Vẫn chưa thể vực dậy đồng yen

Đồng yen vẫn suy yếu sau các đợt can thiệp do chênh lệch lãi suất

Cuối tháng 4, giới chức Nhật Bản đã chi gần 74 tỷ USD để hỗ trợ đồng yen sau hai tháng lao dốc. Tuy nhiên, đà phục hồi chỉ diễn ra trong thời gian ngắn. Đến ngày 23/7, đồng tiền này tiếp tục rơi xuống mức thấp nhất so với USD kể từ năm 1986. Theo Bloomberg, diễn biến trên dẫn tới một trong những đợt can thiệp đáng chú ý nhất trên thị trường tiền tệ toàn cầu trong nhiều thập kỷ. Cuối tháng 7, Nhật Bản và Mỹ phối hợp hành động nhằm vực dậy đồng yen. Riêng Tokyo ước tính chi khoảng 53 tỷ USD trong ngày 30/7, nhiều khả năng là mức kỷ lục trong một ngày, trước khi tiếp tục tung ra 34 tỷ USD vào hôm sau.

Sau can thiệp, tỷ giá giảm từ trên 163 yen/USD xuống khoảng 155 yen/USD. Tuy nhiên, chỉ trong 2 tuần, một nửa thành quả đã “bốc hơi”, đưa tỷ giá trở lại trên 159 yen/USD. Điều này khiến thị trường cảnh giác trước khả năng Nhật Bản tiếp tục hành động, đồng thời cho thấy giới hạn của biện pháp can thiệp.

Đồng yen vẫn chịu áp lực sau các đợt can thiệp lớn. (Ảnh:TTXVN)

Việc bán ngoại tệ để mua đồng yen có thể làm chậm đà giảm và hạn chế đầu cơ, nhưng khó đảo ngược xu hướng khi chênh lệch lãi suất giữa Nhật Bản và Mỹ vẫn lớn. Mặt bằng lãi suất thấp trong nhiều năm khiến đồng yen trở thành nguồn vốn phổ biến cho hoạt động carry trade. Nhà đầu tư vay yen với chi phí rẻ để mua các tài sản có lợi suất cao hơn ở nước ngoài, tạo dòng vốn chảy ra và gây áp lực lên tỷ giá.

Nhật Bản đã chấm dứt chính sách lãi suất âm từ năm 2024 và nâng lãi suất điều hành lên 1% vào tháng 6, mức cao nhất trong 31 năm. Dù vậy, mức này vẫn thấp đáng kể so với 3,5-3,75% tại Mỹ. “Can thiệp đã khiến thị trường lo sợ, nhưng không thể ngăn được các quy luật tài chính, theo đó tiền sẽ chảy về nơi có lợi suất cao nhất. Chừng nào chi phí vay tiền tại Nhật Bản vẫn thấp hơn lợi nhuận có thể kiếm được ở nước ngoài, các giao dịch carry trade sẽ quay trở lại”, Jesper Koll - Giám đốc chuyên môn tại Monex Group nhận định.

Chênh lệch lợi suất trái phiếu càng làm rõ bất lợi của đồng yen. Theo Masahiko Loo - chiến lược gia tại State Street Global Advisors, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm hiện đạt 4,686%, gần gấp đôi trái phiếu chính phủ Nhật Bản cùng kỳ hạn. Khoảng cách này tiếp tục khuyến khích nhà đầu tư nắm giữ tài sản Mỹ, qua đó duy trì nhu cầu đối với đồng USD. Ông Loo cho rằng đợt can thiệp vừa qua đã góp phần thiết lập lại tâm lý thị trường, đồng thời thể hiện mức độ phối hợp chính sách chưa từng có giữa Mỹ và Nhật Bản. Hoạt động này thành công trong việc làm chậm đầu cơ và cảnh báo những nhà đầu tư đặt cược một chiều vào khả năng đồng yen tiếp tục mất giá. Tuy nhiên, biện pháp can thiệp chưa thể xóa bỏ lợi thế về lợi suất đang hỗ trợ đồng USD. “Họ đã thành công trong việc làm chậm hoạt động đầu cơ, nhưng chưa thay đổi được vấn đề gốc rễ là chênh lệch lãi suất”, ông Loo nói.

Còn nhiều sức ép bủa vây đồng yen

Bên cạnh chênh lệch lãi suất, triển vọng tài khóa cũng gây sức ép lên đồng yen. Nợ công của Nhật Bản vượt 200% GDP, cao nhất trong nhóm các nền kinh tế lớn, trong khi thâm hụt ngân sách kéo dài làm thu hẹp dư địa điều hành. Gánh nợ lớn còn khiến BOJ phải thận trọng khi tăng lãi suất do nguy cơ đẩy chi phí trả nợ của Chính phủ lên cao.

Thêm vào đó, xung đột Trung Đông cũng khiến áp lực gia tăng. Nhật Bản nhập khẩu gần như toàn bộ năng lượng tiêu thụ với phần lớn dầu mỏ đến từ khu vực này. Giá dầu tăng buộc nước này phải chi nhiều USD hơn cho nhập khẩu, vừa làm tăng nhu cầu ngoại tệ, vừa gây bất lợi cho cán cân thương mại và đồng yen. Rủi ro lạm phát toàn cầu cũng khiến thị trường chuyển từ kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ sớm hạ lãi suất sang khả năng lãi suất duy trì ở mức cao lâu hơn, qua đó củng cố sức hấp dẫn của đồng USD.

Crédit Agricole CIB cho rằng vấn đề sâu xa hơn nằm ở sự “bất cân xứng về năng lực đầu tư” giữa Mỹ và Nhật Bản. Trong khi làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo và các dự án quy mô lớn tại Mỹ thu hút dòng vốn toàn cầu, kế hoạch thúc đẩy đầu tư công - tư của Thủ tướng Sanae Takaichi chưa được triển khai đầy đủ. Theo ngân hàng này, để đồng yen phục hồi bền vững, Nhật Bản không chỉ cần tăng lãi suất mà còn phải mở rộng đầu tư, nâng sức hấp dẫn của tài sản trong nước và giữ nguồn tiết kiệm ở lại nền kinh tế.

Sự chú ý hiện dồn về cuộc họp chính sách tháng 9 của BOJ. Theo Jesper Koll, sự do dự của cơ quan này trong việc tiếp tục thắt chặt tiền tệ làm dấy lên nghi vấn rằng những lo ngại về hệ thống ngân hàng và khối nợ công lớn đang hạn chế khả năng hành động của giới chức. Nếu lãi suất tại Nhật Bản không tăng, trong khi lãi suất Mỹ chưa giảm, nhà đầu tư vẫn có động lực chuyển vốn ra nước ngoài. John Wood - Giám đốc đầu tư khu vực châu Á tại Lombard Odier đánh giá đợt can thiệp mới nhất chỉ có tác dụng trong thời gian hạn chế và BOJ có thể phải tăng lãi suất thêm ít nhất hai lần để ngăn đồng yen tiếp tục suy yếu.

Tuy nhiên, đây không phải lựa chọn dễ dàng khi BOJ phải đồng thời cân nhắc ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát, duy trì tăng trưởng, bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng và hạn chế áp lực trả nợ của Chính phủ. Những ràng buộc này khiến quá trình bình thường hóa chính sách tiền tệ diễn ra thận trọng dù đồng yen liên tục mất giá.

Theo Masahiko Loo, mức 160 yen/USD đang được xem là “ngưỡng giới hạn”. Nếu tỷ giá nhanh chóng vượt mốc này và biến động mất kiểm soát, Nhật Bản có thể tiếp tục can thiệp. Washington hiện cũng có cơ chế cung cấp thanh khoản USD với tài sản bảo đảm là trái phiếu kho bạc Mỹ, giúp Tokyo hạn chế việc bán lượng trái phiếu đang nắm giữ để huy động nguồn lực hỗ trợ đồng yen.