Về tìm lại đồng đội ở T29

Nghĩa trang Liệt sĩ Bảo Lộc là nơi yên nghỉ của 740 anh hùng liệt sĩ

T29 anh hùng

Trong kháng chiến chống Mỹ, Thị ủy B’Lao (vùng Bảo Lộc ngày nay) được gọi với mật danh T29. Khu vực này là một phần của Nam Tây Nguyên thuộc Quân khu VI, là địa bàn chiến lược quan trọng của tỉnh Lâm Đồng.

Theo cuốn Lịch sử truyền thống cách mạng T29, giai đoạn từ 1963 - 1975, T29 có hơn 24.000 dân, hoạt động trong phạm vi 13 xã, trong đó có 12 xã nằm trong vùng địch kiểm soát. Thời điểm đó, vùng căn cứ hoạt động của T29 là xã Tà Ngào (nay thuộc xã Bảo Lâm 3).

Thời điểm này, quân địch đã tăng cường Trung đoàn 44 phối hợp với lực lượng tại chỗ và Trung đoàn 54 đóng tại Di Linh mở nhiều cuộc hành quân càn quét quy mô lớn. Thực hiện nghị quyết của Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, lực lượng vũ trang T29 với “kim chỉ nam” cách mạng là khởi nghĩa giành chính quyền bằng lực lượng chính trị của quần chúng là chủ yếu; đồng thời, kết hợp với lực lượng vũ trang, tấn công địch cả 2 mặt quân sự và chính trị. Từ đó, tổ chức lãnh đạo, chỉ đạo phong trào cách mạng quần chúng và đấu tranh với địch giành thắng lợi từng phần.

Thực hiện chủ trương này, phong trào cách mạng T29 đã liên tiếp giành được những thắng lợi quan trọng. Được sự hỗ trợ của lực lượng vũ trang tỉnh Lâm Đồng và Tiểu đoàn 186 của Khu ủy VI, quân và dân T29 liên tục tấn công địch bằng thế “2 chân, 3 mũi” trên khắp địa bàn.

Qua đó, góp phần cùng cách mạng miền Nam đánh bại hoàn toàn chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của Mỹ - Ngụy, tạo thế và lực mới đưa phong trào cách mạng tại địa phương tiếp tục phát triển. Từ năm 1965 đến năm 1968, lực lượng vũ trang T29 tiếp tục tấn công địch trên một số địa bàn xung yếu, kết hợp với phong trào xây dựng làng, xã chiến đấu; đồng thời, đẩy mạnh phong trào du kích chiến tranh trong vùng bị địch tạm chiếm.

Trong những năm kháng chiến, Đảng bộ T29 đã trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo lực lượng vũ trang, các đội công tác, du kích mật phối hợp cùng lực lượng vũ trang tỉnh Lâm Đồng và bộ đội chủ lực của Trung ương Cục miền Nam đánh địch hàng trăm trận, loại khỏi vòng chiến đấu hàng ngàn tên địch.

Trong những năm 1974 - 1975, Tây Nguyên được xác định là vùng trọng điểm và Nam Tây Nguyên - Lâm Đồng là hướng chiến lược quan trọng, Bộ Tư lệnh Miền đã giao nhiệm vụ cho Lâm Đồng và Sư đoàn 7 chuẩn bị tổ chức chiến trường, phát động quần chúng nổi dậy giải phóng thị xã B’Lao.

Cựu chiến binh Nguyễn Thị Tuyết Hồng và Lưu Thị Thanh An tưởng nhớ đồng đội

Được sự chỉ đạo của Tỉnh ủy và Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, các lực lượng của T29 cùng tham gia chuẩn bị điều kiện và bí mật dẫn các “mũi” của Sư đoàn 7 tấn công trên trục đường 20 vào thị xã B’Lao. Lúc 9 giờ 30 phút, ngày 28/3/1975, các lực lượng của ta đã tiêu diệt và làm tan rã toàn bộ quân địch ở thị xã B’Lao. Chiến thắng đó đã tạo thời cơ giải phóng các địa bàn khác trên mảnh đất Nam Tây Nguyên, tạo đà giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Trở về trong tiếng gọi đồng đội

Cơn mưa đầu tháng bảy lất phất phủ lên Nghĩa trang liệt sĩ Bảo Lộc một bức màn mỏng. Trước hàng dài những ngôi mộ trắng, cựu chiến binh Lưu Thị Thanh An - đồng đội năm xưa vẫn quen gọi bằng cái tên thân thương Sáu An - lặng lẽ thắp từng nén nhang. Ở tuổi 81, nguyên Bí thư Thị ủy Bảo Lộc, nguyên Trung đội phó, kiêm Khẩu đội trưởng Khẩu đội 1 của đơn vị nữ Pháo binh 8 tháng 3, đôi mắt bà vẫn đau đáu dõi theo từng tấm bia chưa có tên.

Ký ức của những ngày luồn rừng, lội suối, của bom đạn đau thương ùa về, cựu chiến binh Sáu An bộc bạch: “Tôi chưa giây phút nào quên từng khuôn mặt của 53 chị em trong đơn vị. Trong đó, có 20 đồng chí là người dân tộc K’ho, Mạ, hầu hết đều ở khu vực Bảo Lộc, Di Linh. Họ đã chiến đấu và nằm lại. Có người được tìm thấy và gọi tên, cũng có người chỉ trở về trong tiếng gọi chung “đồng đội”, và cũng còn người đang nằm lại ở cạnh dòng suối, dưới gốc cây”.

Những người lính từng đi qua thời binh lửa cho đến hôm nay vẫn luôn đau đáu việc kiếm tìm đồng đội

Ngày đầu tháng 7 cũng là thời điểm Ban Chỉ đạo 515 tỉnh tiến hành lấy mẫu hài cốt các liệt sĩ thiếu thông tin tại Nghĩa trang liệt sĩ Bảo Lộc. Thượng tá Trần Thanh Sơn, Phó Chủ nhiệm Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) tỉnh, thành viên Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, phụ trách chỉ đạo chung việc lấy mẫu ở các nghĩa trang liệt sĩ khu vực trung tâm của tỉnh gồm: Nghĩa trang liệt sĩ Bảo Lộc, Nghĩa trang liệt sĩ Di Linh, Nghĩa trang liệt sĩ Đà Lạt cho biết, các lực lượng sẽ tiến hành lấy 102 mẫu hài cốt liệt sĩ tại khu vực Nghĩa trang liệt sĩ Bảo Lộc. Với sự nỗ lực, quyết tâm và trách nhiệm cao nhất, phấn đấu hoàn tất công tác lấy mẫu vào ngày 7/7.

Thượng tá Doãn Hồng Hải, Phó Chính ủy Phòng thủ khu vực 1 – Đức Trọng, Tổ trưởng Tổ lấy mẫu số 1, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh cho biết: Tại khu vực này có nhiều phần mộ kết cấu vững chắc, để bảo đảm an toàn cho các phần mộ.

Bởi vậy, khi tiến hành khai quật, lực lượng chuyên môn phải sử dụng thiết bị chuyên dụng, cắt các thanh chắn, bóc tách từng lớp đất cát để tiếp cận các phần mộ. Đồng thời, cán bộ tổ lấy mẫu, số hóa thông tin cập nhật thường xuyên, chi tiết dữ liệu hiện trường, bảo đảm tính chính xác và đồng bộ của thông tin từng phần mộ.

Các phần mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Bảo Lộc đa phần là liệt sĩ trong kháng chiến chống Mỹ. Bởi vậy, chỉ trong sáng 1/7, các lực lượng đã thu được 9 mẫu bảo đảm đủ điều kiện giám định ADN. “Mỗi mẫu đủ điều kiện là thêm một cơ hội để tìm thấy tên của một liệt sĩ vô danh”, Thượng tá Doãn Hồng Hải khẳng định.

Những cơn mưa đầu tháng bảy đến rồi đi rất nhanh. Vừa tạnh mưa, cán bộ, chiến sĩ lại khẩn trương trở về từng phần mộ. Tiếng máy cắt bê tông, tiếng búa đục chỉ vang lên trong chốc lát rồi nhường chỗ cho sự im lặng. Đến khi tiếp cận lớp đất chứa hài cốt, mọi thao tác đều được thực hiện bằng tay. Những chiếc bay nhỏ, bàn chải mềm lần lượt gạt đi từng lớp đất mịn.

Cán bộ, chiến sĩ quỳ bên nấm mộ nâng nhẹ từng mảnh xương như khẽ chạm vào những hình hài đang yên giấc. Mỗi mẫu hài cốt sau khi được phát hiện đều được đánh dấu vị trí, ghi chép đầy đủ thông tin, chụp ảnh hiện trường và niêm phong cẩn trọng. Trong không gian trầm mặc của nghĩa trang, từng động tác chậm rãi, nâng niu như một lời tri ân lặng lẽ gửi đến những người đã nằm lại trên chiến trường T29 năm xưa.

Hành trình tìm lại tên cho những người đã ngã xuống trên chiến trường T29

T29 ngày xưa đã ôm các anh, các chị vào lòng. Và giữa đất trời Bảo Lộc hôm nay, tên của các anh, các chị đang được lần tìm lại. Những giọt mưa đầu tháng bảy vẫn lặng lẽ rơi trên nghĩa trang, nơi mỗi nấm mộ là một câu chuyện còn dang dở. Dưới từng lớp đất được nâng niu bóc tách, trong từng mẫu hài cốt được gìn giữ cẩn trọng để giám định ADN, không chỉ có khát vọng xác định danh tính một liệt sĩ, mà còn là hành trình nối lại những cuộc đoàn viên sau hơn nửa thế kỷ chia xa. Đó cũng là cách thế hệ hôm nay viết tiếp lời hứa với những người đã ngã xuống: không để bất cứ sự hy sinh nào bị lãng quên, không để một người lính nào mãi mãi vô danh.

Chứng kiến cán bộ, chiến sĩ và các lực lượng làm nhiệm vụ, cựu chiến binh Nguyễn Thị Tuyết Hồng xúc động rưng rưng: “Dù thời gian đã lùi xa, Đảng, Nhà nước, quân đội và chính quyền địa phương vẫn luôn trách nhiệm để tìm kiếm, quy tập các liệt sĩ về với đồng đội và gia đình. Điều đó khiến những cựu chiến binh như chúng tôi rất ấm lòng, càng thêm tin tưởng và tự hào về truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc”.

Ngọc Ngà .