Vì sao gọi sức mạnh động cơ ô tô là mã lực?

Khái niệm mã lực bắt nguồn từ nhu cầu thương mại của kỹ sư người Scotland James Watt vào cuối thế kỷ 18.

Trong giai đoạn này, động cơ hơi nước là một phát minh mới và chưa được phổ biến rộng rãi. James Watt cần tìm ra một phương thức diễn đạt hiệu quả để thuyết phục các chủ mỏ than thay thế sức ngựa bằng máy móc của ông.

Nhà phát minh người Scotland James Watt đang nghiên cứu động cơ hơi nước của mình

Ông đã thực hiện các quan sát thực tế đối với những con ngựa làm việc tại mỏ than để thiết lập một tiêu chuẩn so sánh cụ thể.

Qua quá trình theo dõi, James Watt tính toán lực mà một con ngựa dùng để kéo thùng than lên khỏi giếng mỏ theo thời gian. Ông xác định, một con ngựa trung bình có khả năng nâng một vật nặng 33.000 pound lên độ cao 1 foot trong khoảng thời gian 1 phút.

Thông số này chính thức trở thành định nghĩa cơ bản cho đơn vị mã lực mà thế giới sử dụng cho đến ngày nay. Công thức tính công suất dựa trên các biến số bao gồm lực tác động, quãng đường dịch chuyển và thời gian thực hiện.

Tuy nhiên, các nghiên cứu sau này cho thấy số liệu của James Watt có sự chênh lệch so với khả năng duy trì thực tế của loài ngựa. Một con ngựa khỏe mạnh có thể bộc phát công suất tối đa tương đương 15 mã lực trong những khoảnh khắc ngắn ngủi như khi đang phi nước đại.

Ngược lại, đối với các công việc đòi hỏi sự bền bỉ kéo dài suốt cả ngày, một con ngựa chỉ duy trì được mức công suất xấp xỉ 1 mã lực. James Watt đã chủ động thiết lập tiêu chuẩn mã lực cao hơn mức trung bình của một con ngựa bình thường.

Phương pháp này giúp đảm bảo các động cơ hơi nước do ông chế tạo luôn hoạt động mạnh mẽ hơn số lượng ngựa mà ông cam kết với khách hàng.

Theo định nghĩa, mã lực là công cần thiết để nâng một vật có khối lượng 75kg lên độ cao 1m trong thời gian 1 giây (1 mã lực = 75kgm/s). Mã lực còn được gọi là sức ngựa, tên trong tiếng Anh là Horsepower, viết tắt là HP.

Chiến lược định nghĩa đơn vị đo lường này đã giúp các doanh nghiệp thời bấy giờ dễ dàng hình dung năng suất của máy móc. Thay vì sử dụng những thuật ngữ vật lý khó hiểu, người sử dụng chỉ cần so sánh trực tiếp số lượng ngựa cần thiết cho một công việc cụ thể.

Đơn vị mã lực dần trở thành tiêu chuẩn vàng trong ngành công nghiệp cơ khí và được áp dụng rộng rãi cho động cơ đốt trong trên ô tô sau này.

Mặc dù hệ thống đo lường quốc tế đã bổ sung đơn vị Watt và Kilowatt để vinh danh James Watt, khái niệm mã lực vẫn giữ vị trí quan trọng trong tâm thức của người tiêu dùng và các nhà sản xuất xe hơi.

Hiện nay, các động cơ ô tô hiện đại có thể sở hữu sức mạnh từ vài trăm đến hơn một nghìn mã lực.

Điều này có nghĩa là một cỗ máy nhỏ gọn có khả năng thay thế công việc của hàng trăm con ngựa cùng lúc. Sự tồn tại của thuật ngữ mã lực trong kỷ nguyên xe điện hiện nay là một minh chứng cho tầm ảnh hưởng lịch sử của James Watt.

Đơn vị này không chỉ đơn thuần là một con số kỹ thuật mà còn là cầu nối giữa kỷ nguyên sức súc vật và kỷ nguyên máy móc công nghiệp.

Việc hiểu rõ nguồn gốc mã lực giúp người dùng đánh giá đúng giá trị công suất được ghi trên thông số kỹ thuật của phương tiện.

Dù các phương pháp đo lường đã trở nên chính xác hơn với sự hỗ trợ của máy tính, nguyên tắc cốt lõi về công suất mà James Watt đặt ra vẫn không thay đổi.

Những con số này phản ánh hiệu quả chuyển đổi năng lượng từ nhiên liệu hoặc điện năng thành cơ năng để di chuyển vật chất. Từ những giếng mỏ than ở Scotland, mã lực đã trở thành ngôn ngữ chung của ngành động lực học toàn cầu.

Linh Linh