Văn minh, an toàn từ phạt nguội

Máy đo tốc độ với công nghệ hiện đại được lắp đặt trên Quốc lộ 28B. Ảnh: N. Luân

Theo đó, 5 vị trí được lắp đặt gồm Km01+610 và Km18+800 trên quốc lộ 28B, hướng Phan Thiết đi Đà Lạt; Km16+900 và Km57+390 trên quốc lộ 28B, hướng Đà Lạt đi Phan Thiết; Km0+780 trên đường ĐT724, hướng từ quốc lộ 20 đi Lâm Hà. Việc đưa các hệ thống camera, thiết bị đo tốc độ vào hoạt động giúp lực lượng chức năng chủ động phát hiện, ghi nhận và xử lý những hành vi vi phạm mà không nhất thiết phải bố trí lực lượng thường xuyên trên mọi tuyến đường, mọi thời điểm.

Thực tế cho thấy, trên địa bàn tỉnh thời gian qua, việc ứng dụng camera giám sát giao thông đã được triển khai ở nhiều khu vực, từ các tuyến đường đô thị trung tâm Đà Lạt, quốc lộ 20 đến khu vực đô thị Phan Thiết. Trên các tuyến cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết, Phan Thiết - Dầu Giây qua địa bàn tỉnh, hệ thống giám sát cũng từng bước được vận hành mang lại hiệu quả rất lớn trong công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông. Những “mắt thần” ấy cũng đang làm thay đổi một thói quen không tốt của một bộ phận người tham gia giao thông, đó là chỉ chấp hành khi nhìn thấy cảnh sát giao thông.

Lâu nay, không khó bắt gặp tình trạng người điều khiển phương tiện giảm tốc độ khi đến gần chốt kiểm soát, nhưng sau khi đi qua lại tiếp tục chạy nhanh; hay dừng đèn đỏ nghiêm chỉnh khi có lực lượng chức năng, nhưng ở những nơi vắng người lại sẵn sàng vượt.

Trước khi vào tuyến đường có máy đo tốc độ, lực lượng Công an đều có biển cảnh báo cho người dân biết. Ảnh: N. Luân

Tâm lý đối phó ấy, nếu không được thay đổi, tiềm ẩn những nguy cơ rất lớn đối với an toàn giao thông. Bởi trên đường, chỉ một lần vượt quá tốc độ, vượt ẩu hay phớt lờ tín hiệu giao thông cũng có thể phải trả giá bằng những hậu quả không thể đo đếm bằng tiền. Vì vậy, giá trị lớn nhất của camera phạt nguội không nằm ở số tiền xử phạt thu được, mà nằm ở khả năng làm thay đổi hành vi của người tham gia giao thông.

Khi biết rằng hành vi vi phạm có thể được ghi nhận bất cứ thời gian, vị trí đã được trang bị hệ thống giám sát, người điều khiển phương tiện sẽ dần hình thành thói quen tự giác chấp hành pháp luật. Khi đó, việc chạy đúng tốc độ, làn đường, dừng đúng tín hiệu không còn phụ thuộc vào việc phía trước có chốt kiểm tra hay không, mà trở thành ý thức thường xuyên của mỗi người và đó mới là mục tiêu căn bản của xử phạt nguội. Nói cách khác, công nghệ không thay thế ý thức con người, nhưng có thể tạo ra một môi trường buộc ý thức phải được thực hiện nghiêm túc hơn. Cũng cần nhìn nhận rằng, phạt nguội không nên được hiểu đơn thuần là một phương thức xử phạt mới. Đây là một yêu cầu trong quá trình chuyển từ quản lý giao thông theo phương thức truyền thống sang quản lý bằng dữ liệu và công nghệ.

Khi được kết nối đồng bộ với cơ sở dữ liệu, các hệ thống này còn có thể góp phần phân tích những điểm thường xuyên xảy ra vi phạm, nhận diện nguy cơ mất an toàn giao thông, từ đó giúp cơ quan chức năng có thêm cơ sở để tổ chức lại giao thông, hoặc tăng cường các giải pháp phòng ngừa.

Việc mở rộng camera giám sát cũng đặt ra yêu cầu mỗi người tham gia giao thông cần thay đổi cách ứng xử của mình. Không nên coi camera là thứ để “né”, điều cần hướng tới là khi ngồi sau tay lái, mỗi người đều hiểu rằng chấp hành Luật Giao thông trước hết là bảo vệ chính mình, gia đình mình và những người cùng tham gia giao thông.

Có thể thấy, một nền giao thông an toàn không thể chỉ dựa vào lực lượng cảnh sát giao thông có mặt trên từng tuyến đường. Khi công nghệ được sử dụng để hỗ trợ quản lý, còn người dân chủ động nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, hai yếu tố ấy sẽ tạo thành một “lá chắn” quan trọng cho an toàn giao thông.