Vì sao T-34 từ pháo 76 mm chuyển sang 85 mm?
T-34-85 ra đời khi xe tăng Đức ngày càng được tăng cường giáp và hỏa lực, khiến pháo 76,2 mm trên T-34 ban đầu dần gặp khó trong vai trò đối đầu xe tăng.
Khi T-34 xuất hiện năm 1940, pháo 76,2 mm L-11 rồi F-34 được trang bị trên xe đã tạo ra hỏa lực đáng kể. Trong giai đoạn đầu chiến tranh Xô - Đức, khẩu pháo này đủ sức đối phó với nhiều xe tăng Đức. Nhưng chiến trường thay đổi rất nhanh.
Đến năm 1942-1943, Đức đưa vào sử dụng những xe tăng được bảo vệ tốt hơn, đặc biệt là Tiger và sau đó là Panther. Giáp trước của những mẫu xe này khiến việc xuyên phá từ phía trước trở nên khó khăn hơn đối với pháo 76,2 mm ở nhiều khoảng cách chiến đấu.
Liên Xô đứng trước 2 lựa chọn: tăng sức mạnh cho T-34 hiện có hoặc phát triển một xe tăng hoàn toàn mới. Trong khi các dự án xe tăng mới cần thời gian, giải pháp thực tế hơn là nâng cấp T-34.
Khẩu pháo 85 mm được lựa chọn. Nhưng việc thay pháo không đơn giản như tháo khẩu cũ và lắp khẩu mới. Pháo lớn hơn cần không gian lớn hơn, trong khi tháp pháo nguyên bản của T-34 vốn khá chật. Vì vậy, Liên Xô phải thiết kế một tháp pháo mới có kích thước lớn hơn. Kết quả là T-34-85.
Điểm quan trọng không chỉ nằm ở đường kính nòng tăng từ 76,2 lên 85 mm. Pháo 85 mm có khả năng sử dụng những loại đạn mạnh hơn, tạo ra vận tốc đầu nòng và năng lượng lớn hơn, từ đó cải thiện đáng kể khả năng chống tăng.
Một thay đổi quan trọng khác là tháp pháo 3 người. Trên T-34 đời đầu, trưởng xe phải đồng thời đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ, trong khi tháp pháo chỉ có 2 thành viên. Với T-34-85, việc đưa thêm một thành viên vào tháp pháo giúp trưởng xe tập trung hơn vào quan sát và chỉ huy.
Đây là một nâng cấp có ý nghĩa không kém việc tăng cỡ pháo. Tuy nhiên, T-34-85 không biến T-34 thành một chiếc xe tăng có thể dễ dàng xuyên thủng mọi loại xe tăng Đức.
Tiger và Panther vẫn là những đối thủ nguy hiểm, đặc biệt khi giao chiến trực diện. Lợi thế của T-34-85 nằm ở sự kết hợp giữa hỏa lực mạnh hơn, kíp xe hợp lý hơn, khả năng cơ động và khả năng sản xuất quy mô lớn.
Sự chuyển đổi từ 76,2 lên 85 mm vì thế phản ánh một quy luật rất rõ của chiến tranh thiết giáp: khi lớp giáp của đối phương ngày càng dày, khẩu pháo cũng phải tiến hóa theo.
T-34-85 không phải một thiết kế hoàn toàn mới. Nó là cách Liên Xô kéo dài tuổi thọ của một thiết kế thành công bằng cách thay đổi đúng những điểm quan trọng nhất.