 9A5, Trường THCS Hoàng Đồng, phường Tam Thanh, con đường đến trường lại gắn với những khó khăn của cuộc sống. Nhà cách trường khoảng 6 km, mỗi ngày H vẫn đạp xe đến lớp. Gia đình H có 6 người; bố mất khả năng lao động sau một trận bạo bệnh năm 2015, mẹ trở thành lao động chính, vừa làm ruộng, bán nông sản, vừa làm công nhân. Bà nội ngoài 70 tuổi vẫn làm vườn, trồng ngô, kiếm củi và chăm sóc gia đình. Căn nhà cấp bốn xuống cấp sau hai lần hỏa hoạn, hơn 10 năm chưa có điều kiện sửa chữa; ba chị em H cùng sinh hoạt trong một căn phòng nhỏ, không có góc học tập riêng. Cuối năm học 2025 - 2026, H tiếp tục đối mặt với khó khăn khi được chẩn đoán mắc u xương ở chân phải và phải phẫu thuật, khiến mẹ phải nghỉ việc để chăm con.

Dù hoàn cảnh gia đình và sức khỏe có nhiều biến động, H vẫn giữ tinh thần lạc quan, duy trì việc học và đến lớp đầy đủ. Hai năm học 2023 - 2024 và 2024 - 2025, em đều đạt danh hiệu học sinh giỏi, rèn luyện tốt; năm học 2025 - 2026, em vẫn hoàn thành chương trình với kết quả học lực khá, rèn luyện tốt. H mong muốn học hết THPT, sau đó học một nghề phù hợp để có công việc ổn định, giúp mẹ bớt vất vả, chăm sóc bố và bà, đồng thời có điều kiện sửa lại căn nhà. Đó cũng là động lực để em tiếp tục cố gắng trên hành trình đến trường.

Những chuyến vượt hồ của mẹ con chị Pham hay nghị lực vượt qua hoàn cảnh của H chỉ là hai trong nhiều câu chuyện về học sinh còn gặp khó khăn trên hành trình đến trường. Có em vượt qua khoảng cách địa lý, có em vượt qua thiếu thốn vật chất, có em phải thích nghi với biến cố gia đình hoặc những giới hạn về sức khỏe. Mỗi hoàn cảnh một khác, nhưng ở các em đều có sự kiên trì, ý chí vươn lên và mong muốn được học tập.Trên hành trình ấy, các em không đơn độc. Sự quan tâm, chia sẻ của các cấp, ngành, tổ chức, cá nhân thông qua những suất học bổng, sách vở, đồ dùng học tập, quần áo và nhiều phần quà thiết thực là nguồn động viên, giúp các em yên tâm học tập, tiếp tục nuôi dưỡng ước mơ. 

Điểm tựa cho những ước mơ

Ông Đặng Hồng Cường, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết: Nhằm giúp học sinh có hoàn cảnh khó khăn được tiếp tục học tập, thời gian qua, các cấp, ngành, cơ sở giáo dục cùng nhiều tổ chức, cá nhân đã dành nguồn lực chăm lo, hỗ trợ trẻ em, học sinh, nhất là tại vùng sâu, vùng xa và khu vực biên giới. Các hoạt động được duy trì thường xuyên, với nhiều hình thức thiết thực như trao học bổng, sách vở, đồ dùng học tập, quần áo; hỗ trợ chăn, màn, thiết bị phục vụ bếp ăn bán trú, phòng máy tính, thư viện và khu vui chơi cho các nhà trường. Sự đồng hành đó không chỉ góp phần giảm bớt khó khăn trước mắt mà còn tiếp thêm động lực để học sinh yên tâm đến lớp, duy trì việc học, rèn luyện và từng bước hiện thực hóa ước mơ. Đây cũng là nguồn lực quan trọng để ngành giáo dục thực hiện tốt mục tiêu bảo đảm cơ hội học tập công bằng, không để học sinh nào bị bỏ lại phía sau vì hoàn cảnh khó khăn.

Thiếu nhi khu vực Tràng Định được nhận xe đạp từ các cơ quan, đơn vị (tháng 6 năm 2026)

Trong đó, công tác khuyến học, khuyến tài tiếp tục phát huy vai trò là điểm tựa thiết thực đối với người học, nhất là học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Từ năm 2023 đến nay, các cấp hội khuyến học trong tỉnh đã khen thưởng, trao học bổng cho trên 449.000 lượt học sinh, sinh viên và người học tại các cơ sở giáo dục, với tổng kinh phí gần 47 tỷ đồng. Riêng học sinh có hoàn cảnh khó khăn, hơn 25.000 lượt em được trao học bổng, khen thưởng với số tiền trên 9,8 tỷ đồng. Đằng sau những con số ấy là sự tiếp sức để nhiều học sinh có thêm điều kiện mua sách vở, đồ dùng học tập, giảm bớt gánh nặng chi phí và yên tâm đến trường.

Cùng với công tác khuyến học, các tổ chức đoàn, hội, đội cũng thường xuyên triển khai hoạt động đồng hành với thanh thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn. Từ năm 2025 đến nay, các cấp bộ đoàn đã phối hợp trao quà, hỗ trợ hơn 15.700 lượt thanh thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn, bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Năm học 2025 - 2026, 100% liên đội trong tỉnh triển khai hoạt động hỗ trợ, giúp đỡ thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn, qua đó hỗ trợ trên 5.000 thiếu nhi. Riêng dịp Tết Bính Ngọ 2026, các cấp bộ đội huy động nguồn lực trao tặng hơn 500 suất quà cho thiếu nhi.

Đoàn Thanh niên các cơ quan Trung ương tặng sân chơi cho thiếu nhi xã Kháng Chiến

Bên cạnh nguồn lực xã hội hóa, các chính sách hỗ trợ người học tiếp tục được triển khai nhằm bảo đảm quyền lợi và tạo điều kiện để học sinh thuộc các nhóm khó khăn được học tập bình đẳng. Với học sinh khuyết tật, sự hỗ trợ được thể hiện qua việc tạo môi trường học tập hòa nhập. Năm học 2025 - 2026, toàn tỉnh có trên 1.600 trẻ, học sinh khuyết tật học hòa nhập tại các cơ sở giáo dục. Các nhà trường chủ động điều chỉnh nội dung, phương pháp dạy học phù hợp, thực hiện các chế độ ưu tiên, hỗ trợ sách vở, đồ dùng học tập, tạo điều kiện để các em được học tập và hòa nhập bình đẳng.

Ở những địa bàn biên giới, nơi khoảng cách địa lý và điều kiện giao thông vẫn là trở ngại, việc đầu tư trường lớp đang tạo thêm một điểm tựa lâu dài cho học sinh. Trên địa bàn tỉnh đã có 11 trường phổ thông nội trú liên cấp đang được xây dựng tại các xã biên giới. Dự kiến năm học 2026 - 2027 sẽ có 4 trường được đưa vào hoạt động. Không chỉ bổ sung phòng học, các công trình được đầu tư đồng bộ còn hướng tới giải quyết những khó khăn về khoảng cách, giao thông và điều kiện sinh hoạt của học sinh. Khi có nơi học tập, ăn ở và sinh hoạt phù hợp, học sinh khu vực biên giới có thêm cơ hội được học tập trong môi trường an toàn, thuận lợi, giảm áp lực đi lại và đưa đón hằng ngày.

Từ những suất học bổng, phần quà, chính sách hỗ trợ đến những ngôi trường được đầu tư mới, các nguồn lực đang từng bước tạo thêm điều kiện để học sinh khó khăn tiếp tục đến lớp. Có những quãng đường được rút ngắn bằng một ngôi trường mới, có những khó khăn trước mắt được san sẻ bằng học bổng, sách vở và các chính sách hỗ trợ. Quan trọng hơn, sự đồng hành ấy góp phần giữ cho những bước chân đến trường không dừng lại giữa chừng, để mỗi học sinh có thêm cơ hội học tập, nuôi dưỡng ước mơ và từng bước làm chủ tương lai bằng tri thức.