Viện kiểm sát khởi kiện doanh nghiệp ra tòa đòi lại đất công

Hôm nay (4/9), TAND khu vực 2 - TPHCM tuyên án vụ tranh chấp hợp đồng thuê quyền sử dụng đất giữa Viện KSND khu vực 2, TPHCM và Công ty TNHH Thương mại H.B. Đây là vụ án dân sự công ích đầu tiên được Viện Kiểm sát khởi kiện nhằm bảo vệ lợi ích công tại TPHCM.

Phòng xử vụ Viện KSND khu vực 2 TP.HCM khởi kiện vụ án dân sự công ích.

Theo hồ sơ vụ án, nhà đất tại số 17/3 đường 27, phường Hiệp Bình, TPHCM là tài sản công, được xác lập quyền sở hữu Nhà nước từ năm 1994 và giao Công ty Dịch vụ công ích quận Thủ Đức quản lý, khai thác.

Từ tháng 7/2003, đơn vị quản lý tài sản đã ký hợp đồng cho Công ty H.B. thuê mặt bằng để sản xuất, kinh doanh. Sau đó, các bên tiếp tục ký nhiều hợp đồng thuê.

Đến năm 2019, hợp đồng thuê hết hạn. Ngày 6/7/2020, bên cho thuê lập biên bản thanh lý hợp đồng nhưng Công ty H.B. không ký và chưa bàn giao nhà đất.

Dù nhiều lần được yêu cầu trả lại mặt bằng, Công ty H.B. vẫn tiếp tục quản lý, sử dụng tài sản công. Cho rằng việc này không có căn cứ pháp luật, Viện KSND khu vực 2 đã khởi kiện, đề nghị tòa buộc doanh nghiệp chấm dứt việc chiếm hữu, quản lý, sử dụng trái pháp luật và giao trả nhà đất cho Công ty Dịch vụ công ích quận Thủ Đức.

Viện Kiểm sát đồng thời đề nghị buộc Công ty H.B. tiếp tục thanh toán tiền sử dụng mặt bằng với mức hơn 58 triệu đồng/tháng cho đến khi thực tế bàn giao tài sản.

Tại phiên tòa, Công ty H.B. cơ bản đồng ý với các yêu cầu khởi kiện, chấp nhận bàn giao nhà đất và thanh toán tiền sử dụng đến thời điểm bàn giao. Doanh nghiệp cho biết đã thanh toán tiền thuê đến hết tháng 8/2026.

Tuy nhiên, Công ty H.B. đề nghị tòa ghi nhận quá trình hơn 35 năm quản lý, sử dụng, cải tạo khu đất cùng tổng chi phí gần 15 tỷ đồng. Doanh nghiệp cũng cho rằng trước đây đã hai lần gần hoàn tất thủ tục mua hóa giá tài sản nhưng việc này không thực hiện được do thay đổi chính sách.

Sau khi nghị án, HĐXX nhận định nguồn gốc nhà đất là tài sản thuộc sở hữu Nhà nước và việc Công ty H.B. tiếp tục quản lý, sử dụng sau khi hợp đồng thuê chấm dứt là không có căn cứ pháp luật.

Từ đó, HĐXX tuyên chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Viện KSND khu vực 2, buộc Công ty H.B. chấm dứt việc sử dụng và giao trả nhà đất theo hiện trạng cho Công ty Dịch vụ công ích quận Thủ Đức.

HĐXX cũng ghi nhận doanh nghiệp đã thanh toán tiền sử dụng đến hết tháng 8/2026 và buộc tiếp tục thanh toán hơn 58 triệu đồng/tháng, kể từ tháng 9/2026 cho đến khi hoàn tất việc bàn giao tài sản.

Đối với khoản chi phí gần 15 tỷ đồng mà Công ty H.B. cho rằng đã bỏ ra để tôn tạo, cải tạo tài sản cùng những thiệt hại phát sinh từ quan hệ thuê, HĐXX cho rằng nếu có yêu cầu, doanh nghiệp có quyền khởi kiện bằng một vụ án khác theo quy định pháp luật.

Phán quyết của HĐXX không chỉ giải quyết tranh chấp cụ thể mà còn đánh dấu một cách thức mới trong việc bảo vệ lợi ích công: Viện Kiểm sát chủ động khởi kiện vụ án dân sự để yêu cầu trả lại tài sản thuộc sở hữu Nhà nước đang bị chiếm giữ, sử dụng không có căn cứ pháp luật.