Vui tết Khụ Sự Chà

Trẻ em dân tộc Hà Nhì bản Nậm Khum, xã Mường Nhé rạng rỡ đón tết cổ truyền Khụ Sự Chà.

Trong cộng đồng dân tộc Hà Nhì ở cực Tây hiện nay, có hai nhóm chính là Hà Nhì Cồ Chồ và Hà Nhì Lạ Mí. Nhóm Hà Nhì Cồ Chồ sinh sống chủ yếu tại các bản thuộc xã Mường Nhé; trong khi đó, nhóm Hà Nhì Lạ Mí tập trung đông ở các bản của xã Sín Thầu. Dù cùng chung cội nguồn văn hóa, cùng đón Tết Khụ Sự Chà để mừng năm mới, song hai nhóm vẫn duy trì những thực hành văn hóa mang dấu ấn riêng. Đáng chú ý, người Hà Nhì Cồ Chồ thường đón tết sớm hơn người Hà Nhì Lạ Mí từ 1 - 2 ngày.

Với người dân Hà Nhì, Tết Khụ Sự Chà là dấu mốc mở đầu năm mới, là dịp để con cháu dù đi đâu, làm gì cũng trở về sum họp dưới mái nhà thân thuộc. Tết vì thế không chỉ gói gọn trong phạm vi mỗi gia đình, mà trở thành ngày hội chung của cả bản làng, gắn kết con người với tổ tiên, đất trời và cộng đồng.

Những ngày trước tết cổ truyền, không khí chuẩn bị đã lan tỏa khắp cộng đồng người Hà Nhì ở cực Tây. Tại nhà ông Su Pó Hừ, bản Chiếu Sừng, xã Sín Thầu ai cũng náo nức. Nhà cửa được dọn dẹp sạch sẽ, bếp lửa được nhóm lên sớm hơn để chuẩn bị chế biến các món ăn truyền thống.

Theo ông Su Pó Hừ, một phong tục đẹp mà người Hà Nhì vẫn giữ được qua nhiều thế hệ là giã bánh giầy trong ngày tết để tặng khách đến chơi nhà. Trước đây, bánh giầy được giã hoàn toàn bằng tay. Ngày nay, cùng với sự hỗ trợ của máy móc, nhiều gia đình đã chuyển sang giã bánh bằng máy để bớt vất vả, nhưng ý nghĩa của chiếc bánh thì vẫn vẹn nguyên. Bánh giầy dẻo, thơm mùi nếp mới, được trao tận tay khách như lời chúc năm mới no đủ, gắn bó, thể hiện tấm lòng hiếu khách mộc mạc của người Hà Nhì.

Ngày tết phụ nữ Hà Nhì khoác lên mình những bộ váy áo chàm đen, điểm xuyết hoa văn rực rỡ được thêu tay công phu. Chiếc mũ đội đầu trang trí tỉ mỉ trở thành điểm nhấn, tôn lên vẻ đẹp kín đáo mà bền bỉ của người phụ nữ vùng cao. Đàn ông mặc trang phục giản dị, gam màu trầm, tạo nên hình ảnh hài hòa giữa con người và núi rừng biên giới. Các đội văn nghệ quần chúng của bản tích cực tổ chức biểu diễn, phục vụ nhân dân và du khách. Chị Pờ Sơn Mé, đội trưởng đội văn nghệ bản Tả Kố Khừ chia sẻ: “Tết Khụ Sự Chà là dịp quan trọng nhất trong năm đối với người Hà Nhì. Đội văn nghệ của bản chuẩn bị từ sớm, luyện tập các tiết mục múa, hát dân gian để biểu diễn trong những ngày tết. Qua đó chúng tôi mong muốn gìn giữ và truyền lại cho thế hệ trẻ những nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc mình, đồng thời tạo không khí vui tươi, đoàn kết trong cộng đồng”.

Khi men rượu đã nồng trong hơi thở, không gian tết ở cực Tây trở nên sôi động hơn. Bên đống lửa bập bùng giữa sân bản, người Hà Nhì nắm tay nhau hòa vào điệu xòe truyền thống. Tiếng trống, tiếng chiêng, tiếng cười vang lên giữa núi rừng tĩnh lặng, tạo nên bức tranh sinh hoạt văn hóa đậm đà bản sắc.

Trong niềm vui ngày Tết Khụ Sự Chà, nhiều du khách đã có những trải nghiệm đáng nhớ, cảm nhận rõ sự chân thành, hiếu khách của đồng bào Hà Nhì. Anh Lê Anh Tuấn, du khách đến từ phường Điện Biên Phủ chia sẻ, đây là lần đầu tiên anh được trực tiếp đón tết cùng người Hà Nhì. Ngay từ khi tới bản, anh đã được bà con chào đón nồng hậu, mời vào nhà cùng uống chén rượu thơm nồng, thưởng thức cơm mới, bánh trôi, các món ăn truyền thống trong không khí ấm áp, gần gũi. Anh Lê Anh Tuấn cho biết: “Tôi thực sự ấn tượng với cách người Hà Nhì đón tết. Mọi thứ rất giản dị nhưng chân thành. Khi rời nhà gia chủ, tôi còn được tặng bánh giầy, món quà nhỏ nhưng chứa đựng tình cảm và phong tục đẹp của người Hà Nhì”.

Ở bản Sen Thượng, bản Tả Kố Khừ, Tết Khụ Sự Chà không cần hình thức cầu kỳ. Chỉ cần bếp lửa đỏ, mâm cơm mới, bánh giầy trao tay và những vòng xòe quây quần cũng đủ để giữ chân con người ở lại. Giữa nhịp sống hiện đại, Tết Khụ Sự Chà vẫn được đồng bào Hà Nhì trân trọng gìn giữ, trở thành sợi dây bền chặt gắn kết các thế hệ, làm giàu thêm bức tranh văn hóa các dân tộc tỉnh Điện Biên, góp phần khẳng định sức sống bền bỉ của truyền thống nơi cực Tây Tổ quốc.

Diệp Chi