Vì sao người Ấn Độ không thích dùng máy rửa bát?

Nhiều thiết bị hiện đại như máy giặt, điều hòa hay lò vi sóng đã trở thành vật dụng quen thuộc trong hầu hết các gia đình Ấn Độ. Tuy nhiên, máy rửa bát lại nằm trong số ít các thiết bị công nghệ chịu cảnh bị “ghẻ lạnh” kéo dài tại quốc gia đông dân nhất thế giới.

Theo các dữ liệu nghiên cứu thị trường, tỷ lệ thâm nhập của máy rửa bát tại các hộ gia đình Ấn Độ hiện vẫn ở mức cực kỳ khiêm tốn, dưới 0,5%. Tổng quy mô thị trường thiết bị này chỉ dao động quanh mức 80 triệu USD - một con số quá nhỏ bé so với quy mô hàng chục tỷ USD của ngành điện máy gia dụng tại thị trường tỷ dân.

Dù tầng lớp trung lưu tăng nhanh và nhu cầu tối ưu hóa công việc nhà ngày càng lớn, đa số gia đình Ấn Độ vẫn giữ thói quen làm sạch bát đĩa thủ công hoặc thuê người giúp việc. Sự quay lưng này không xuất phát từ việc người dân chậm tiếp cận công nghệ, mà bắt nguồn sâu xa từ văn hóa ẩm thực, cấu trúc xã hội và những quan niệm đời sống đặc trưng.

Máy rửa bát không phải dụng cụ gia dụng được yêu thích tại Ấn Độ. (Ảnh: Mint)

Đồ ăn nhiều gia vị và dầu mỡ đậm màu

Ẩm thực Ấn Độ nổi tiếng thế giới nhờ sự kết hợp phong phú giữa các loại gia vị, dầu ăn, bơ và bột nghệ. Khi chế biến các món cà ri, biryani (cơm trộn gia vị truyền thống) hay masala (hỗn hợp gia vị dùng để pha trà sữa Ấn Độ), đáy nồi và chảo thường bị bám dính một lớp cặn cháy, dầu mỡ đặc sánh và vệt màu cứng đầu.

Các dòng máy rửa bát thông thường hoạt động dựa trên cơ chế phun nước áp lực kết hợp chất tẩy rửa. Cơ chế này rất hiệu quả với mảng bám nhẹ hoặc vết bẩn thức ăn phương Tây, nhưng lại “hụt hơi” trước những vết cháy khét dính chặt vào đáy chảo kim loại (kadai) của người Ấn.

Nếu muốn máy rửa sạch, người dùng vẫn phải đứng cọ xát sơ qua bằng tay trước khi xếp vào khay. Điều này khiến người Ấn Độ cảm thấy thà tự rửa hoàn toàn bằng tay sẽ nhanh và sạch hơn.

Những món ăn tại Ấn Độ thường bám bẩn ở đáy nồi. (Ảnh: Mint)

Dụng cụ nấu nướng đa dạng về chất liệu và kích thước

Bữa ăn truyền thống của người Ấn Độ sử dụng rất nhiều loại dụng cụ có kiểu dáng đặc thù như chảo sâu lòng kadai, nồi áp suất lớn, mâm ăn bằng thép không gỉ (thali), chén nhỏ đựng gia vị (katori) hay ấm đun trà.

Đa phần các vật dụng này được làm từ thép không gỉ, đồng, nhôm hoặc bằng đất. Chúng không chỉ cồng kềnh, chiếm diện tích mà còn khó sắp xếp gọn gàng vào các giá đỡ tiêu chuẩn của máy rửa bát. Việc một chiếc máy kích thước lớn chỉ chứa được vài chiếc chảo và mâm cỡ đại làm giảm đáng kể tính tiện dụng và hiệu quả vận hành của thiết bị trong đời sống hàng ngày.

Dụng cụ ăn uống của người Ấn Độ rất đa dạng nên không phải dòng máy rửa bát nào cũng phù hợp. (Ảnh: Chatelaine)

Thuê người giúp việc rẻ

Tại Ấn Độ, lực lượng lao động gia đình, đặc biệt là dịch vụ dọn dẹp, rửa bát theo giờ rất dồi dào với chi phí vô cùng dễ chịu. Thuê một người giúp việc đến dọn dẹp và rửa bát đĩa mỗi ngày là giải pháp phổ biến của các gia đình từ trung lưu trở lên.

Khi đặt lên bàn cân kinh tế, việc sở hữu một chiếc máy rửa bát tốn khoản chi phí đầu tư ban đầu rất lớn, chưa kể tiền điện, nước và chất tẩy rửa chuyên dụng. Trong khi đó, chi phí trả cho người giúp việc theo tháng rẻ hơn rất nhiều, đồng thời họ còn đảm nhận thêm các công việc khác như lau nhà, dọn bếp hay nhặt rau. Sự sẵn có của nhân công giá rẻ khiến động lực mua sắm một thiết bị tự động đắt đỏ trở nên không cần thiết.

Tại Ấn Độ, giới trung lưu coi việc thuê người giúp việc sẽ tiện lợi hơn máy rửa bát. (Ảnh: Awaaz)

Quan niệm về sự thanh sạch và vệ sinh

Sự từ chối máy rửa bát tại Ấn Độ còn mang yếu tố văn hóa - xã hội sâu sắc liên quan đến quan niệm về sạch sẽ. Theo đức tin truyền thống, bát đĩa đã dính nước bọt của người ăn cần được xử lý riêng biệt và làm sạch triệt để, không tiếp xúc với các dụng cụ nấu nướng chung.

Việc xếp chung đĩa ăn bẩn chứa nước bọt cùng với xoong, nồi, chảo dùng để nấu ăn vào chung không gian khép kín và dùng chung một luồng nước tuần hoàn trong máy rửa bát bị coi là vi phạm nguyên tắc vệ sinh tâm linh. Nhiều người cảm thấy bất an khi dụng cụ nấu ăn bị “lây nhiễm” bẩn từ bát đĩa ăn uống qua quá trình rửa chung.

Bếp chật và thói quen vừa nấu vừa rửa

Đa số các căn hộ tại những thành phố lớn của Ấn Độ có căn bếp khá khiêm tốn, thường ưu tiên chỗ cho bếp nấu, tủ lạnh lớn và khu vực bồn rửa tay rộng rãi. Việc cải tạo lại hệ thống tủ kệ, đường ống cấp thoát nước để lắp vừa một chiếc máy rửa bát âm tủ là bài toán gây nhiều phiền toái.

Bên cạnh đó, thói quen rửa bát ngay sau khi ăn hoặc sau từng công đoạn chế biến đã cắm sâu vào đời sống thường nhật của phụ nữ Ấn Độ. Việc dồn bát đĩa cả ngày lại để chạy máy một lần không phù hợp với thói quen muốn giữ căn bếp luôn trống trải, sạch sẽ của họ.

Sự chậm chân của máy rửa bát tại thị trường Ấn Độ là minh chứng rõ nét cho thấy công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng cần phải thích nghi với đặc thù ẩm thực, thói quen sinh hoạt và giá trị văn hóa bản địa. Dù các hãng gia dụng đang nỗ lực thiết kế những dòng máy riêng cho thị trường này, thói quen sử dụng nhân công và các rào cản văn hóa vẫn sẽ là thách thức lớn trong nhiều năm tới.