Vì sao Mỹ bất ngờ 'bắt tay' Nhật cứu đồng yên?

Đồng yên Nhật Bản đã trải qua giai đoạn suy yếu mạnh khi có thời điểm rơi xuống mức 163,73 yên đổi 1 USD - thấp nhất trong gần 40 năm. Mặc dù sau đó phục hồi về khoảng 157,57 yên/USD, áp lực mất giá vẫn khiến Chính phủ Nhật Bản ngày càng lo ngại.

Trong bối cảnh đó, Washington đã quyết định phối hợp với Tokyo mua vào đồng yên. Đây là lần đầu tiên Mỹ và Nhật Bản cùng can thiệp để hỗ trợ đồng tiền Nhật kể từ năm 1998, cũng là lần phối hợp đầu tiên giữa hai nước kể từ khi nhóm G7 hành động để làm suy yếu đồng yên sau trận động đất lịch sử tại Nhật Bản năm 2011.

Nỗi lo từ thị trường trái phiếu Mỹ

Theo các chuyên gia, một trong những lý do quan trọng nhất khiến Mỹ tham gia là nhằm bảo vệ thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ.

Nhật Bản hiện là quốc gia nắm giữ lượng trái phiếu chính phủ Mỹ lớn nhất trong số các nhà đầu tư nước ngoài. Nếu Tokyo phải tự mình can thiệp để nâng giá đồng yên, nước này có thể buộc phải bán một lượng lớn trái phiếu Kho bạc Mỹ để huy động USD, qua đó tạo áp lực lên lợi suất trái phiếu và làm rung chuyển thị trường tài chính toàn cầu.

Mỹ và Nhật lần đầu tiên phối hợp can thiệp để hỗ trợ đồng yên, đánh dấu bước ngoặt hiếm hoi trong chính sách tiền tệ giữa hai nền kinh tế lớn. Ảnh: Investing.com.

Bà Louise Loo - Trưởng bộ phận Kinh tế châu Á của Oxford Economics - nhận định, đây có thể là động cơ quan trọng nhất khiến Washington tham gia. Theo bà, Mỹ cũng đang tự bảo vệ lợi ích của mình khi muốn tránh nguy cơ những biến động từ chính sách tài khóa của Nhật Bản lan sang thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ và gây bất ổn cho đồng USD.

Để hạn chế nguy cơ này, hai nước đặc biệt nhấn mạnh việc sử dụng cơ chế FIMA Repo của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), cho phép các ngân hàng trung ương nước ngoài vay thanh khoản bằng USD mà không cần bán trái phiếu Kho bạc Mỹ.

Ngày 4/8, Bộ Tài chính Nhật Bản cho biết sẽ sử dụng cơ chế FIMA Repo trong các đợt can thiệp ngoại hối tiếp theo nếu cần thiết.

Theo giới phân tích, động thái phối hợp của Mỹ còn phản ánh những lợi ích kinh tế rộng lớn hơn.

Washington từ lâu cho rằng đồng yên đang bị định giá thấp, tạo lợi thế đáng kể cho hàng hóa xuất khẩu của Nhật Bản trên thị trường quốc tế.

Việc hỗ trợ đồng yên tăng giá được xem là cách giúp giảm bớt lợi thế cạnh tranh này, đồng thời tạo điều kiện để Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) có thêm thời gian từng bước bình thường hóa chính sách tiền tệ và tiếp tục nâng lãi suất trong thời gian tới.

Các chuyên gia cũng cho rằng, về lâu dài, chỉ các đợt tăng lãi suất của BOJ mới có thể tạo nền tảng bền vững để đồng yên mạnh lên, thay vì phụ thuộc vào các biện pháp can thiệp trên thị trường ngoại hối.

Quan hệ Mỹ - Nhật bước sang giai đoạn mới

Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ tham gia chiến dịch hỗ trợ đồng yên nhằm thể hiện sự ủng hộ đối với Nhật Bản, đồng thời góp phần duy trì ổn định kinh tế toàn cầu.

Ông Jesper Koll - chuyên gia của Monex - nhận định, đây là dấu hiệu cho thấy quan hệ hợp tác Mỹ - Nhật đã bước sang một giai đoạn mới.

Theo ông, chiến dịch này phát đi thông điệp rõ ràng rằng khi Nhật Bản cần hỗ trợ, Washington sẵn sàng đồng hành. Động thái này cũng được xem là tín hiệu địa chính trị gửi tới Trung Quốc trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gia tăng.

Cuộc can thiệp phối hợp là chiến dịch chung đầu tiên giữa Mỹ và Nhật Bản nhằm mua đồng yên kể từ năm 1998. Ảnh: CNBC.

Trong khi đó, ông Vishnu Varathan - Trưởng bộ phận nghiên cứu vĩ mô khu vực châu Á của Mizuho Securities - đánh giá sự tham gia của Bộ Tài chính Mỹ và Fed giúp tăng đáng kể hiệu quả của hoạt động can thiệp, đồng thời phát đi cảnh báo mạnh mẽ đối với các nhà đầu cơ đang đặt cược vào sự suy yếu của đồng yên.

Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng tác động của đợt can thiệp lần này có thể chỉ mang tính ngắn hạn nếu Nhật Bản không xử lý được những nguyên nhân mang tính cấu trúc khiến đồng yên suy yếu.

Một điểm gây tranh cãi là thông tin Mỹ đã bán đồng euro thay vì đồng USD để mua đồng yên.

Theo ông Robin Brooks - nghiên cứu viên cấp cao tại Brookings Institution, cách thức này khiến thị trường khó hiểu và có thể làm giảm hiệu quả của chiến dịch. Ông cho rằng nếu Washington thực sự muốn hỗ trợ đồng yên, việc sử dụng đồng USD sẽ hợp lý và thuyết phục hơn nhiều so với bán đồng euro.

Bên cạnh đó, ông Brooks nhấn mạnh rằng đồng yên sẽ còn chịu áp lực nếu lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản vẫn bị giữ ở mức thấp thông qua các chương trình mua trái phiếu quy mô lớn của BOJ.

Theo giới phân tích, các biện pháp can thiệp chỉ có thể giúp ổn định thị trường trong ngắn hạn. Về dài hạn, sức mạnh của đồng yên vẫn sẽ phụ thuộc vào quá trình bình thường hóa chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản cũng như diễn biến của dòng vốn trên thị trường tài chính toàn cầu.