Viêm loét dạ dày dễ tái phát vào dịp cuối năm

Đặc biệt, vào thời điểm cuối năm, khi thời tiết thay đổi, áp lực công việc tăng cao, thói quen ăn uống - sinh hoạt bị xáo trộn, viêm loét dạ dày có xu hướng tái phát và nặng lên rõ rệt.

Viêm loét dạ dày là tình trạng niêm mạc dạ dày bị tổn thương, viêm hình thành các ổ loét có kích thước từ 0,5 cm trở lên. Tổn thương này xảy ra khi lớp niêm mạc bảo vệ dạ dày không còn đủ khả năng chống lại tác động của axit dịch vị, vi khuẩn, thuốc hoặc các yếu tố độc hại khác.

Trong điều kiện bình thường, dạ dày tiết ra axit để tiêu hóa thức ăn, đồng thời lớp nhầy bao phủ niêm mạc giúp bảo vệ thành dạ dày khỏi bị "tự tiêu hóa". Khi sự cân bằng này bị phá vỡ, axit dư thừa sẽ tấn công trực tiếp niêm mạc, gây viêm và loét.

Trước đây, viêm loét dạ dày thường gặp ở người trung niên và cao tuổi. Tuy nhiên, những năm gần đây, bệnh có xu hướng trẻ hóa nhanh chóng, xuất hiện ngày càng nhiều ở người trẻ, học sinh, sinh viên và người trong độ tuổi lao động, chủ yếu liên quan đến lối sống hiện đại và áp lực tinh thần kéo dài.

Cuối năm là giai đoạn nhiều người phải đối mặt với áp lực công việc, học tập, chạy deadline, tổng kết, cùng với các buổi tiệc liên hoan, sử dụng nhiều rượu bia, đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ. Đây đều là những yếu tố làm gia tăng tiết axit dạ dày và khiến tổn thương niêm mạc dễ tái phát.

Những nguyên nhân gây viêm loét dạ dày

Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP)

Nhiễm vi khuẩn HP được coi là nguyên nhân hàng đầu gây viêm loét dạ dày. Loại vi khuẩn này có khả năng sống sót trong môi trường axit mạnh của dạ dày, phá hủy lớp nhầy bảo vệ niêm mạc và kích thích dạ dày tăng tiết axit.

Nếu không được điều trị đúng và đầy đủ, viêm loét dạ dày có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.

Vi khuẩn HP có thể lây truyền từ người sang người qua đường ăn uống, sử dụng chung bát đũa, cốc chén hoặc các vật dụng sinh hoạt cá nhân. Nếu không được điều trị triệt để, nhiễm HP dễ dẫn đến viêm loét mạn tính và làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày.

Căng thẳng, stress kéo dài

Stress tâm lý là yếu tố nguy cơ quan trọng gây viêm loét dạ dày. Khi căng thẳng kéo dài, hệ thần kinh thực vật bị rối loạn, kích thích dạ dày tiết axit bất thường, làm giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng niêm mạc. Điều này khiến niêm mạc dễ bị tổn thương và khó hồi phục.

Chế độ ăn uống không khoa học

Thói quen ăn uống thất thường như bỏ bữa, ăn không đúng giờ, ăn quá no hoặc để quá đói, thường xuyên sử dụng đồ cay nóng, thức ăn nhiều dầu mỡ, đồ uống có cồn, cà phê, nước ngọt có gas đều làm tăng nguy cơ viêm loét dạ dày.

Thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh

Rối loạn giấc ngủ, thức khuya thường xuyên, làm việc quá sức, ít vận động hoặc nhịn đói kéo dài cũng góp phần làm suy giảm chức năng bảo vệ của dạ dày, tạo điều kiện cho viêm loét phát triển.

Yếu tố di truyền và tiền sử gia đình

Một số nghiên cứu cho thấy viêm loét dạ dày có thể liên quan đến yếu tố di truyền. Những người có người thân mắc bệnh dạ dày có nguy cơ cao hơn so với người bình thường.

Những triệu chứng thường gặp của viêm loét dạ dày

Viêm loét dạ dày có biểu hiện đa dạng, dễ nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa khác. Các triệu chứng thường gặp bao gồm:

- Đau bụng: Đau vùng thượng vị là triệu chứng điển hình, có thể đau âm ỉ hoặc dữ dội, đôi khi lan ra sau lưng. Cơn đau thường xuất hiện khi đói hoặc sau ăn.

- Ợ hơi, ợ chua, nóng rát thượng vị: Do lượng axit dạ dày tăng bất thường, gây cảm giác nóng rát, cồn cào khó chịu.

- Buồn nôn và nôn: Viêm loét làm rối loạn quá trình tiêu hóa, khiến người bệnh dễ buồn nôn, đặc biệt sau ăn.

- Sụt cân: Do giảm cảm giác ngon miệng và giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng.

- Xuất huyết dạ dày: Là dấu hiệu nặng, người bệnh có thể nôn ra máu hoặc chất nôn màu nâu sẫm, kèm theo cảm giác choáng váng. Đây là tình trạng cấp cứu cần nhập viện ngay.

- Đi ngoài phân đen: Phân có màu đen như bã cà phê là dấu hiệu cho thấy có xuất huyết trong đường tiêu hóa.

Không nên chủ quan với viêm loét dạ dày

Nếu không được điều trị đúng và đầy đủ, viêm loét dạ dày có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như xuất huyết tiêu hóa, thủng dạ dày, hẹp môn vị, thậm chí tiến triển thành ung thư dạ dày.

Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ, người bệnh cần đi khám sớm tại các cơ sở y tế chuyên khoa. Hiện nay, nội soi dạ dày là phương pháp chính xác nhất giúp chẩn đoán viêm loét, đánh giá mức độ tổn thương niêm mạc và phát hiện sớm các biến chứng.

Tóm lại: Để hạn chế viêm loét dạ dày tái phát, đặc biệt trong thời điểm cuối năm, người bệnh cần duy trì chế độ ăn uống khoa học, ăn đúng giờ, hạn chế rượu bia, đồ cay nóng; giữ tinh thần thoải mái, ngủ đủ giấc và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ.

Việc chủ động chăm sóc dạ dày không chỉ giúp giảm triệu chứng trước mắt mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài, giúp người bệnh tận hưởng trọn vẹn cuộc sống trong giai đoạn cuối năm nhiều áp lực.

BS Nguyễn Văn Bàng