Vững tiếng Việt trước ngưỡng cửa lớp Một

Tiết học tăng cường Tiếng việt cho trẻ em dân tộc thiểu số trước khi vào lớp Một tại Phân hiệu Tiểu học Quang Sơn.

Ở lớp học dành cho trẻ em dân tộc thiểu số trước khi vào lớp Một tại Trường TH&THCS Quang Sơn, những bài học bắt đầu từ những điều gần gũi: chào hỏi khi gặp mặt, tự giới thiệu tên mình, nói về cha mẹ, bạn bè; biết xin phép, cảm ơn, xin lỗi. Các em làm quen với sách, nhận biết chữ và hình; tập cầm bút, tô những nét cơ bản, biết chuẩn bị và sắp xếp đồ dùng học tập.

Phân hiệu Tiểu học Quang Sơn có khoảng 80% số học sinh là người dân tộc thiểu số. Theo đánh giá của Nhà trường, một bộ phận học sinh còn hạn chế trong giao tiếp bằng tiếng Việt. Năm học 2026-2027, Trường tổ chức 3 lớp chuẩn bị tiếng Việt cho 48 trẻ, gồm 2 lớp với 38 em tại điểm trung tâm và một lớp 10 em tại Trung Sơn. Chương trình tối đa 80 tiết, mỗi tiết 35 phút, tập trung hình thành bước đầu các năng lực nghe, nói, đọc, viết; đồng thời giúp trẻ biết giao tiếp, ứng xử và thích nghi với môi trường học tập mới.

Nhà trường ưu tiên giáo viên có chuyên môn tốt, hiểu văn hóa địa phương, biết tiếng dân tộc và được tập huấn về phương pháp dạy tiếng Việt như ngôn ngữ thứ hai. Mục tiêu không phải để trẻ “học trước” chương trình lớp Một mà tạo nền tảng ngôn ngữ và những kỹ năng học tập ban đầu.

Cô giáo Trịnh Thị Thanh Huyền, Phó Hiệu trưởng phụ trách Phân hiệu Quang Sơn, cho biết giáo viên chú trọng tạo không khí học tập nhẹ nhàng, gần gũi; theo dõi sự tiến bộ của từng trẻ và phối hợp với phụ huynh duy trì việc đến lớp. Sau thời gian học, nhiều em đã bớt rụt rè, chủ động hơn trong các hoạt động, quen dần với trường, lớp, thầy cô và nền nếp học tập.

Trò chơi được đưa vào giờ học để trẻ sử dụng tiếng Việt một cách tự nhiên tại Trường tiểu học Thần Sa.

Nếu ở Quang Sơn, phần lớn trẻ có điều kiện tiếp xúc tương đối thường xuyên với tiếng Việt thì tại nhiều địa bàn vùng cao, bài toán ngôn ngữ khó khăn hơn. Thần Sa là một trong những địa bàn như vậy. Xã có địa hình miền núi, dân cư phân tán, nhiều khu vực cách xa trung tâm; đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 98% dân số. Tại các phân hiệu Trung Thành, Lũng Luông của Trường Tiểu học Thần Sa, những lớp chuẩn bị tiếng Việt trước lớp Một vừa giúp trẻ làm quen với ngôn ngữ, vừa tạo cơ hội tiếp cận môi trường học tập mới.

Trong những buổi đầu, giáo viên thường nói chậm, sử dụng tranh ảnh, đồ vật, cử chỉ và lặp lại nhiều lần. Trò chơi, bài hát, hoạt động hỏi - đáp được đưa vào giờ học để trẻ sử dụng tiếng Việt tự nhiên, thay vì ghi nhớ máy móc. Giáo viên còn tổ chức trò chơi ghép chữ, đọc thơ, hoạt động vận động để các em mạnh dạn nói và ghi nhớ tốt hơn. Khi khả năng giao tiếp được cải thiện, việc tập đọc, tập viết và tiếp nhận các yêu cầu học tập cũng thuận lợi hơn.

Cô giáo Đinh Thị Kiều, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thần Sa, thông tin: Là địa bàn rộng, dân cư phân tán, nhiều trẻ em dân tộc thiểu số nên Nhà trường tổ chức lớp tại các phân hiệu để thuận lợi cho việc đi học. Chúng tôi rà soát, vận động trẻ đến lớp đầy đủ và bố trí giáo viên có kinh nghiệm trực tiếp giảng dạy. Việc tăng cường tiếng Việt giúp các em mạnh dạn hơn trong giao tiếp, tự tin hơn khi bước vào lớp Một và thuận lợi hơn trong tiếp thu chương trình.

Dạy và học tiếng Việt cho trẻ em dân tộc thiểu số trước khi vào lớp Một hiện không còn là cách làm riêng của một vài nhà trường. Thông tư số 23/2023/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã quy định việc tổ chức hoạt động này. Tại Thái Nguyên, HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 12/2025/NQ-HĐND quy định kinh phí hỗ trợ thực hiện.

Ngay từ bậc mầm non, việc tăng cường tiếng Việt cho trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã được ngành Giáo dục chú trọng. Báo cáo tổng kết năm học 2025-2026 của Sở Giáo dục và Đào tạo cho thấy đây tiếp tục là một trong những nội dung được triển khai tại các cơ sở giáo dục mầm non. Tỉnh cũng xác định tiếp tục quan tâm bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục cho học sinh dân tộc thiểu số, học sinh vùng đặc biệt khó khăn.

Năm học 2026-2027, toàn tỉnh có trên 26 nghìn trẻ trong độ tuổi vào lớp Một. Với những em lớn lên trong môi trường mà tiếng mẹ đẻ vẫn là ngôn ngữ giao tiếp chủ yếu, khoảng thời gian được tăng cường tiếng Việt trước ngày khai giảng mang ý nghĩa đặc biệt.Khi có nền tảng tiếng Việt tốt hơn, các em sẽ thuận lợi hơn trong tiếp nhận bài học, hòa nhập với thầy cô, bạn bè và tự tin bước vào lớp Một.